Ethiek

Synodeverslagen

Signalen

Bunschoten-Spakenburg, zaterdag 14 dec.
Bezinningsdag MVEA
Immanuelkerk, Plevier 2, 10.00-15.00 uur
info: www.bezinningmvea.nl

Emmeloord, vrijdag 24 januari
'Hoe lief heb ik uw wet'
Ds. A. Bas
De Ontmoeting, Europalaan 42, 20.00 uur



Aanmelden GRATIS nieuwsbrief

Naam:
E-mail:



printen

mailen

GS Ede Verslag 08-420/Buitenlandse Vermaning

 

D.J. Bolt
31-05-14

 

Zoals bekend heeft een heel aantal buitenlandse kerken Vermaningbrieven aan de Gereformeerde Kerken vrijgemaakt gestuurd waarin zij hun grote verontrusting verwoorden over ontwikkelingen in deze kerken. De zorgen in de buitenlandse broederschap zijn niet van het laatste jaar. Al vele jaren proberen deze kerken gehoor te krijgen voor hun moeiten met vele zaken die spelen in de vrijgemaakte kerken. Na vruchteloze pogingen om via het deputaatschap Betrekkingen Buitenlandse Kerken (BBK) de zaken inhoudelijk door te spreken lagen deze nu eindelijk op de synodetafel. Er werd op 16 mei 2014 een groot deel van een synodevergaderdag aan gewijd. Hieronder wordt een uitgebreid verslag geboden.

 

Bijlagen

Het is wellicht dienstig vooraf even een toelichting te geven op de bijlagen die de conceptbesluiten met additioneel materiaal bevatten.

 

Bijlage 1 is gebruikt als basis voor de synodebespreking.

Bijlage 2 geeft het oorspronkelijke synodecommissievoorstel voor de behandeling van de vermaanbrieven (commissie H.H. Bouma, M. de Jong en K. van den Geest).

 

Het verschil tussen de twee voorstellen is voornamelijk het behandelvoorstel en voorstel 2 dat door een andere commissie (Tigelaar, Van der Schee, S.W. de Boer) is vervangen door een nieuwe versie (in bijlage 2 al verwerkt).

Om de synodebespreking te kunnen volgen is het dus voldoende om bijlage 1 bij de hand te hebben. In dit voorstel zijn ook de amendementen en stemverhoudingen aangegeven.  

 


 

Vermaanbrieven buitenlandse kerken

 

Deelnemers

 

Canadian Reformed Churches - CanRC

Ds. J. de Gelder

Br. G.J. Nordeman

Prof. dr. C. van Dam

Ds. J. Moesker

 

Free Reformed Churches of Australia - FRCA

Ds. P.K.A. de Boer

Br. L. van Burgler

 

Vrije Gereformeerde Kerk van Suid-Afrika - VGKSA

Ds. H. Breytenbach

Br. K.Roose

 

Kosin Presbyterian Church in Korea - KPCK

Prof. dr. H. Yoo

 

Evangelical Presbyterian Church Ireland - EPCI

Rev. A. Lucas

 

Uganda Presbyterian Church - UPC

Rev. J. Yiga

Br. P. Bukenya

 

Betrekkingen Buitenlandse Kerken - BBK

Ds. P.K. Meijer

Ds. M.H. Oosterhuis

Br. K. Wezeman

 

Theologische Universiteit, Raad van Toezicht (RvT) / College van Bestuur (CvB)

Br. G.J. Schutte

Prof. dr. M. te Velde

 

Synodecommissie

Br. H.H. Bouma, ds. Van den Geest en ds. L.W. de Graaff

 

Opening

 

De vergadering wordt op christelijke wijze geopend. Ds. J.B. de Rijke leest Lucas 24: 19-23 en gaat voor in gebed.

 

Preses

Hartelijke welkom en dankbaar dat u gekomen bent. Er zijn grote zorgen. Gelukkig hebt u geen moment overwogen u af te keren van de GKv. Wij waarderen uw komst in hoge mate. U spreekt ons in liefde aan, ook in vermaning. Dank u voor uw broederlijke inzet.

Op sommige punten is er een diep verschil van inzicht. Maar God kan verhoeden dat we verder uit elkaar gaan.

Br. Van Burgler is hier aanwezig als redacteur van Una Sancta.

 

De broeders uit Uganda konden niet komen in de buitenlandweek. Nu zijn ze er wel. Hartelijk welkom, we zijn blij met uw aanwezigheid en zien het als een geschenk en leiding van de Here.

 

Toespraak

Rev. J. Yiga van Uganda

 

Beantwoording


Ds. J.M. van Leeuwen.

 

Preses dr. P.L. Voorberg

We willen de commissie die deze bespreking heeft voorbereid bedanken. Het is een hele klus geweest. Het materiaal en de bezwaren zijn geclusterd. [zie bijlage 1, djb].

Vier zusterkerken hebben schriftelijke bezwaren aangeleverd en kunnen een nadere toelichting geven. Twee zusterkerken schreven geen brief maar zijn wel aanwezig als adviseur, VGKSA en KPCK.

Voor de toelichting krijgt ieder spreker tien minuten.

 

Er is nog geen besluit over MV. Dat onderwerp is dus nog niet aan de orde in deze bespreking.

 

Toelichtingen

 

Toelichting CanRC – Ds. J. de Gelder

 

Graag wil ik bedanken voor de gelegenheid om hier een aantal opmerkingen te maken. De bezwaren zijn bekend, daar ga ik nu niet op in. Wel op verbindingen tussen de zaken.

Tijdens de synode van Carman 2013 was het rapport MV nog niet verschenen. Dus is dat nieuw voor ons. Maar we hebben wel geconstateerd dat de basis er voor al was gelegd zoals uit ons rapport kan worden geconcludeerd. Het gaat niet om de TUK en de NGK maar om de gevolgen van iets anders. Verbindingslijnen maken de achtergronden meer en meer duidelijk. Het gaat om een ander verstaan van de Schrift.

 

Bij de uitleg van de Bijbel is buitenbijbels materiaal altijd belangrijk geweest. Dat is niet nieuw. Maar meer en meer gaan gegevens van de archeologie en de cultuur bij de uitleg bij de Schrift een zelfstandige rol spelen. Zij krijgen onbedoeld gezag op hetzelfde niveau. Het goddelijk gezag van de Schrift, als enige regel in leer en leven, wordt erkend maar in de praktijk zien we iets anders. En dat is de grote zorg. Dat de Schrift ook counter cultural is wordt onvoldoende verdisconteerd.

 

We vinden het jammer dat opnieuw gezegd wordt dat wij ons op hearsay baseren. Ik wil u uitdagen dat te laten zien.
Een andere mythe is dat wij als emigrantenkerken in de vijftiger en zestiger jaren zijn blijven hangen. Maar andere kerken in de wereld hebben ook soortgelijke bezwaren als wij. U moet de zelfstandigheid van onze kerken niet onderschatten.

 

We hopen dat we elkaar mogen vinden in liefde voor Jezus Christus en gehoorzaamheid aan het Woord van God. Er is een diepe verbondenheid met u. Ik vind het heel pijnlijk hier te moeten staan. Maar uiteindelijk gaat het om Christus en zijn kerk.

 

Toelichting FRCA – Ds. P.K.A. de Boer

 

Hartelijk dank voor de gelegenheid het woord hier te mogen voeren. Vermaning is geen prettige zaak, we hebben daarbij tranen in de ogen. Er groeit vervreemding. U hebt goed begrepen waar onze zorgen liggen. Ook wij leven in een cultuur die sterk tegen de Schrift ingaat.
Schriftuitleg vindt teveel plaats tegen de achtergrond van de cultuur. Bijvoorbeeld Genesis 1, waarvan gesuggereerd wordt dat die een Mesopotamische achtergrond heeft. Maar kijk naar de brief aan de Hebreeën: schiep God hemel en aarde uit het niets. Zo motiveert 1 Tim. 2 ook niet vanuit culturen maar met wat al eerder geopenbaard is: namelijk dat God Adam eerst geschapen heeft en dat de vrouw het eerst werd verleid. Heel eenvoudig. Dat missen we in de concept-besluiten. Er is meer aandacht voor de culturele achtergrond dan voor de Schrift zelf.

Laten we de Schrift vasthouden want dat is onze gezamenlijke grond.

 

Toelichting EPCI - Rev. A. Lucas

 

[voor de originele Engelse versie zie bijlage 3, djb]

 

Voorzitter, Leden van de Synode en geachte Buitenlandse Afgevaardigden,

 

het is mij een eer u de warme broederlijke groeten van de Evangelische Presbyteriaanse Kerk van Ierland over te brengen.

 

De EPCI ontstond 87 jaar geleden tijdens een theologische controverse. Meer dan twintig jaar hadden de stichters van de Presbyteriaanse Kerk van Ierland strijd geleverd tegen degenen die de fundamenten van het geloof binnen de kerk loochenden. Maar de tijd kwam dat zij, onze voorvaders, moesten vertrekken en sinds haar instituering heeft de EPCI geprobeerd trouw te blijven aan het Gereformeerde geloof, zoals dat in de Westminster Confessie wordt beleden.

 

Tegenwoordig zijn we een kleine kerk met maar tien gemeenten (waarvan één nog maar net als kerk is geplant) en ons ledental is alles bij elkaar minder dan 600 zielen.

Wij hebben zeven dienstdoende predikanten en twee studenten met preekconsent, die de komende maanden in het ambt zullen worden bevestigd. We hebben onze eigen boekwinkel in Belfast en ons tweemaandelijkse kerkelijke tijdschrift The Evangelical Presbyterian. Iedere zomer houden we drie zomerkampen om onze verbondsjeugd geestelijk te voeden. En de laatste twee jaar hebben we een evangelisatiegroep uitgezonden om een gemeente binnen de Gereformeerde Kerken van Spanje bij te staan. Momenteel hebben wij twee leden die actief zijn op het gebied van evangelisatie.

 

Voorzitter, de situatie in Ierland, zowel aan de noord- als aan de zuidzijde, is snel aan het veranderen door een groeiende secularisatie en door ontmanteling van onze Christelijke erfenis. Maar terwijl de situatie moeilijk is, blijft de HERE trouw en begint een aantal van onze gemeenten bemoedigende tekenen van groei te vertonen.

 

Voorzitter, gedurende vele jaren heeft de EPCI grote waarde gehecht aan onze relatie met u. In het verleden hebben een paar van onze gemeenten financiële steun vanuit uw kring mogen ontvangen. Ons seniorenkamp heeft Nederland met uw hulp verscheidene keren bezocht en een aantal gemeenten voelde zich gezegend doordat GKv-leden met haar de erediensten mee konden maken. Persoonlijk, Voorzitter, mochten wij in onze vorige gemeente voortdurend Nederlandse gezelschappen ontvangen en de jonge mensen die bij ons verbleven, waren een enorme zegen en bemoediging.

 

Voorzitter, juist omdat we zoveel waarde hechten aan onze relatie met u, hebben wij de noodzaak gevoeld om een zaak van diepe zorg naar voren te brengen. Ik refereer aan het rapport over Mannen en Vrouwen in dienst van het Evangelie. Toen we de eerste keer een samenvatting van dit rapport lazen, waren we zo geschokt door wat het bevatte, dat we de noodzaak voelden aan deze Synode te schrijven. Vervolgens hebben we het gehele rapport kunnen lezen en ik moet u wel zeggen Voorzitter, dat ons standpunt niet veranderd is. Het is een feit dat we des te meer ervan overtuigd zijn dat 'beide argumentatielijnen die gebruikt zijn en de conclusies die getrokken worden, een radicaal afscheid aangeven van de eenvoudige en duidelijke leer van de Schrift en de Confessionele Waarheden van de Gereformeerde gemeenschap. Dit rapport aannemen zou betekenen dat u het gezag van Gods Woord door culturele normen van een gevallen wereld vervangt.'

 

Ik realiseer me Voorzitter, dat wij die zo klein zijn, weinig recht van spreken hebben.  Als wij u zeggen wat u moet doen, lijkt dat op een muis die instructies geeft aan een leeuw. Maar wij zijn uw broeders in Christus en wij hebben u lief in de HERE. Daarom dringen wij er met diepe broederlijke liefde bij u op aan om dit rapport te verwerpen, zodat de eenheid in de Kerk van Christus mag worden bewaard.
 

Voorzitter, wij bidden voor u en het is onze oprechte wens dat de relatie tussen onze twee kerken ook in de toekomst voorspoedig mag zijn. Moge de HERE u rijk zegenen de komende dagen.
 

Amen.

 

[Vertaling: R. Sollie-Sleijster]

 

Toelichting VGKSA– Br. K. Roose

 

Onze synode heeft pas een brief aan u vastgesteld en aan u gezonden. Ik wil hem graag voorlezen.

 

[de brief is ook te vinden in bijlage Bijlage 3 – Brief VGKSA aan Synode Ede, bij dit artikel. Daar staan tevens de bijlagen bij deze brief met uitgebreide verantwoording van de bezwaren van de VGKSA tegen opvattingen van prof. dr. S. Paas en dr. K. van Bekkum, en de bezwaren tegen de ontwikkelingen rond vrouwelijke ambtsdragers in de GKv, djb]

 

30 april 2014

 

Aan de generale synode van De Gereformeerde Kerken (vrijgemaakt) in Nederland, bijeen in Ede in 2014

 

Geachte broeders in Christus,

 

Wij groeten u in de almachtige naam van onze Heer en Redder Jezus Christus. Wij prijzen onze drieënige God dat Hij zijn kerk blijft vergaderen ook in Nederland. Zowel in het verleden als in het heden bestaat er een sterke band tussen de GKv en Die Vrye Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika. Daar danken wij Hem voor. Wij zijn één door hetzelfde fundament waarop wij bouwen, zij het in heel verschillende delen van Gods wereld. Wij zijn dankbaar voor de trouwe prediking van het evangelie in uw midden en het getuigenis van uw leden met woord en daad in een wereld die van zijn Schepper en Herschepper weg dwaalt. Wij zijn vooral ook dankbaar voor de jarenlange  steun die wij vanuit Nederland ontvangen voor het zendingswerk in Zuid-Afrika.

 

Wij schrijven u in de bescheiden maar toch brandende hoop, dat deze brief welwillend door u gelezen wordt omdat u beseft dat de liefde van Christus ons ertoe bracht zo te schrijven. Onze regels voor een zusterkerkverhouding geven het volgende aan: De VGKSA onderhouden zusterkerk relaties met andere kerkverbanden die de kenmerken van de kerk van Jezus Christus vertonen. Het doel van deze relatie is elkaar te ondersteunen in het handhaven, verdedigen en bevorderen in leer en leven van de waarheid van de Schrift, die samengevat is in de gereformeerde belijdenissen.1 Het is in de context van deze wederzijdse verantwoordelijkheid dat wij in deze brief een aantal oproepen aan u doen.

 

Het feit dat wij besloten hebben deze brief te schrijven, geeft aan dat bepaalde zaken niet opgelost konden worden in de besprekingen die onze Deputaten voor betrekking met buitenlandse April 30th 2014 hadden met de Deputaten BBK van de GKv. Laatstgenoemden gaven ons toen het advies direct aan u te schrijven met betrekking tot de onopgeloste zaken. De twee hoofdzaken zijn:

 

1. Handhaving van de gereformeerde leer aan de Theologische Universiteit (TU) in Kampen

 

Onze zorgen betreffende de handhaving van de gereformeerde leer aan de TU werden bij verscheidene gelegenheden voorgelegd aan de Deputaten BBK van de GKv. Aangezien er geen aanduiding was dat onze zorgen herkend en gedeeld werden, zien wij ons genoodzaakt de volgende zaken nu rechtstreeks aan u voor te leggen:
 

De opvattingen van dr. Stefan Paas gepubliceerd in zijn dissertatie Creation and Judgment (2003) zijn zorgwekkend. Dit geldt ook voor zijn handboek Als een kerk opnieuw begint. Zie bijlage 1.

Wij maken ons ook zorgen over de methode en conclusies zoals verwoord in de dissertatie van dr. Koert van Bekkum, From Conquest to Coexistence (2010). Zie bijlage 2.

Wij maken ons zorgen dat Schriftkritisch onderzoek geaccepteerd wordt aan de TU, een instelling die valt onder de verantwoordelijkheid van de GKv. Zie bijlagen 1 &2.

 

Helaas konden de weerleggingen tegen de beschuldigingen van Schriftkritiek, zoals gepubliceerd door de TU, door sommige docenten aan de TU, door de Raad van Toezicht en College van Bestuur, onze zorgen niet wegnemen. Het feit dat Paas en Van Bekkum met apologetische motieven te werk gingen, en ‘in de huid van hun tegenstanders kropen’ is voor ons geen reden tot minder zorg. In de zuidafrikaanse context hebben wij waargenomen hoe dit soort Schriftkritische opvattingen op een soortgelijke wijze hun opwachting maakten in gereformeerde academische instellingen, en hoe dit later een desastreuse geestelijke achteruitgang tot gevolg had in de kerkverbanden waaraan deze instellingen verbonden zijn. We zullen waakzaam moeten zijn dat de liefde voor de (academische) wereld niet uitstijgt boven de liefde voor de levende God, zijn Woord en zijn Kerk. Onze liefde voor u dringt ons om er bij u op aan te dringen onze zorgen serieus te nemen en op resolute wijze standpunten en wetenschappelijke hypothesen die de onfeilbaarheid, helderheid en volkomenheid van de heilige Schrift niet honoreren, te weerleggen (Nederlandse Geloofsbelijdenis, art. 7). We roepen u op het gepaste respect voor de heilige Schrift te handhaven en te blijven bij de juiste uitleg van de heilige Schrift.

 

2. Vrouwen in de bijzondere kerkelijke ambten

 

Wij zijn gedwongen ook onze zorgen te uiten  over ontwikkelingen in uw kerkverband met betrekking tot vrouwen in het ambt. Zie bijlage 3.

 

Wij roepen u op hierin de orthodoxe koers vast te houden. In een kerk die trouw wil blijven aan de heilige Schrift, kan de vraag of vrouwen in de bijzondere kerkelijke ambten mogen dienen, niet als een open vraag ter discussie gesteld worden. Wanneer het ondubbelzinnige onderricht van het Woord van God over mannelijk leiderschap in de kerk een zaak van debat geworden is, dan is dit een indicatie dat een gevaarlijke hermeneutische benadering zijn invloed doet gelden. Wij sporen u aan in de Heer, dat u de bijbelse waarheid dat God trouwe broeders roept in de kerk om de leiding te nemen, blijft verdedigen. Wij vragen u uw kerken aan te moedigen de aanslagen van het hedendaagse egalitaire en emancipatorische denken met betrekking tot de kerkelijke ambten het hoofd te bieden.

 

Conclusie

 

Wij vragen u de wederzijdse afspraak inzake onze zusterkerkrelatie ernstig te nemen, en dat u puur op basis van de liefde voor God en zijn Woord ernstige aandacht schenkt aan de zaken die wij  in deze brief noemden. Het is deze liefde die ons ertoe bracht deze brief te schrijven.

 

Het is onze oprechte hoop dat u aan deze brief werkelijk inhoudelijke aandacht zult schenken en dat u de katholieke richting zult blijven handhaven met betrekking tot de punten die genoemd zijn. Wij roepen u en uw kerken op standvastig te zijn in het belijden van de hele waarheid van het Woord van God en deze waarheid dapper en krachtig te verdedigen, zelfs wanneer die door de wereld gehaat en verworpen wordt. Wij hopen en bidden dat onze zorgen weggenomen mogen worden en dat onze en uw kerken trouw mogen blijven tot de wederkomst van de Heer Jezus Christus in glorie, majesteit en kracht.

 

Met broedergroet

 

Synode Bethal 2014

Vrye Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika

 

Voorzitter:  w.g. Ds. P.G. Boon

Ondervoorzitter: w.g. Ds. C. Kleijn

Scriba: w.g. Br. E. Bijker

 

Toelichting KPCK – Prof. dr. H. Yoo

 

Geachte broeders, beloved delegates from abroad, broeders en zusters,

 

Ik breng u de groeten over van uw zusterkerk in Korea en wens u van harte wijsheid en sterkte van Godswege toe.

U als Synode verkeert in een zeer zware fase. U en de zusterkerken die hier in de personen van de afgevaardigden vertegenwoordigd worden, hebben al genoeg eigen meningen en standpunten over de verschillende cruciale zaken rondom en in uw kerken gesproken en geschreven. Het is mij nu niet gegund om daar inhoudelijk op in te gaan.

Laat ik een ding, nl. de zaak van vrouwelijke ambtsdragers, aanhalen, om daarmee ook onze houding ten opzichte van andere zaken te laten doorschemeren. I agree mostly to the speeches of the delegates from abroad this morning. Van het begin af aan bestond

tweederde van de Koreaanse kerkleden uit vrouwen en dat is sindsdien niet sterk veranderd. Vandaar dat vrouwelijke evangelisten zijn ingeschakeld vooral voor het huisbezoek. In zeer kleinschalige gemeenten waar feitelijk geen mannelijke leden waren, preekten zij zelf onder toezicht van een predikant van een naburige gemeente. Maar in zo’n situatie mocht een evangeliste toch geen doop- of avondmaaldienst leiden. Vrouwen mogen geen ambt bekleden. Hoewel er tegenwoordig vrouwelijke ouderlingen en predikanten werkzaam zijn in andere kerkgenootschapen in Korea, gaan wij niet met hen mee.

Wij belijden dat het bijbels is om geen vrouwen te bevestigen in een regeerambt en hebben tegelijkertijd vanuit praktische redenen ruimte gecreëerd voor vrouwelijke evangelisten, wat wij overigens niet als regeerambt beschouwen.

Ik stel er prijs op dat u weet dat wij in Korea in dit opzicht een zware strijd aan het strijden zijn.

 

Broeders, houd moed en sta vast in de lijn die uw kerken onder hoede van onze Verbondsgod mochten trekken. God leide u nu en in de toekomst. God zij met u allen.

 

Ik dank u.

 

Preses

Hartelijk dank voor al uw woorden.

 

Vragen aan buitenlandse kerken

 

Br. K. Bouma

Het zou gaan om een andere manier van omgang met de Schrift, we moeten weer gewoon lezen wat er staat. Maar jullie zien niet de zorgen die wij zien. Als ouderling op huisbezoek gaat moet hij niet komen met een abstract verhaal maar de Schrift vertalen naar wat die betekent voor het leven van elke dag. Voor de politiek, het leven gezin, de opvoeding, het leven als man en vrouw. Uw bezwaren klinken wat abstract. Wat betekenen uw bezwaren voor het leven van broeders en zusters in de gemeente?

 

Ds. Soepenberg

Is van de brief van Koert van Bekkum kennisgenomen? Wordt daarin tegemoet gekomen aan uw bezwaren?

 

Ds. Zomer

Ds. (P.K.A.) De Boer sprak bijvoorbeeld over verschil in cultuur. Ds. De Rijke gaf daarvan bij de dagopening een inkijkje in een gemiddeld gezin. Dat is de realiteit, dat is herkenbaar.

 

Ds. W.L. de Graaff

Ik begrijp de zorgen over de leer niet zoals verwoord in de brief van Australië. Ook niet over ds. Doedens als het over de schepping gaat. Hij wil ruimte er voor laten dat God de aarde niet in precies zes dagen geschapen heeft. En zegt tegelijk dat hij niet het laatste woord daarmee sprak. Wel ruimte om er rustig mee bezig te zijn. We moeten niet teveel grote woorden gebruiken, want wat is precies een dag? Gelooft u werkelijk dat God de wereld in 144 uren geschapen heeft? Zie ook Obadja's referentie aan de schepping.

 

Ds. Sytsma

Welk beeld past bij onze kerken volgens u: een ketting die op het punt staat te knappen, of een huis dat wel bewoonbaar is maar hier en daar een barst in het raam, de deur, of de schoorsteen vertoont.

Mijn ervaring van de laatste jaren is dat het Schriftgezag meer nadruk heeft gekregen. Bijvoorbeeld in 'zing een nieuw lied', er is veel geïnvesteerd in het huwelijk, aandacht voor de schepping, milieuzorg, veel meer aandacht voor de diaconale strijd tegen onrecht. Dat is werk van de Heilige Geest ook als het niet gereformeerd is. Er is meer aandacht voor persoonlijke navolging van Christus, betrokkenheid op Jezus en persoonlijk geloof. God geeft gaven aan vrouwen, we delen het evangelie, er zijn 40 missionaire initiatieven. De Bijbel heeft meer zeggenschap gekregen.
Herkent u dit?

 

Br.  P.G. Bakker

Ben best onder indruk van het betoog van ds. De Gelder: buitenbijbels materiaal is belangrijk, maar het speelt een te zelfstandige rol. Toch moeten beide onderscheiden werelden in beeld brengen. Dissertaties beoordelen is een zaak van de universiteit, niet van een synode.

 

Erkenning van het goddelijk gezag wordt niet in praktijk gebracht? Maar als we zeggen dat wél  te erkennen dan mag dat toch ook worden vertrouwd?

 

Ds. Van der Schee

[niet verstaanbaar].

 

Ds. Boerma

We zijn in een veranderingsproces. Op de achtergrond speelt het toneelstuk vijfde bedrijf. Is dat de kern, herkent u dat beeld en de argumentatie? Kunt u daar ook wat sturing aan geven?

 

Ds. Van Wijnen

Stelling: we hebben elkaar heel hard nodig als zusterkerken. Hoe zwaar wegen de verschillen? Vergelijk de brief aan Korinte: veel aan de hand, maar wel geroepen heiligen, die genade en vrede ontvangen. Paulus begint met dankzegging, zoals ook de spreker van de VGKSA dat deed.

Binnen de GKv zijn er ook veel verschillen. Dezelfde zorgen zijn ook hier. Er wordt geworsteld om trouw te blijven aan het Woord van God, ook op de synode.

Laten we de indringende woorden van 1 Kor 16 voor ogen houden.

 

Ds. S.W. de Boer

Kunt u uw stelling uitleggen, dat de Bijbel duidelijk leert dat de ambten bekleed moeten worden door mannen?

 

Br. Serier

Er zijn twee metaforen betrokken in het verstaan van de Bijbel: horen en zien. Horen doen we door te luisteren naar Gods Woord. Zien door wat we van buitenaf waarnemen om zo de situatie van de Bijbel te verduidelijken. Koert van Bekkum heeft dat uitstekend uitgelegd. Ieder erkent het gezag van het Woord. Vanuit die basis vragen we ons af hoe we met de evidentie van de wetenschap verder moeten.

In het voorliggende stuk staat: "Een  historisch-kritische benadering van de Bijbel leidt volgens de briefschrijvers tot het aanvaarden van Schriftkritische wetenschap aan de TUK en betekent op termijn een verminderde waardering van het gezag en de nauwkeurigheid van het Woord van God onder nieuw opgeleide predikanten." Mijn vraag aan ds. De Gelder hoe dit onderbouwd wordt.
 

Ds. Van den Geest

Wat ik zeg geldt ds. Lucas, maar ook anderen.

I agree that there are different opinions concerning MV. But I don't agree with your statement that they "represent a radical departure from the plain teaching of Scripture and the Confessional Standards of the Reformed community". What does plain teaching mean? Is no other explanation possible?

I'm convinced that modern culture is driven by powers of evil and darkness. But also by Christianity. It shows positive elements too.

 

CanRC – Ds. De Gelder

Is ons spreken over een andere manier van lezen van de Schrift niet te abstract? Wat is de impact op het leven van individuen, gezinnen, het werk van ouderlingen in de gemeente?

Ja, daar gaat het uiteindelijk om: hoe het werk van God functioneert in het leven van de broeders en zusters. Die andere manier van omgaan met de Schrift ondermijnt het leven vanuit het Woord. Het wordt moeilijker om met het gezag van de Schrift in de gezinnen te spreken. Want het wordt gemakkelijker te zeggen: het staat er wel maar het is niet op mij van toepassing, en je moet het symbolisch, metaforisch lezen. Dat heeft grote gevolgen.

 

We hebben het antwoord van Koert van Bekkum gelezen en er al kort op gereageerd.

 

Ds. De Rijke gaf een inkijkje in de cultuur hier. Wat hij zei is herkenbaar voor buitenlandse kerken. De jeugdcultuur verschilt van vroeger, in lezen, zien en doen. Wij herkennen dat want we leven ook in de global village. Er zijn zoveel verbindingen via de sociale media. Maar de vraag is: hoe ga je er mee om en hoe geef je Bijbels vorm aan je persoonlijk- en gezinsleven?

 

GKv ketting of huis met gebreken? 'Huis' is aantrekkelijker want met een goede aannemer is nog heel veel op te knappen.
Het is interessant dat jullie zeggen dat je je niet verwijdert van de Schrift maar dat die nu veel meer zeggenschap zou hebben. In het advies van de commissie staat dat er een tegenstelling is tussen vroeger en vandaag. Vandaag zou er veel meer verbondenheid met Christus zijn terwijl het vroeger ging om vormen en instituten. Maar dat heb ik nooit zo ervaren. Strijd tegen milieuvervuiling, enzovoort, zijn goede dingen. Tegelijk is er het gevaar groot van activisme waaronder tegelijk het gezag van en de onderworpenheid aan de Schrift lijdt.

 

Een dissertatie beoordelen is geen werk van de synode maar van de wetenschap, van de universiteit, stelt br. Bakker. Maar Van Bekkum verwijst wel nadrukkelijk naar de NGB en herhaalt dat ook met nadruk in zijn antwoord op de kritiek in Hamilton.

Ik twijfel niet aan zijn integriteit, hij wil een gereformeerde theoloog zijn. Tegelijk denk ik dat de methode die hij hanteert ondermijnend werkt voor de Schrift. Want het gaat om plain reading of the Scripture.
Het is mogelijk om tot een nieuwe exegese te komen. Maar die mag niet in strijd zijn met andere delen van de Schrift. Schrift moet met Schrift worden vergeleken. Nu heeft archeologisch onderzoek zo'n grote invloed dat Bijbelse feiten terzijde worden geschoven en dat is niet goed.

 

Het beeld van Wright ken ik niet.

 

Hoe zwaar wegen wij de verschillen tussen ons? We delen veel met elkaar. Als je alles op een rijtje zet, zijn er verschillen in gewicht. Ook beoordelen Canada en Australië dingen verschillend. Maar sommige dingen komen steeds terug en zijn verbonden, er zijn patronen in de ontwikkelingen. Het is moeilijk om te kwantificeren, maar de synode moet het wel wegen. Ook binnen de GKv leven er zorgen. Het gaat om trouw te blijven aan Gods Woord. De wil is er echt, we oordelen in liefde. Eenheid in de Here willen we allemaal. Daarom zeggen we deze dingen ook tegen u en stellen ze aan de orde.

 

CanRC – Prof. dr. C. van Dam

De historisch kritische methode van Bijbeluitleg tast het Schriftgezag aan. Want de menselijke ratio moet uitmaken wat doorslaggevend is. Daarom hebben we moeite met de methodiek van Van Bekkums werk waarin een dialoog tussen Schrift gegevens en archeologische resultaten wordt gehouden. Het ellendige van deze methode is dat gegevens in het OT steeds minder gewogen worden en dat men die ter discussie gaat stellen. Bijvoorbeeld door te vragen of Noach, Abraham en David wel echt bestaan hebben. Als buitenbijbelse gegevens zaken niet bevestigen dan kun je volgens deze methode gegevens in Schrift niet zonder meer aannemen. Maar dan stelt men het menselijke verstand boven de Schrift. We hebben benadrukt in ons gesprek met Van Bekkum dat we niet twijfelen aan zijn integriteit. Ik ben een goede vriend van hem. Maar het gaat om de methode: het menselijk verstand moet uitmaken wat truth value van de truth claim is in de Bijbel.

 

FRCA – Ds. De Boer

Wat zijn praktische gevolgen voor de gemeente? Allereerst, het gezag van het Woord. Als je er zo over kunt denken of zus dan geef je geen richting aan de gemeente. Bijvoorbeeld, in de buitenlandweek zei dr. Schaeffer dat je wel kunt zeggen dat de Here alles geschapen heeft maar hij wilde niet de vraag beantwoorden of dat in zes dagen is gebeurd. Want daar kon hij wel een boek over schrijven. Maar is de Schrift dan zo ingewikkeld?

We woonden een kerkdienst in Steenwijk bij, het ging over de schepping, Ook daar de vraag: zijn het wel zes dagen? Ik kwam thuis met twijfel. Maar luister dan eens naar prof. Van Vliet in Hamilton als hij verwijst naar Genesis 1. [Zie Hamilton en Hermeneutiek (3) – Genesis 1, rubriek Rond de Schrift op deze site, djb]. Op de vierde dag werden zon en maan geschapen. De zon moest heersen over dag en nacht, bracht scheiding tussen nacht en dag, het is de basis voor de seizoenen. Vergelijk ook het vierde gebod. Het is duidelijk genoeg.
In het praktische leven wijst de Here ons de weg. We moeten ons niet laten leiden door allerlei menselijke gedachten en wetenschappelijke ideeën.

Sytsma somt veel werk op dat in de GKv gebeurt. Maar de vraag is: luisteren we naar de Here hoe hij ons de weg wijst en blijven we op die weg?

 

De Openbaring aan Johannes laat zien dat er verschillen kunnen zijn tussen de kerken. Zeker, maar de waarschuwingen daarbij zijn ook heel duidelijk. Christus kan ook het kaarslicht uitdoen. Als in de uitleg van de Schrift archeologie dezelfde autoriteit krijgt als de Schrift dan gaat het fout.

In de zestiger jaren konden we niet verder met wat nu de NGK heet. Omdat de belijdenis niet werd vastgehouden. Nu kunnen we kennelijk wél weer met hen verder. Maar dat is omdat de GKv veranderd zijn. We zijn hier omdat we bang dat hun ontwikkeling ook plaatsvindt in de GKv. Daarom stuurden we de Vermaanbrief om terug te gegaan naar het Woord zoals dat in de gereformeerde confessie wordt beleden.

 

1Timotheus 2 zegt niet direct iets over de ambten maar wel over gezag. En in de ambten gaat het om gezag.

 

Ds. Van der Schee

Ik heb een vraag aan rev. Lucas. [verder niet duidelijk, djb]

 

EPC - Rev.  Lucas

Ik weet niet of ik u goed heb begrepen ds. Van der Schee maar als u vraagt of er een fundamenteel verschil is tussen mijzelf en wat de broeders van de andere zusterkerken zeggen dan is het antwoord: nee, er is niet zo'n verschil en dat is basaal: we zeggen als zusterkerken precies hetzelfde.

 

CanRC – Ds. De Gelder

Ik wil me aansluiten bij rev. Lucas.

Er is nu geen discussie over de specifieke ambten. Het gaat om leidinggevende ambten. Daar hoeven we niet zo ingewikkeld over te doen, zie  1Tim. 2 en 1Kor. 11 en 14. Maar de discussie over het rapport is volgens de preses nu niet aan de orde.

 

Preses

Inderdaad, de teksten zijn klip en klaar.

 

CanRC – Ds. De Gelder

Hartelijk dank voor de royale ruimte die ons hier is geboden om te spreken. De kerk heeft naar Joh. 17 een boodschap voor de wereld. Die boodschap is altijd zelfde, die moeten we vasthouden.

De kerkgeschiedenis van de 20ste eeuw heeft veel religieuze activiteiten laten zien zonder die boodschap. Dan mist de kerk haar echte kerkzijn.

 

TUK – Prof. dr. M. te Velde

Er gebeurt niets in de GKv en aan de TUK dat risicoloos is, het gaat per definitie ook niet altijd maar de goede kant uit. Genoemde zorgen houden ons ook bezig Niet alles is goed en aangenaam voor God. Altijd zie je ook verkeerde dingen. We verdedigen niet zomaar alles maar we moeten de kloof niet wijder maken dan hij is. En we moeten elkaar ook niet massief aanvallen, van hét is fout of hét is goed.

 

De broeders zijn erg vrijmoedig. Ik zou me wel tien keer bedenken voor ik hen zo in Hamilton zou hebben gekapitteld. Uw kritiek is stigmatiserend, u zou er veel voorzichtiger mee om moeten gaan. Het spreken over plain reading kan ook voortkomen uit het niet betrokken zijn in de problematieken.

  
Van Dam spreekt over truth value en truth claim. Maar wij moeten niet uitmaken wat de truth value is, wel nagaan wat die ís.

Bijvoorbeeld de dag van 24 uur in Genesis. Wat zegt de Schrift over 'dag'. De truth claim is zes dagen. De truth value vraagt hoe dat op te vatten in relatie met andere Schriftgedeelten. Als de truth value van 'dag' 24 uur is dan dit ook toepassen op de hoofdbedekking van de vrouw. Dan zitten we morgen in een hoedjeskerk.

 

Truth value vraagt om eerlijk te kijken wat het betekent. Dat geldt ook van het eten van vlees met bloed. In Hamilton werd gezegd dat God geen vingers heeft want God is Geest. We luisteren beide naar de truth claim. Maar doen we niet over en weer de truth value weg?

 

Er is inderdaad het dilemma dat academische liefde groter is dan de liefde voor God. Dat is een risico. Maar kom dan eens luisteren naar de colleges in Kampen. Dat kan tegenwoordig makkelijk met video verbindingen.

In Kampen is heel veel respect voor de Heilige Schrift. In dissertaties wordt geprobeerd de Schrift diepgravend woordje voor woordje te verstaan. Dus geen gemakkelijke omgang met de Schrift. We moeten geen grote woorden spreken.

 

Enige nuchterheid is ook nodig. Je ontmoet elkaar, schudt aan elkaar en laat elkaar dan weer los. Een broederlijke omgang betekent: je boodschap doen, geen dossier vormen dat steeds dikker wordt, en het daarbij laten. De ander laten gaan en weer zo goed mogelijk verder gaan. Zie de gemeente van Korinthe.

 

Besluiten en voorstellen

 

Preses

Liever geen algemene ronde nu meer, de overwegingen zijn geweest. Er liggen nu drie besluiten. Drie broeders hebben voor het originele voorstel een alternatief bedacht in overleg met de commissie.

 

Ds. Van der Schee

Besluit 1 als van de commissie.

Besluit 2 is vervangen.

Besluit 3 als van de commissie

 

[zie bijlage 1, de vervanging van besluit 2 is daar al in verwerkt, djb]

 

Preses

Samenwerking met de commissie heeft dus resultaat opgeleverd.

 

Ds. Vreugdenhil

De algemene strekking van de brieven is niet meer in het voorstel opgenomen. 
Een besluit 4 is aangedragen maar weer teruggetrokken. Er komt geen standaardbrief maar er wordt rekening gehouden met wat er tot nu is uitgewisseld. Dat hoeft dus geen aandacht in de bespreking.

 

Besluit 1

de brieven met bezwaren van deze buitenlandse zusterkerken in behandeling te nemen als ingekomen stukken, gericht aan de Gereformeerde Kerken (vrijgemaakt).

 

Gronden

  1. Langs deze weg geven deze zusterkerken uiting aan hun verontrusting. De synode neemt hier kennis van op grond van de aard van de betrekkingen die er met deze zusterkerken zijn: de kerken zullen elkaar zo veel mogelijk bijstaan in de handhaving, verdediging en bevordering van de gereformeerde belijdenis naar de Schriften in leer, kerkregering, tucht en eredienst (regels voor het beoefenen van zusterkerkrelaties, GS Ommen 1993).
  2. De generale synode is het enige en in het verlengde van de zusterkerkrelaties ook enige juiste adres voor deze zusterkerken om aan hun zorgen en bezwaren uiting te geven. Dat de synode hun bezwaren in behandeling neemt, mogen deze zusterkerken verwachten, ook gezien het feit dat de GS Harderwijk 2011 uitsprak dat buitenlandse zusterkerken zich voor eventuele bezwaren tot de generale synode dienden te wenden (Acta art. 87 besluit 3).

BESPREKING

 

Ds. Zomer

Ik ben erg blij met deze exercitie. Met het voorstel van de commissie was ik er niet uitgekomen. Het alternatief is zodanig dat ik mijn eigen voorstel niet indien.

'In behandeling nemen': is het niet wat voorzichtiger te zeggen 'kennis genomen van'

 

Ds. Van den Geest

De bezwaren behandelen we niet, wel de brieven. We nemen hen dus optimaal serieus.

 

Preses

Met de samenvatting hebben we rechtgedaan aan de wat de buitenlandse kerken te berde hebben gebracht.

 

STEMMING

Met algemene stemmen aangenomen.

 

Besluit 2

  1. uit te spreken
  1. dat de zorgen van deze zusterkerken gewaardeerd worden als meeleven vanuit verbondenheid in Jezus Christus;
  2. dat de Gereformeerde Kerken aanspreekbaar willen zijn en blijven op de binding aan de Schrift en de gereformeerde belijdenissen;
  3. dat de Gereformeerde Kerken van vandaag niet meer dezelfde kerken zijn als veertig jaar geleden, maar daarmee niet minder gereformeerde kerken;
  4. dat verschillen van mening met bepaalde auteurs of met (onderdelen van) rapporten van deputaten niet uitvergroot mogen worden tot bezwaren tegen ‘de Gereformeerde Kerken’.

    Gronden:
  1. De Gereformeerde Kerken zijn levende kerken die bovendien opereren in een snel veranderende kerkelijke context in Nederland. De visie op contact met andere kerken, op de rol van het kerkverband (bijv. op de noodzaak van uniformiteit binnen een kerkverband), op de taak van kerken in de samenleving en de noodzaak van relevante verwoording van het evangelie voor mensen van vandaag is onmiskenbaar anders dan in de jaren tachtig van de vorige eeuw. De kerken zoeken daar een weg in die bewust in lijn is met de Schrift en de gereformeerde belijdenissen. Die weg is niet onfeilbaar en vraagt om permanente oplettendheid. In dat kader is ook de verwoording van de zorg van de zusterkerken welkom.
  2. De Gereformeerde Kerken zijn aanspreekbaar op de besluiten die zij gezamenlijk nemen, niet op allerlei meningen van personen of deputaten die de kerken niet voor hun rekening genomen hebben.

 

  1. vanuit de verbondenheid in Jezus Christus over de onder 2. [zie bijlage 2, djb] weergegeven zorgen en bezwaren uit te spreken:
  1. dat het verwijt dat de Gereformeerde Kerken ruimte geven voor een spreken van de Heilige Geest dat buiten het Woord van God omgaat en in tegenspraak is met duidelijke bijbelse voorschriften en daarmee afbreuk doen aan de volkomenheid van de heilige Schrift niet onderbouwd wordt door het daarvoor aangedragen bewijs;

    Grond:
    Het aangevoerde citaat uit het rapport van deputaten Kerkelijke eenheid gaat over het vinden van een weg in het christelijk leven dat voor het overgrote deel bestaat uit het maken van keuzes waar geen directe bijbelse voorschriften voor zijn, maar waarin Gods kinderen wel kunnen ‘wandelen door de Geest’. De verbinding van dat citaat met overtuigingen in andere discussies, bijv. over echtscheidingsgronden, kan niet worden gehandhaafd.
     
  2. dat de ethische bezinning vanuit ‘de stijl van het koninkrijk’ door het verbinden van hoofdlijnen uit de bijbel de bijbelse gegevens juist meer recht doet dan het werken met ‘losse’ bijbelse uitspraken;

    Grond:
    In het beroep op ‘de stijl van het koninkrijk’ wordt niet een nieuwe categorie van buiten de bijbel ingevoerd in de ethische bezinning, maar worden belangrijke bijbelse gegevens samengenomen en in de bezinning ingebracht. Net als in het beroep op ‘het verbond’ wordt zo aandacht gevraagd voor de samenhang van het bijbelse spreken.
     
  3. 1. dat over het rapport van deputaten m/v door de generale synode nog niet besloten is en dat de zorgen van de zusterkerken bij de bespreking ervan worden meegewogen;
    2. dat geen hermeneutiek legitiem is waarin de context van de bijbel of de context van de huidige lezer bij de uitleg en toepassing van teksten i. geen rol speelt of ii. een zelfstandige rol speelt;

    Grond:
    Het is goed om ook al vóór de behandeling van het rapport van deputaten m/v de verontrusting in de zusterkerken tegemoet te komen door een kader-uitspraak over hermeneutiek. Die bevat geen beslissing in technisch-inhoudelijke hermeneutische discussies, maar geeft de grenzen aan waarbinnen die discussie in de kerken plaats vindt: er is niemand die deze grenzen te buiten wil gaan. Omdat er zorgen over zijn dat dit toch gebeurt is een aparte uitspraak op zijn plaats
     
  4. dat de zorgen over de gesprekken met de Nederlands Gereformeerde Kerken geen recht doen aan de overeenstemming die door deputaten Kerkelijke eenheid met de Commissie voor contact en samenwerking op diverse terreinen is bereikt (vgl. de rapporten van deputaten Kerkelijke eenheid op dit punt aan de laatste synodes);
     
  5. dat de Nationale Synode een gespreksforum is, met activiteiten waar de Gereformeerde Kerken waar mogelijk aan deelnemen, met inachtneming van de eigen identiteit en verantwoordelijkheid van de Gereformeerde Kerken (besluit 9 mei j.l.);
     
  6. 1. dat de uitbreiding van de liedbundel tot dusver heeft plaatsgevonden in lijn met de richtlijnen daarvoor die beogen het gereformeerde karakter van de eredienst te handhaven (GS 1999 art. 58; GS 2008 art. 64);
    2. dat ook bij gebruik van andere liederen de verantwoordelijkheid voor de inrichting van de eredienst bij de kerkenraden ligt, die daarop via de normale kerkelijke procedures aanspreekbaar zijn (Kerkorde ed. 2015, C37.1, F73 e.v.);
     
  7. dat het bezwaar over het wegvallen van artikel 31 KO uitgaat van een lezing van dat artikel die al onder de Kerkorde editie 1978 niet meer van kracht was; voor de uitzonderingssituatie waarin kerkenraden synodale besluiten niet menen te kunnen uitvoeren is daarvoor de normale weg die van verantwoording aan de classis.

    Grond:
    De lezing van artikel 31 KO in het kader van het zg. ratificatie-recht, zoals bijv. verdedigd door P. Deddens in zijn De ratificeering der besluiten van meerdere vergaderingen (1946) is bestreden door J. Kamphuis in zijn Kerkelijke besluitvaardigheid (1970) en wordt niet meer gevolgd in de Gereformeerde Kerken. De vaststelling van de Kerkorde editie 2015 heeft daarin geen verandering gebracht.

Preses

Achtergronden zijn door de commissie toegelicht en beschouwd na de besluitvorming.

 

BESPREKING RONDE 1

 

Br. Kruse

Besluit c laten vervallen, na b voegt c niets toe.

 

Br. Poutsma

a,b,c,d suggereert iets limitatiefs. Is dit alles? Waarom deze keus?

 

Ds. W.L. de Graaff

Wil mij deels aansluiten bij Kruse. d kun je wel vinden, maar daar gaan we niet over.

 

Br. De Vries

Ik sluit me aan bij ds. De Graaff.

 

Ds. Van der Schee

We spreken hier niet alles uit, er volgt ook nog besluit 3 waarmee we indirect zeggenschap over de TU oefenen.

Hier spreken we uit dat we waardering hebben voor de zorg van zusterkerken zonder het met hen eens te zijn.

 

AMENDEMENTEN

 

Br. Kruse/ds. W.L. de Graaf

1c laten vervallen.

 

Ds. W.L. de Graaff
1b toevoegen: 'en op de besluiten die zij gezamenlijk nemen. Gronden 1 en 2 laten vervallen.

Ook 1d laten vervallen.

 

BESPREKING RONDE 2

 

Ds. Poortinga

We besluiten het niet maar 'doen uitspraken dat…' om zo de ander mee te krijgen. En daarom 1c laten staan.

 

Ds. Vreugdenhil

We moeten maar eens zeggen dat we veranderd zijn. Maar niet dat per definitie ons wezen veranderd is.

Toevoeging van De Graaff begrijp ik niet. Schrift en belijdenis is de norm.

 

Ds. Zomer

M.b.t. amendement De Graaf. Het gaat om zusterkerkrelaties, we spreken uit dat we er waardering voor hebben dat zij hun zorgen kenbaar maken en een goede zusterkerkrelatie willen verdedigen en bevorderen.

 

Commissie br. M. de Jong

Denk er om dat deze zaken basis vormen voor een reactie naar de kerken.

 

Ds. W.L. de Graaff

De suggestie van ds. Zomer kan ik niet overzien. Gaat om aanspreekbaar zijn op de Schrift en de belijdenis en op besluiten die we nemen.

 

Br. Kruse

Het is sympathiek om c te laten staan. Maar we moeten geen synode-uitspraken doen met  een hoog ridicuul gehalte.

 

Ds. Van der Schee

Mee eens dat we 'uitspreken'. We reageren door uit te spreken dat we dat echt willen. Het is belangrijk om dat uit te spreken omdat we op een bepaald risicovol pad lopen. En daarom de reactie van zusterkerken waarderen.

 

STEMMING

Amendement Kruse/De Graaf, a3 vervallen: OV11, verworpen.

Amendement De Graaff: 1b toevoeging en grond 1,2 vervallen: OV06, verworpen.

Amendement De Graaff: 1d vervallen: OV06, verworpen.

Besluit 2 uitspraak 1: Met algemene stemmen aangenomen.

 

Besluit 2a, 2b

 

AMENDEMENT

 

Ds. Van Wijnen

'…meer recht doet…' wordt '… meer recht wil doen …'.

 

Ds. De Boer

Gaat het om bedoeling of motivatie?

 

Ds. Van Wijnen

Gaat om intentie.

 

STEMMING

Amendement Van Wijnen: O01V17, aangenomen.

 

Besluit 2c

 

Ds. Bomhof

Wat wordt bedoeld met 'zelfstandige'?

 

Ds. Van der Schee

Niet op eigen benen beslissen. Tussen deze grenzen vindt de hermeneutiek plaats.

 

STEMMING

Met algemene stemmen aangenomen.

 

Besluit 2d

 

BESPREKING

 

Br. Kruse

Het aanvullend rapport over de relatie met de NGK is nog niet besproken. Bezwaren richten zich daar tegen. Dus aanvullen dat over de nieuwste overeenstemming de synode zich nog niet heeft uitgesproken.

 

Ds. Zomer

Dat is ook mijn punt. De zorgen over de NGK worden meegenomen in de komende gesprek met DKE.

 

Ds. Van der Schee

Het is een reactie op weergave van de GS 2008 en GS 2011. Het gaat niet over wat nog komt. Belangrijk is dat goed duidelijk wordt dat wij niet de kant van de NGK op drijven. Niet wij gaan naar hen, of zij naar ons, nee, wij ontmoeten elkaar.  Het leeft, er is contact. Wij worden dus geen NGK.

 

Ds. De Boer

Het zou als een d2 kunnen worden toegevoegd.

 

AMENDEMENTEN

 

Ds. Zomer

d2 toevoegen: 'dat de zorgen worden meegenomen in de bespreking van DKE in dezen'

Dat is conform c1 waarin de zorgen over MV wordt meegenomen in die bespreking.

 

Ds. Van der Schee

Te zwaar om dit als eerste punt op te nemen.

 

Br. Kruse

Sympathiek voorstel, d 1 en d2.  Vergelijk met c1. Als Zomer dus.

 

Ds. Van der Schee

Niet aannemen, we drijven niet naar NGK. Er moet overeenstemming komen.

 

STEMMING

Zomer/Kruse: d2 conform c1, OV22T12, aangenomen.

Besluit 2d: Met algemene stemmen aangenomen.

 

Besluit 2e

 

STEMMING

Met algemene stemmen aangenomen.

 

Besluit 2f

 

BESPREKING

 

Ds. Boerma

Vraag aan commissie: in hoeverre is dit een antwoord aan het buitenland? Of zit er iets anders achter?

 

Ds. Sytsma

We gaan de toelichting straks bespreken. Maar die heeft wel invloed. Zie p12: 'Het verwijt dat dit slechts het toegeven aan menselijke behoeften en gevoelens is, zonder te vragen wat de Heer wil, is dus van een dermate grove oppervlakkigheid, dat wij als kerken onszelf hierin niet eerlijk weergegeven menen te zien.' Als dat het geval is is een uitspraak van de synode op zijn plaats.

 

Ds. Van der Schee

De uitspraken zijn in lijn met de synode richtlijnen. De kerkenraden zijn nu verantwoordelijk, er is dus geen vrijheid om maar wat te doen.

 

Ds. Van den Geest

We hebben dat citaat wel uit de brieven gehaald.

 

STEMMING

Met algemene stemmen aangenomen.

 

Besluit 2g

 

STEMMING

[Op dit moment werd de behandeling van de voorstellen onderbroken door een vervolgbehandeling van de zaak Huwelijk en Samenwonen. Het verslag daarvan is te vinden in  GS Ede Verslag 09-420 Samenwonen. Maar omwille van overzichtelijkheid vervolgen we nu gelijk de behandeling van de 'Grieven'. djb]

 

Besluit 3

  1. De Raad van Toezicht van de TU op te dragen de synode te dienen met een concept voor beantwoording van de door de buitenlandse zusterkerken ingebracht kritiek op publicaties van docenten/onderzoekers aan de TU; dit antwoord moet de vorm hebben van een royale, voor breed publiek geschikte uitleg die tevens ingaat op de afzonderlijk genoemde publicaties en die in bovengenoemde brief ingevoegd kan worden.
  2. De Raad van Toezicht te adviseren ernaar te streven dat vanuit de  TU gewerkt wordt aan voortzetting van het wetenschappelijke gesprek met theologen die verbonden zijn aan de kerken die hun bezwaren hebben kenbaar gemaakt.

Gronden

  1. Het CvB ziet toe op het gereformeerde karakter van onderwijs en onderzoek aan de TU en is primair verantwoordelijk voor de beantwoording van hiertegen ingebrachte bezwaren (Statuut TU).
  2. Eerder ingebrachte bezwaren zijn weerlegd, maar mogelijk is deze weerlegging onvoldoende breed gecommuniceerd.
  3. Het is van belang voor de relaties met zusterkerken dat er goede uitwisseling is op theologisch gebied, zoals onlangs op de conferentie over hermeneutiek in Hamilton.

Ds. De Rijke

Het is een merkwaardig besluit.  Kerkleden die bezwaar hebben moeten zich vervoegen bij het CvB en de RvT waar het wordt afgehandeld. Misschien kan nog via een kerk de zaak aanhangig gemaakt worden bij de synode als geen recht is gedaan. Maar nu kunnen blijkbaar buitenlandse brieven aan de synode over schutting van de RvT worden gegooid. Blijkbaar hebben buitenlandse kerken dus een rechtstreekste ingang bij de synode terwijl eigen kerkleden dat niet hebben.

 

Ook inhoudelijk. Want Woord op schrift is al in 2002 uitgekomen. Daar is al over gehandeld. Dan moeten we niet opnieuw in 2014 nog eens oude koeien uit de sloot halen. We kunnen excuses aanbieden dat het gelopen is zoals het gegaan is. Maar in meerdere artikelen heeft Kwakkel de zaak Paas uitgelegd. Van Bekkum heeft dat zelf gedaan. We moeten niet meer via deze synode rechtsingangen geven.

 

Ds. Sytsma

Ik had hier graag adviseurs over gehoord, m.n. prof. Te Velde. Dienen zij ons met een concept dat wij nog kunnen aanpassen? Dat kan niet de bedoeling zijn.

Gronden onder 2 stellen dat eerder ingebracht bezwaren zijn weerlegd. Hoe kan dit dan steeds weer terugkomen? Moet dit niet afgesloten worden? BBK is gefrustreerd dat er steeds met copy/paste met dezelfde bezwaren terug wordt gekomen.

 

Br. Kruse

Ik ondersteun De Rijke. In  besluit 3.1 moet een termijn toegevoegd worden. Deze synode moet het afwerken.

In besluit 3.2 staat helemaal niets. Wat zeggen we hiermee? Het is vlees nog vis.

 

Br. Serier

We hebben besluit 2 genomen en zouden een punt achter de zaak van de publicaties zetten. Wat wordt er dan nog weer in 2 en grond 3 (Hamilton) toegevoegd? Wat heeft dat opgeleverd? Daarom: weglaten.

 

Ds. Boerma

Als De Rijke.  Kan de TU deze opdracht er ook nog bij?

 

TUK Raad van Toezicht – Br. G.J. Schutte

Door omstandigheden kan prof. Te Velde er niet bij zijn. Maar we hebben deze bespreking gezamenlijk goed voorbereid.

De Raad van Toezicht (RvT) heeft met gefronste wenkbrauwen naar de concepten gekeken. De opmerkingen van Ds. De Rijke zijn terecht. Maar de kritiek gaat ons wel zeer ter harte. Die komt regelmatig terug. We hechten er grote waarde aan dat de mensen aan de TU niet in onzekerheid blijven verkeren. 
Voor de brief kunnen wij bouwstenen aandragen want het is best een belangrijke zaak. Niet via de omweg van een rechtsingang. Maar op basis van de stukken, gesprekken moet er nu een samenhangend stuk komen opdat niet gezegd kan worden 'wij worden niet gehoord'.

Dat moet ordelijk, niet via de omweg van een nieuwe rechtsgang. En eerder afgehandelde zaken moeten niet weer worden opgerakeld. Hoe en wanneer zal worden aangegeven. De CanRC hebben een uitvoerige brief over Paas en Van Bekkum gekregen. Die mag breder bekend worden.

Er is op de synode grondig over gesproken, hoewel het wel niet helemaal tot genoegen zal zijn. Er is al veel materiaal. Onze inbreng zal zijn: herinnering aan de procedures die er geweest zijn en de informatie die uitgewisseld is. Voor de verhouding van theologie en wetenschap, zie Kwakkel. In herinnering zal worden gebracht de verantwoordelijkheden m.b.t. publicaties, de relaties tussen een GS, RvT en CvB. Voor het algemene thema hermeneutiek kan ook enige bijstand van de TU worden geboden. Wel lijkt 3.1 wat pittiger dan nodig is.

3.2 vraagt voortzetting van wetenschappelijk gesprek. Laat het op gepaste wijze voortgaan. Niet een Hamilton 2, dat vergt teveel menskracht. Laat de TU dat het zelf regelen. Het past in de internationalisering.

 

Commissie – Ds. Van den Geest

In ben blij met de input van de RvT. Die geeft precies de intenties weer, daar gaat het om. Niet bedoeld is een rechtsingang te bieden, wel om misverstanden en bezwaren weg te nemen. Wat is afgehandeld is afgehandeld.

 

Het woord 'concept' mag wel weg, en wordt 'beantwoording'. Anders moet het nog weer ergens vastgesteld worden.

 

Een termijn stellen is prima.

In besluit 2 gaat het om iets nieuws. Het gaat weer om de intentie. We dachten dat het mooi zou zijn meer dan in het verleden gebeurde tussen academies en het gesprek meer wordt gezocht vanuit de broederschap.

 

AMENDEMENTEN

 

Ds. Vreugdenhil

'Concept' moet blijven staan. Omdat de synode het antwoord geeft. TU draagt informatie aan. Deze synode moet het nog doen, dus geen termijn. Dus er weer in.

 

Ds. Van der Schee

Beperk besluit 3 tot de RvT met de nu bestaande kritiek in deze situatie, deze synode.

 

Ds. De Rijke

Het is onduidelijk ook nog iets voor de toekomst uit te spreken. De RvT wil meewerken en wij moeten besluiten. Op toekomstige kritiek moet op dezelfde wijze worden gereageerd.

 

Ds. Poortinga

Ik stel voor het hele besluit te laten vervallen. Je creëert een rechtsingang bij de TU. De TU antwoordt en de GS ondertekent alleen maar.  Het is een heel goede intentie en professionele houding, maar je moet dit hier formaliseren. De rechtsingang in bij de synode.

 

Br. Kruse

Ik stel voor besluit 3.2 te laten vervallen. De TU is klein en kwetsbaar. Dit is niet meer haalbaar, er komen nieuwe mensen aan.

 

Commissie – Ds. Van den Geest

We houden ons bezig met 7 brieven die door buitenlandse zusterkerken geschreven zijn. Bij herhaling is een en ander aan de orde gesteld maar men werd niet helemaal tevreden gesteld. En er werd niet op alle punten gereageerd. Het lijkt ons belangrijk alles te doen om die kerken tegemoet te komen, hand uit te steken. De intenties zijn oprecht en geloofwaardig. Dat heeft vooral gemotiveerd tot besluit 3.

Dus niets laten vervallen juist. We moeten een gebaar maken, ook in de richting TU. Hen een steun in de rug geven. Ja, dat kost extra energie, ze zijn kwetsbaar, en behoorlijk zwaar belast. Maar in samenspraak met CvB en RvT toch iets gaan doen. Omdat het ook eens afgelopen moet zijn.

We gaan zeggen wat we bedoelen, we geloven in oprechte intenties, voeren samen het gesprek, strijden en bidden samen. We ervaren dat we in de wereld eigenlijk voor dezelfde vraagstukken staan en elkaar heel hard nodig hebben.

Een keer moet het afgelopen zijn. Daarom als GS een streep trekken. Dan zit er wel een aanbeveling in om te doen zoals in Hamilton. Dat was goed, dit hadden we meer en vaker moeten doen.

Dus 3.1 en 3.2 handhaven. Amendementen Vreugdenhil en Van der Schee overnemen, rest niet.

 

Preses

'Concept' is weer terug.

3a vervangen door de zin van Van der Schee,

Kruse wil het onderdeel laten vervallen.

 

TUK Raad van Toezicht – Br. G.J. Schutte

Ds. Van den Geest heeft het goed verwoord. We hebben goed begrepen dat bij de synode de wens leeft om met elkaar informatie in de breedte te delen, en met elkaar meewerken. Dus het besluit niet strippen.

In publicaties kan naar eerdere besluiten worden verwezen maar er zijn wel meer zaken aan de orde.

 

Ds. De Boer

Laten we wel beseffen wat we besluiten. Is de ingediende kritiek m.b.t. Doedens en De Bruijne al niet lang behandeld?

 

Ds. Van der Schee

Er moet een keer een streep onder. Dat kan ook door verwijzing. Het moet een keer stoppen.

 

Commissie – Ds. Van den Geest

Het gaat om een brede beantwoording. Maar daarin kan ook verwezen worden naar allerlei eerdere beantwoording.

 

Br. Kruse

Sympathiek betoog van Van den Geest, totdat hij zei 'streep trekken'. Besluit 3.1 is een streep maar met 3.2 belast je de TU.

 

Ds. De Rijke

Trekt mijn amendement in.

 

Ds. Sytsma

Het gaat steeds over de RvT maar er wordt ook gerefereerd aan het CvB. Hoe zit dat?

 

Ds. Soepenberg

Ik vroeg me af wat de reikwijdte is, aan wie wordt dit allemaal kenbaar gemaakt? Ook prof. Yoo is hier. Hoe gaat het proces?

 

Preses

In plaats van besluit 4 heeft het moderamen toegezegd dat het op maat gemaakte brieven gaat versturen.

 

Ds. Vreugdenhil

Wij kunnen alleen de RvT direct opdracht geven. Rvt geeft opdracht aan het CVB.

 

STEMMING

Amendement Kruse: OV09, verworpen

Besluit 3: OT03, aangenomen.

 

Preses

U heeft een toelichting gekregen en een beschouwing daarop.

 

Ds. Zomer

Kan er nog een besluit worden toegevoegd? In aansluiting aan de oproep van Van den Geest om elkaar te blijven steunen?

 

Besluit 4

de buitenlandse zusterkerken op te roepen om ons en elkaar te blijven dienen als kerken van de Here Jezus Christus in deze wereld.

 

Gronden:

waar onze kerken willen blijven bij de belijdenis van Gods Woord is er geen reden om het bestaande contact te herzien;

waar onze kerken toenemend te maken hebben met de doorwerking van de secularisatie in de levens van Gods kinderen, hebben we de steun en het geduld van onze buitenlandse zusterkerken hard nodig.

 

BESPREKING

 

Br. Verkade

Dat vormt een mooie afronding van onze bespreking.

 

Ds. Vreugdenhil

Wat voegt dit nu toe? Net iets te veel om dit apart te vermelden. Er zijn zoveel vragen. 'Elkaar' er in elk geval uithalen. Ze doen het echt wel.

 

Ds. Zomer

Sommige afgevaardigden hebben aangekondigd dat de zusterkerkrelatie zal worden bekeken. Ik ben onder de indruk van wat de FRCA afgevaardigde zei over de zeven gemeenten in Openbaring. Mij treft de scherpe taal die daar gebezigd wordt maar dat deze gemeenten wel worden vastgehouden. Zouden we deze oproep dan niet doen? Misschien is het beter 'ons en elkaar' te schrappen.

 

Preses

Mijn advies: gewoon laten staan.

 

STEMMING

Besluit 4: O01T03, aangenomen

 

Toelichting en Beschouwing

 

[zie bijlage 1]

 

BESPREKING RONDE 1

 

Ds. Van Wijnen

Ik heb voor de voorstellen gestemd, maar neem niet de toevoegingen van de commissie voor mijn rekening. Die is te breed, soms herhalingen, ben er soms gloeiend mee eens soms ook niet. Voor rekening van commissie laten dus.

 

Ds. Boerma

Bijzonder knap stuk. Een suggestie voor het laatste deel over de cultuur. Dat suggereert dat wij verder zijn dan jullie. Klinkt niet goed, anders formuleren.

 

Br. Kruse

Het is geen officieel synodestuk.

In par. 4 wordt vol vertrouwen uitgesproken dat Gods Geest ons leidt. Maar er zijn ook altijd dwaalgeesten.

 

De kritiek wordt veel te gemakkelijk weggewuifd als te komen uit een andere wereld, van emigrantenkerken. Want andere kerken in de wereld hebben dezelfde kritiek.

 

De laatste alinea's zijn heel goedkoop. Eigenlijk zeggen ze, jullie moeten ook op de knieën, jullie staan ook in de schuld.

 

Br. Poutsma

Ben blij verrast door dit mooie samenhangende stuk dat niet alleen om de inhoud maar ook om relaties gaat. Ik proef er wijsheid uit.

 

Ds. Buitendijk

Helemaal eens met Kruse en Van Wijnen. Ik zou dit stuk niet graag voor mijn rekening nemen. Het is slechts een hartenkreet van de commissie.

 

Ds. W.L. de Graaff

Mijn complimenten voor het stuk. Wel schuurt het hier en daar. Het doet ons zeker in de spiegel kijken. Het zet aan tot mildheid in de kritiek.

 

Br. P.G. Bakker

Als ds. Van Wijnen. Sommige dingen ben ik mee eens andere niet. Een ding waar ik moeite mee heb is dat secularisatie en kerkverlating argumenten zijn om meer kerkelijke eenheid zoeken. Die omkering kan niet.

 

Br. Serier

Ik ben blij met dit stuk. Kan dit stuk worden geïntegreerd in het TU stuk? Is er met één mond te spreken?

 

Worden er in par. 1 leerstellige uitspraken van de GS gevraagd?

 

We moeten niet meer zo spreken over de broeders van de zestiger jaren, want velen zullen er al niet meer zijn.

 

De tekst moet nog eens goed worden gekuist van verkeerde opmerkingen als bijvoorbeeld 'dermate grove oppervlakkigheid'. Dat schept afstand.

 

Wat wordt bedoeld met defragmentatie?

 

Wellicht hebben we vroeger te snel over anderen geoordeeld, aldus prof. Geertsema. God spreekt jou aan, vraagt om jouw antwoord en van ons als kerken.

 

Ds. Sytsma

Ik wil bij W.L. de Graaff aansluiten. Wat de NGK betreft, er is nog een zeer aanzienlijke groep die die jaren heeft meegemaakt. Het contact met hen is heel bijzonder.

 

Die 'andere wereld'. De buitenlandse kerken zeggen dat zij niet uit een 'andere wereld' komen. Dus zou je mogen verwachten dat ze veel meer oog voor en zicht op veranderingen hadden. Dat maakt hun bezwaren des te opmerkelijker.

 

Ds. Zomer

Commissie heeft veel werk gemaakt van hun opdracht, maar ook teveel. Daar zit mijn moeite. Ik blij met de besluiten.

Er wordt om een nederige houding gevraagd. Maar het is niet nederig als je zegt: "… de tijd is aangebroken…". Het zou van nederigheid getuigen als je je zou confronteren met de besluiten van toen, van 2002.

 

Ds. Beiboer

Misschien wordt teveel gezegd. We kunnen gemakkelijk langs elkaar heen praten. Een toelichting moet ook voorzichtig zijn.

 

Commissie – Ds. Van den Geest

Het is wel mijn verhaal geweest. Ingebracht als inhoudelijke overweging voor een bepaalde richting. Het is voor veel discussie vatbaar. Natuurlijk is het aanvechtbaar op diverse punten, daar kan ik weer van leren. Ik wil het niet verdedigen, niet vaststellen. Het is een denkstuk, een reflectie om de commissie te dienen. Ik heb me wel afgevraagd of het niet een eigen leven gaat leiden. Maar het is geen officieel stuk van de synode maar dient puur de gedachtenvorming.

 

Het is mooi om een discussie met elkaar te hebben. Maar het zijn wel veelal grijze hoofden. Ik had graag voor de besluiten eerst als voorzitter van de commissie het woord willen hebben. Om te spreken over het verleden. Hoe we ons voelden onder het spreken over grote zorgen en vermaningen. Ik vond het een beschamende gebeurtenis. Maar in het spreken van de buitenlandse kerken werd ons een spiegel voorgehouden. Zij spreken zoals wij vroeger spraken, grote woorden naar alle kanten. En veroorzaakten een scheuring. Ik was toen tien jaar. Nu ik tot mijn verstand gekomen ben heb ik een gevoel van vervreemding: dat zijn wij dus, die kerk. Ik kan in onschuld mijn handen wassen, maar ben wel deel van die kerk. Ik moet daar iets mee doen. Daarom kom ik er opnieuw op terug. Ons eigen voorgeslacht zette mensen op afstand. We moeten als Douma verantwoordelijkheid nemen en ons afvragen hoe we verder gaan. Spijt is moeilijk, vergelijk maar met slavernij. Het is goed om er over na te denken. Op welke manier hebben we deel aan de geschiedenis, zonder er badinerend afstand van te nemen. Dat is mijn intentie geweest.

 

Kan voortgaande secularisatie tot kerkelijke eenheid dringen? Ik zou dat willen benadrukken. Het is niet de enige opdracht van Jezus Christus. Als er veel kerkverlating is, dan vragen broeders en zusters om extra kracht om aan eenheid te werken, niet alleen met gereformeerden maar ook met anderen.

 

Ik heb niet in een kerk met de NGK gezeten. Jongeren in onze kerken snappen helemaal niet meer dat we niet met deze christenen samengaan. De geschiedenis speelt geen rol, het zijn onze broeders en zusters. Ze zijn onze ex-en. Bijna uitgestorven maar nu wel  broeders en zusters waar we ook iets mee kunnen, zeker in de geseculariseerde context.

 

Het stuk heeft dus geen status, het is mijn gedachtegang. Het kan in de prullenbak.

 

Preses

Het is werkmateriaal voor de synode en heeft zijn werk gedaan. Dat geldt voor alle stukken van commissies.

 

Ds. Van der Schee

Zou het goed kunnen zijn, aan het einde van ons spreken een frisse reactie van afgevaardigden van het buitenland te mogen horen?

 

Preses

Wel een mooi idee.

 

CanRC – Ds. De Gelder

Het komt een beetje onverwacht. We zijn blij en dankbaar voor de mogelijkheid om een toelichting te hebben mogen geven. Wij zijn ook dankbaar voor de communicatie in deze zitting en voor persoonlijke gesprekken.

Mijn persoonlijke indruk is dat er bereidheid is naar elkaar te luisteren, er is openheid. In persoonlijke gesprekken heb ik de indruk gekregen dat onze zorgen ook in uw kerken leven, het klinkt ook wel wat door in de besluiten.
Ik ben blij dat de Toelichting niet officieel is vastgesteld, ook voor wat betreft de weergave van de geschiedenis van de vrijgemaakte kerk.

Ik ben blij met het spreken van br. Kruse: komen wij nu echt van een andere planeet?

Wat wij u toewensen voor de toekomst, m.n. ook MV de wijsheid van de Here, liefde voor het Woord en het evangelie en dat dat doorklinkt in de besluiten. Ik hoop dat de contacten kunnen blijven.

 

CanRC – Prof. Van Dam

Veel Canadese predikanten zijn ontzettend dankbaar voor de nalatenschap van Schilder, Van 't Veer en Holwerda. De GKv hebben zoveel bijgedragen aan de gereformeerde theologie. Als je nu aarzeling ziet, doet dat pijn. In Amerika is veel belangstelling voor Bavinck en voor Kuyper, belangstelling voor gereformeerde theologie. Maar als de bron vervuild wordt is de reactie vaak zo snel. Ik hoop en bid dat die bron zuiver door blijft stromen.  Er wordt veel gebeden voor u. Met ds. De Gelder hopen we zeer dat het contact kan blijven.

 

KPCK – Prof. Yoo

Ik was nieuwsgierig en zenuwachtig maar er kon openhartig en hartelijk gediscussieerd worden. Uit persoonlijke gesprekken heb ik een goede indruk gekregen. Aansluitend bij Van Dam, vanuit de oosterse context verlangen we nog meer van u. We ervaren dat u trouw wilt blijven aan Gods Woord en de traditie.
Het is een beetje een rare toestand: wij voeren de psalmen in en u wilt steeds maar nieuwe liederen invoeren. Ik ben hier teleurgesteld naar toe gegaan, maar ga gerustgesteld weer terug.

 

VGKSA – Br. Roose

Na alles wat ik gehoord heb, zijn onze problemen met u niet opgelost. Ik hoop dat er verdere actie komt. Ik ben wel positiever geworden. Ik heb gemerkt dat er een positieve wil is om elkaar te begrijpen.

Ik wil besluiten met op te roepen om samen te zoeken wat God van ons vraagt. Daar willen we graag deel van uit maken. Niet vanuit een negatieve houding daar mee bezig zijn.
Hartelijk dank voor de gelegenheid om hier te zijn en dat u tot een zegen mag zijn ook voor de buitenlandse kerken.

 

EPCI – Rev. Lucas

I appreciated the discussions today. You have listened, without shouting. It shows that we are brothers in Christ. We will pray for you en especially for the discussion of tomorrow. That  we may guide each other. We wish sincerely that the Word leads you to the truth.
The Lord bless you.

 

Preses

U hebt een stuk verbondenheid gevoeld. Samen staan we voor de waarheid. We hopen dat u de gevoelens van verbondenheid blijft houden. En elkaar kunnen blijven vertrouwen in ons leven vanuit het Woord van God. Elkaar daarop blijven bevragen. En dat de band hersteld en verdiept mag worden. We doen een intensieve oproep om de band met ons in stand te houden. En daar bij een open Bijbel steeds meer gestalte aan te geven.

 

Hartelijk dank ook voor het werk van de commissie Van den Geest, H.H. Bouma en Halma.

 

Brief van Bunschoten-Oost en Katwijk

 

Preses

Ds. Buitendijk neemt niet deel aan de bespreking.


Er worden vragen gesteld over de benoeming van dr. Paas. Er is een mondelinge bespreking van de bezwaren geweest.

 

BESPREKING RONDE 1

 

Ds. De Rijke

Er wordt gevraagd om duidelijkheid over de nieuwe hermeneutiek. Vervolgens krijgt de RvT opdracht met een royale beantwoording te komen? Dat is een onmogelijkheid en niet erg jofel. We moeten het nog over het MV rapport hebben.

 

Ds. Boerma

Sluit me aan bij De Rijke. Mijn vraag: overtuigt ons antwoord aan Bunschoten wel? En kan de CvB dit aan?

 

Ds. Vreugdenhil

De structuur van de TU organisatie is te tekenen en hoe we als kerken en personen ingang hebben.

 

Ds. Van der Schee

Dat heeft het moderamen al gepubliceerd en daar moeten we het maar bij laten.

 

Br. Poutsma

Grond 1: RvT stuurt het CvB niet aan.

 

TUK Raad van Toezicht – Br. Schutte

De besluiten 1-3 laten de GS antwoord geven, dat hoeven wij dus niet te doen. Maar in besluit 4 moeten wij wel antwoord geven. We zijn bereid om meer aandacht te geven aan de bezwaren om in het vervolg meer begrip te kweken in de kerken.

Het gaat nu niet meer over dr. Paas, daar is al eerder over gehandeld.

De enige zorg is dat de TU te zwaar belast wordt. Maar als er bezwaren tegen personen zijn dan moet dat niet worden onderschat en moet er tijd voor worden genomen om je te verantwoorden.

 

Een organogram maakt het niet duidelijker. Als je bezwaar hebt dan eerst naar de broeder of zuster. En als de bezwaren blijven dan naar de CvB.

 

Ds. Vreugdenhil

Het is ingewikkeld maar het is krachtig samengevat door br. Schutte.

Lees het in deze volgorde: Bunschoten en Katwijk kunnen hun bezwaren indienen bij het CvB. Wij doen als synode niets meer. In de rapportage van de RvT wordt het niet breed terug gemeld. Via de reguliere rapportage aan de synode komt het naar boven. Zo is er met de bezwaren omgegaan.

Het gaat in 4 niet om déze bezwaren maar om de algemene regel.

 

BESPREKING RONDE 2

 

Ds. Boerma

Het blijft maar rondzingen, van kastje naar de muur. Is het ook echt afgelopen nu?

 

Ds. Vreugdenhil

Het is mij volkomen duidelijk.

 

STEMMING

Met algemene stemmen aangenomen.

 

Sluiting

 

De synodezitting wordt op christelijke wijze gesloen door br. Verkade.

 

Bijlagen

 

Bijlage 1 - Verzamelbesluit

 

Commissie: ds. Tigelaar, ds. Van der Schee, ds. S.W. de Boer

 

Besluit 1: unaniem
de brieven met bezwaren van deze buitenlandse zusterkerken in behandeling te nemen als ingekomen stukken, gericht aan de Gereformeerde Kerken (vrijgemaakt).

 

Gronden:

  1. Langs deze weg geven deze zusterkerken uiting aan hun verontrusting. De synode neemt hier kennis van op grond van de aard van de betrekkingen die er met deze zusterkerken zijn: de kerken zullen elkaar zo veel mogelijk bijstaan in de handhaving, verdediging en bevordering van de gereformeerde belijdenis naar de Schriften in leer, kerkregering, tucht en eredienst (regels voor het beoefenen van zusterkerkrelaties, GS Ommen 1993).
  2. De generale synode is het enige en in het verlengde van de zusterkerkrelaties ook enige juiste adres voor deze zusterkerken om aan hun zorgen en bezwaren uiting te geven. Dat de synode hun bezwaren in behandeling neemt, mogen deze zusterkerken verwachten, ook gezien het feit dat de GS Harderwijk 2011 uitsprak dat buitenlandse zusterkerken zich voor eventuele bezwaren tot de generale synode dienden te wenden (Acta art. 87 besluit 3).

 

Besluit 2: OVT unaniem

  1. uit te spreken:
  1. dat de zorgen van deze zusterkerken gewaardeerd worden als meeleven vanuit verbondenheid in Jezus Christus;
  2. dat de Gereformeerde Kerken aanspreekbaar willen zijn en blijven op de binding aan de Schrift en de gereformeerde belijdenissen (De Graaff (inclusief laten vallen gronden): toevoegen: en op de besluiten die zij gezamenlijk nemen OV6T);
  3. dat de Gereformeerde Kerken van vandaag niet meer dezelfde kerken zijn als veertig jaar geleden, maar daarmee niet minder gereformeerde kerken (Kruse OV11T /De Graaff: laten vallen);
  4. dat verschillen van mening met bepaalde auteurs of met (onderdelen van) rapporten van deputaten niet uitvergroot mogen worden tot bezwaren tegen ‘de Gereformeerde Kerken’ (De Graaff laten vallen). De Graaff OV6T

    Gronden: (De Graaff: laten vallen/verworpen)
    1. De Gereformeerde Kerken zijn levende kerken die bovendien opereren in een snel veranderende kerkelijke context in Nederland. De visie op contact met andere kerken, op de rol van het kerkverband (bijv. op de noodzaak van uniformiteit binnen een kerkverband), op de taak van kerken in de samenleving en de noodzaak van relevante verwoording van het evangelie voor mensen van vandaag is onmiskenbaar anders dan in de jaren tachtig van de vorige eeuw. De kerken zoeken daar een weg in die bewust in lijn is met de Schrift en de gereformeerde belijdenissen. Die weg is niet onfeilbaar en vraagt om permanente oplettendheid. In dat kader is ook de verwoording van de zorg van de zusterkerken welkom.
    2. De Gereformeerde Kerken zijn aanspreekbaar op de besluiten die zij gezamenlijk nemen, niet op allerlei meningen van personen of deputaten die de kerken niet voor hun rekening genomen hebben.
  1. vanuit de verbondenheid in Jezus Christus over de onder 2. weergegeven zorgen en bezwaren uit te spreken: unaniem
    1. dat het verwijt, dat de Gereformeerde Kerken ruimte geven voor een spreken van de Heilige Geest dat buiten het Woord van God omgaat en in tegenspraak is met duidelijke bijbelse voorschriften en daarmee afbreuk doen aan de volkomenheid van de heilige Schrift, niet onderbouwd wordt door het daarvoor aangedragen bewijs;

      Grond:
      Het aangevoerde citaat uit het rapport van deputaten Kerkelijke eenheid gaat over het vinden van een weg in het christelijk leven dat voor het overgrote deel bestaat uit het maken van keuzes waar geen directe bijbelse voorschriften voor zijn, maar waarin Gods kinderen wel kunnen ‘wandelen door de Geest’. De verbinding van dat citaat met overtuigingen in andere discussies, bijv. over echtscheidingsgronden, kan niet worden gehandhaafd.
       
    2. dat de ethische bezinning vanuit ‘de stijl van het koninkrijk’ door het verbinden van hoofdlijnen uit de bijbel de bijbelse gegevens juist meer recht doet (Van Wijnen: wil doen O1V17T16) dan het werken met ‘losse’ bijbelse uitspraken; unaniem

      Grond:
      In het beroep op ‘de stijl van het koninkrijk’ wordt niet een nieuwe categorie van buiten de bijbel ingevoerd in de ethische bezinning, maar worden belangrijke bijbelse gegevens samengenomen en in de bezinning ingebracht. Net als in het beroep op ‘het verbond’ wordt zo aandacht gevraagd voor de samenhang van het bijbelse spreken.
       
    3. 1. dat over het rapport van deputaten m/v door de generale synode nog niet besloten is en dat de zorgen van de zusterkerken bij de bespreking ervan worden meegewogen;
      2. dat geen hermeneutiek legitiem is waarin de context van de bijbel of de context van de huidige lezer bij de uitleg en toepassing van teksten i. geen rol speelt of ii. een zelfstandige rol speelt; unaniem

      Grond:
      Het is goed om ook al vóór de behandeling van het rapport van deputaten m/v de verontrusting in de zusterkerken tegemoet te komen door een kader-uitspraak over hermeneutiek. Die bevat geen beslissing in technisch-inhoudelijke hermeneutische discussies, maar geeft de grenzen aan waarbinnen die discussie in de kerken plaats vindt: er is niemand die deze grenzen te buiten wil gaan. Omdat er zorgen over zijn dat dit toch gebeurt is een aparte uitspraak op zijn plaats.
       
    4. dat de zorgen over de gesprekken met de Nederlands Gereformeerde Kerken geen recht doen aan de overeenstemming die door deputaten kerkelijke eenheid met de Commissie voor contact en samenwerking op diverse terreinen is bereikt (vgl. de rapporten van deputaten kerkelijke eenheid op dit punt aan de laatste synodes); unaniem
      Zomer: d2 dat de zorgen worden meegenomen in de bespreking van dke in dezen) Zomer/Kruse: OV22T12 d2 conform c1 mdv deputaten mv wordt deputaten ke
  1. dat de Nationale Synode een gespreksforum is, met activiteiten waar de Gereformeerde Kerken waar mogelijk aan deelnemen, met inachtneming van de eigen identiteit en verantwoordelijkheid van de Gereformeerde Kerken (besluit 9 mei jl.); unaniem
     
  2. 1.         dat de uitbreiding van de liedbundel tot dusver heeft plaatsgevonden in lijn met de richtlijnen daarvoor die beogen het gereformeerde karakter van de eredienst te handhaven (GS 1999 art. 58; GS 2008 art. 64); unaniem
    2.         dat ook bij gebruik van andere liederen de verantwoordelijkheid voor de inrichting van de eredienst bij de kerkenraden ligt, die daarop via de normale kerkelijke procedures aanspreekbaar zijn (Kerkorde 2014, C37.1, F73 e.v.);
    unaniem
  3. dat het bezwaar over het wegvallen van artikel 31 KO uitgaat van een lezing van dat artikel die al onder de Kerkorde editie 1978 niet meer van kracht was; voor de uitzonderingssituatie waarin kerkenraden synodale besluiten niet menen te kunnen uitvoeren is daarvoor de normale weg die van verantwoording aan de classis. Unaniem
    Grond:
    De lezing van artikel 31 KO in het kader van het z.g. ratificatie-recht, zoals bijv. verdedigd door P. Deddens in zijn De ratificeering der besluiten van meerdere vergaderingen (1946) is bestreden door J. Kamphuis in zijn Kerkelijke besluitvaardigheid (1970) en wordt niet meer gevolgd in de Gereformeerde Kerken. De vaststelling van de Kerkorde editie 2015 heeft daarin geen verandering gebracht.

Besluit 3: OT3V30

  1. De Raad van Toezicht van de TU op te dragen de synode te dienen met een (concept voor: vervallen commissie) beantwoording van de door de buitenlandse zusterkerken ingebrachte kritiek op publicaties van docenten/onderzoekers aan de TU; dit antwoord moet de vorm hebben van een royale, voor breed publiek geschikte uitleg die tevens ingaat op de afzonderlijk genoemde publicaties en die in bovengenoemde brief ingevoegd kan worden. Vervallen commissie
  1. De Raad van Toezicht te adviseren ernaar te streven dat vanuit de  TU gewerkt wordt aan voortzetting van het wetenschappelijke gesprek met theologen die verbonden zijn aan de kerken die hun bezwaren hebben kenbaar gemaakt.

    RJVreugdenhil; wil “concept” handhaven. (commissie: komt weer terug)
    C.G. Kruse: Laat 3b vallen OV9T24
    WvdSchee: Besluit 3a: (overgenomen door commissie)
    De Raad van Toezicht van de TU te vragen deze synode te dienen met een concept voor beantwoording van de nu door de buitenlandse zusterkerken ingediende kritiek op publicaties van docenten/onderzoekers aan de TU.
    De Rijke: Besluit 3: (ingetrokken)
    De RvT aan te sporen toe te zien dat de TU ook vragen en kritiek vanuit buitenlandse kerken serieus blijft nemen en daar publiek op reageert.

Gronden:

  1. Het CvB ziet toe op het gereformeerde karakter van onderwijs en onderzoek aan de TU en is primair verantwoordelijk voor de beantwoording van hiertegen ingebrachte bezwaren (Statuut TU).
  2. Eerder ingebrachte bezwaren zijn weerlegd, maar mogelijk is deze weerlegging onvoldoende breed gecommuniceerd.
  3. Het is van belang voor de relaties met zusterkerken dat er goede uitwisseling is op theologisch gebied, zoals onlangs op de conferentie over hermeneutiek in Hamilton.

(voorstel Zomer)

Besluit 4: O1T3V29

de buitenlandse zusterkerken op te roepen om ons en elkaar te blijven dienen als kerken van de Here Jezus Christus in deze wereld.

 

Gronden:

waar onze kerken willen blijven bij de belijdenis van Gods Woord is er geen reden om het bestaande contact te herzien;

waar onze kerken toenemend te maken hebben met de doorwerking van de secularisatie in de levens van Gods kinderen, hebben we de steun en het geduld van onze buitenlandse zusterkerken hard nodig.

 

Toelichting

 

Bovenstaande besluiten en overwegingen willen we in het volgende onderdeel nader toelichten ten behoeve van de bespreking door de synode. Nemen we alle brieven in hun geheel in ogenschouw, dan kunnen we de volgende kernthema’s onderscheiden:

Bijbelvisie en hermeneutiek: Vooral op dit punt meent men ingrijpende verschuivingen te moeten constateren. Daarbij ziet men de Theologische Universiteit in Kampen (TUK) als de bron van deze ‘nieuw’ genoemde hermeneutische benadering. Tevens stelt men, dat deze benadering door diverse generale synodes tot kerkelijk geijkte omgang met de Schrift is gemaakt. Dit laatste wordt aangewezen in de kerkelijke rapporten en besluiten rond de onderwerpen Sabbat & Zondag, Huwelijk & Echtscheiding, en met name ook in het rapport M/V in de kerk.

 

Het zou goed zijn in dit verband een appel op deze zusterkerken te doen om geen overhaaste conclusies te trekken en het gesprek hierover te blijven voeren in het vertrouwen dat wij aanspreekbaar zijn op de eerbied voor Gods Woord.

In de brieven wordt gesproken van ‘de hermeneutische ontwikkelingen in de GKv’. Dit geeft de indruk alsof het hier gaat om ontwikkelingen waarmee de kerken een weg zijn ingeslagen, die afwijkt van het spoor van het geloof in de betrouwbaarheid van de Bijbel. Het gaat hierbij inderdaad om nieuwe bezinning op de theologische discipline van de hermeneutiek, vooral aan de TUK, en om uitwerking daarvan in diverse publicaties, waaronder rapporten van deputaatschappen van de laatste generale synodes.

 

Het is voorstelbaar, dat deze ontwikkelingen tot enige verontrusting kunnen leiden. Het gaat om bezinning op een terrein dat in de GKv lange tijd werd geassocieerd met Schriftkritische Bijbelwetenschap. Bovendien, omdat het gaat om nieuwe bezinning, is er op dit terrein nog geen sprake van een uitgebalanceerde en gemeenschappelijke overtuiging.

Toch is er ook een andere kant. Om te beginnen is de bewering dat het gaat om een nieuwe hermeneutiek onjuist. De terminologie ‘nieuwe’ hermeneutiek betreft een ontwikkeling in de filosofie in de 20e eeuw m.b.t. de epistemologie (kenleer), en niet de voortzetting van gereformeerde beoefening van Schriftonderzoek en -uitleg aan een gereformeerde universiteit, waarbij men gebruik maakt van sommige inzichten uit die kenleer. Niet alleen is het niet ongebruikelijk om vanuit andere dan strikt theologische disciplines inzichten en kennis binnen te halen, ook is het van belang vast te stellen dat deze hermeneutische bezinning juist plaatsvindt met het oog op het gesprek met de moderne Bijbelwetenschap en met het oog op de verdediging van Gods Woord tegen de Schriftkritische ontmanteling daarvan.

Dit is ook zeer urgent. Omdat in de GKv de overtuiging bestond, dat ‘hermeneutiek’ als zodanig de weg opende naar liberale Bijbeluitleg, was dit vakterrein in de theologiebeoefening jarenlang min of meer veronachtzaamd. Dit heeft ertoe geleid, dat studenten en huidige predikanten onvoldoende vakkennis meekregen en zodoende niet werkelijk in staat waren tot een gedegen en goed gefundeerde repliek op Schriftkritische Bijbeluitleg, wat hen in deze confrontatie juist kwetsbaar maakte en buiten de discussie plaatste. De kerken dienen te erkennen, dat zij hier een belangrijke inhaalslag hebben te maken, juist ook met het oog op de verdediging van Gods Woord in de cultuur van een volstrekt geseculariseerd Noord West Europa.

 

Het meest gevoelige punt in de verontrusting is de rol die de eigen cultuur en context van de bijbellezer speelt bij de uitleg en toepassing van Bijbelse teksten. Echter, wanneer het daarbij zou gaan om een zelfstandige rol, zou inderdaad de weg geopend zijn naar een mogelijk terzijde stellen van Bijbelse uitspraken wanneer deze niet meer in overeenstemming met die cultuur zijn te brengen.

Daarom moeten we vaststellen en valt het niet te ontkennen, dat die eigen cultuur en context van de bijbellezer altijd en wel degelijk enige rol speelt bij uitleg en toepassing van Bijbelse teksten. Wij kunnen nooit anders dan onze eigen vragen stellen aan de tekst. De eigen context moet wel een rol spelen: wij kunnen ons de Bijbel niet anders eigen maken dan met behulp van de methoden van het verwerven van kennis waarover wij nu beschikken en met behulp van de middelen die ons hier en nu ter beschikking staan.

Geen enkele hermeneutiek is dus legitiem, waarin de eigen cultuur van de lezer geen rol speelt bij de lezing en toepassing van Bijbelse teksten. En geen enkele hermeneutiek is legitiem, waarin de eigen cultuur van de lezer een zelfstandige rol speelt bij de lezing en toepassing van Bijbelse teksten. Tussen deze beide afgrenzingen loopt de weg van wat gereformeerde hermeneutiek als bezinning op (de methodiek van) het verstaan van de Bijbel is en in alle tijden geweest is.

 

Er kan dus geen enkele Schriftverklaring bestaan zonder dat men zich afdoende verantwoordt m.b.t. de hermeneutische vooronderstellingen die men al dan niet bewust hanteert. Met andere woorden: men kan de Bijbel niet lezen en uitleggen zonder zich rekenschap te geven van de rol die de eigen context van de lezer speelt bij de lezing en toepassing van de Bijbelse teksten.

In de brieven van de buitenlandse zusterkerken geeft men zich echter geen rekenschap van die eigen hermeneutische uitgangspunten. Zo wordt gesteld, dat het rapport van deputaten M/V in de kerk ingaat tegen de “duidelijke” boodschap van de Bijbel m.b.t. de vrouw in de kerk in relatie tot de ambten, en dat daarin “duidelijk sprake van een vrijzinnige wijze van Schriftverklaring”.[1] Als men dit zo stellig poneert, is de vraag: maar wát staat er dan zo duidelijk? Kan men zonder meer uit de veelal aangehaalde Bijbelpassages in 1 Kor. 14 en 1 Tim. 2 afleiden, dat vrouwen niet mogen dienen in ‘het ambt’? Zonder enige onderbouwing lijkt te worden gesteld, dat in deze passages sprake is van wat wij vandaag ‘het ambt’ noemen. In hoeverre is men zich ervan bewust, dat daarmee mogelijk een bepaald ambtsbegrip ingelezen wordt in het Nieuwe Testament?

 

Als synode kunnen we hier geen definitieve uitspraak over doen. Van ons wordt noch een theologische noch een leerstellige uitspraak gevraagd. Een synode is niet de instantie die theologisch-hermeneutische uitspraken kan en moet doen: er is vanuit de kerken niet om een dergelijke uitspraak gevraagd, en een synode is een bestuurlijk orgaan, geen theologisch studiegezelschap. Bovendien kunnen en moeten we als kerken geen kerkelijk-confessionele uitspraken doen over hermeneutiek of het lezen van de Bijbel, die uit gaan boven wat wij in onze belijdenissen uitspreken.

 

Ook de kritiek van sommige zusterkerken, dat de overtuiging dat de Geest van Christus zijn kerk leidt, zonder meer ruimte introduceert voor onschriftuurlijke opvattingen, in strijd met wat wij belijden in artikel 7 van de Nederlandse Geloofsbelijdenis, is onjuist. De door voorgaande synodes aangenomen beleidslijnen betreffende sabbat & zondag, en betreffende huwelijk & echtscheiding, zijn als Bijbelse richtlijnen aanvaard, omdat wij vertrouwend op de Geest van God en ons al biddend aan hem overgevend, geloven dat hij ons inzicht geeft in de bedoeling en boodschap van Gods Woord voor vandaag.

 

Visie op de verhouding tussen geloof en cultuur: In de brieven wordt elke argumentatie ontleend aan de cultuur zonder nadere verantwoording als illegitiem beschouwd.[2] Wij constateren, dat daarbij sprake is van identificatie tussen wat men de moderne cultuur noemt en het begrip ‘wereld’ zoals we dat in het Johannesevangelie aantreffen en dat betekent de van God vervreemde mensheid die de Christus verwerpt (Johannes 1, 10/11). Deze visie op de verhouding tussen Bijbel/geloof en moderne cultuur gaat uit van een tegenstelling tussen die beide. De Bijbel zelf maakt wel een tegenstelling tussen geloof en ongeloof, tussen de gelovige en de wereld, maar niet tussen geloof en cultuur. In de cultuur is veel goeds, dankzij Gods in en met de schepping gegeven mogelijkheden en mede door de invloed van christenen daarin door de geschiedenis heen.

 

Door de kerk als ‘contrastgemeenschap’ te zien kan men kwetsbaar zijn voor een doperse tendens wanneer men niet tegelijk de verwevenheid onderkent die er is tussen geloof en kerk, en de cultuur. Pas binnen dat kader kan en moet de kerk zoeken naar eigen accenten en koers. Deze koers dient de koers te zijn van het koninkrijk van de hemel. Dat normeert pas de manier waarop men in de huidige cultuur en wereld keuzes dient te maken in het licht van Gods Woord en wil. De kerk is een volk dat in de richting van dat koninkrijk onderweg is en is nu nog kerk in ballingschap. Daardoor beschikt zij niet over een eigen domein of territorium, waar men vrij van alle invloeden een eigen alternatieve samenleving vormt. Men leeft in de wereld, maakt gebruik van haar verworvenheden en inzichten, zonder echter van de wereld te zijn. Onontkoombaar draagt de kerk daardoor het stempel van de cultuur waarin zij leeft. Als kerk onderweg maakt zij gebruik van het goede dat de huidige cultuur bevat, mede door de invloed daarin van het christelijk geloof zelf in de loop van de historie.

 

Waarheid en waarheidsbegrip: Diverse brieven spreken zonder enige restrictie over wat er (kennelijk evident!) “staat”, of “geschreven staat”. Men roept op om alleen de “waarheid van Gods Woord” doorslaggevend te doen zijn in de wijze waarop we Gods Woord in de context van vandaag dienen te verklaren.[3] Ook bij de beoordeling van door eerdere synodes van de GKv aangenomen beleidsdocumenten (over “Sabbat & Zondag” en over “Huwelijk & Echtscheiding”) wijst men erop, dat losgelaten is wat er “staat”. Daarbij is men van oordeel, dat in deze beleidsdocumenten een subjectieve benadering van ethische vraagstukken wordt gehanteerd, die kan leiden tot uitkomsten die tegengesteld zouden zijn aan de Schrift.[4] Daarmee trekt men een onterechte consequentie uit wat in het rapport en door de GS Harderwijk (2011) is uitgesproken. Daarin wordt niet gezegd, dat de kerk onder de leiding van de Geest van God bij elke willekeurige conclusie kan uitkomen, zelfs als deze haaks staat op de Schrift. Wel wordt gezegd, dat de Bijbel niet voor alle vaak complexe situaties “concrete (…) voorschriften” heeft. Dit valt niet te ontkennen en is in alle tijden onder ogen gezien. De Geest van God geeft ons wijsheid om in de praktijk van het leven, waarin Bijbelse richtlijnen niet altijd voorzien, bij het licht van de Schrift keuzes te maken om daarin Christus na te volgen.

 

Bovendien wijzen wij erop, dat de kerken met de beleidsnotities die achtereenvolgende generale synodes hebben aangenomen m.b.t. huwelijk & echtscheiding juist beoogd hebben een dam op te werpen tegen de echtscheidingsgolf als gevolg van de seculariseringstendens in de kerken! Opnieuw een zaak waarin juist bijval en steun van zusterkerken nodig zijn, geen veroordeling. Laten we toch schouder aan schouder samen strijden tegen de verdergaande secularisering van het leven, ook dat van gelovigen! En dan moeten we zeggen: deze rapporten en adviezen zijn geen knieval voor die seculariserende tendens in de cultuur, ze waren juist bedoeld als een radicalisering van de christelijke gehoorzaamheid aan de wil van God, en zo een helder christelijk antwoord op die cultuur!

Daarbij had voortschrijdend inzicht tot de conclusie geleid, dat de ‘echtscheidingsgronden’ die in het verleden gehanteerd werden in de praktijk op tal van situaties werden geplakt, om zo ook heel andere situaties te kunnen rechtvaardigen. Daarop is gezegd, dat er vele situaties zijn, waarover de Schrift geen expliciete uitspraken doet, maar die toch ingaan tegen de wil van de Heer, zoals we deze onder de leiding van de Geest van God samen als gemeente mogen leren verstaan.

 

In deze wijze van redeneren in een aantal van de brieven van deze zusterkerken, waarbij men zich uitsluitend wil baseren op expliciete Bijbelse regels en geboden, wordt dan ook niet onderkend dat deze ook zelf voortkomt uit een cultureel bepaalde denkwijze. Het zich uitsluitend beroepen op letterlijke expliciete teksten en voorschriften is een denkwijze die verbonden is met de fase van het modernisme, die voortkomt uit de Verlichting. Deze denkwijze identificeert wat “geschreven staat” met een tijdloos waarheidsbegrip. Dit begrip van wat waarheid is mag men echter beslist niet zo maar vereenzelvigen met de manier waarop de Bijbel over waarheid spreekt. Waarheid in de Bijbel is verbonden met de Persoon, die zichzelf de “Weg, de Waarheid en het Leven” noemt (Joh. 14:6)!

 

Afzonderlijk moet hier nog iets gezegd worden over de wijze waarop de zusterkerken hun beeld en oordeel gevormd lijken te hebben. Uit de contacten met afgevaardigden van enkele zusterkerken (met name FRCA en CanRC) is gebleken, dat de bronnen waarop de beeldvorming nu gebaseerd is, ongelijksoortig zijn. Deels wordt gewerkt met de voorlichting door websites als gereformeerdekerkblijven.nl en eeninwaarheid.info, en door bladen als De Bazuin, deels lijkt men zich te laten informeren door wat personen op familiebezoek in Nederland hebben ervaren m.b.t. bijvoorbeeld de liturgische praktijk in diverse GKv-kerken.

Het is van belang elkaar duidelijk te maken, dat men zich voor zorgvuldige en eerlijke beeldvorming dient te baseren op wat officieel door kerkelijke vergaderingen is uitgesproken en vastgesteld. Daarin is geen sprake van verlating van de weg van Gods Woord, zeker niet als men in rekening brengt dat de afgevaardigden op kerkelijke vergaderingen uitdrukkelijk met Schrift en belijdenis hebben ingestemd. Wanneer dan met meerderheid van stemmen een besluit is aangenomen, wat vervolgens door de plaatselijke kerken aanvaard is, mag men in goed vertrouwen erop rekenen dat de kerken daarin de blijvende gereformeerde koers hebben her- en erkend. Het zou goed zijn om er als synode bij de zusterkerken op aan te dringen, dat men zorgvuldigheid betracht in de beeldvorming, ook door middel van de wijze waarop men de eigen achterban informeert m.b.t. situatie en ontwikkelingen in de GKv.

 

Tenslotte merken wij met betrekking tot de deputaten M/V op, dat zij hun rapport schreven in opdracht van de synode Harderwijk (2011). Dit rapport heeft de status van een studie. Men kan over de inhoud daarvan vragen of zorgen hebben, maar de deputaten hebben niets anders gedaan dan de opdracht van de synode uitvoeren. De deputaten om deze reden schorsen of afzetten, zoals door sommigen gesuggereerd is, is dan ook in het geheel niet aan de orde en zou de menings- en besluitvorming bij voorbaat in een polariserend kader plaatsen.

Op dit moment heeft er bovendien nog geen enkele definitieve besluitvorming plaatsgevonden over het rapport. Ook wanneer het rapport geheel of deels wel door de synode zou worden aangenomen, is dit te allen tijde het resultaat van rechtmatige besluitvorming door daartoe gerechtigde afgevaardigden die bij hun aantreden trouw beloofd hebben aan Gods Woord en de belijdenis van de kerk.

 

Beschouwing betreffende de veranderingen in de GKv

 

In aansluiting op de voorgaande paragraaf geven we afzonderlijk aandacht aan een ander aspect van de verontrusting bij de zusterkerken. De verontrusting van zusterkerken is in meerdere brieven verwoord als een verlating van het goede spoor. Het lijkt ons goed als de GS Ede uitspreekt, dat de GKv inderdaad in een ingrijpend veranderingsproces verkeren en niet meer het kerkverband zijn, dat ze waren toen deze zusterkerken een zusterkerkrelatie aangingen.[5] Een aantal overwegingen.

 

Een veranderende kerkvisie

Diverse zusterkerken zijn verontrust over het doorgaande proces van intensivering van de contacten en samenwerking met de NGK. In deze kerken ziet men een grotere vrijblijvendheid ten aanzien van de (binding aan) de belijdenissen, en een losser kerkverband waarin kerken zelfstandig een eigen koers kunnen varen. Grootste punt van verontrusting is de toelating van vrouwen tot de ambten van predikant, ouderling en diaken. In het rapport van deputaten kerkelijke eenheid leggen deze uitvoerig rekenschap af van de genomen stappen en de gevoerde gesprekken. De verschillen, waarover ook van GKv zijde vragen bestonden, zijn diepgaand besproken, met als uitkomst dat men het vertrouwen in elkaar over en weer heeft uitgesproken. Beide kerkverbanden willen eerbiedig luisteren naar het Woord van God. De GS Ede zal zich hierover moeten uitspreken.

In het algemeen kan echter gesteld worden, dat de huidige kerkelijke situatie, de toenemende kerkverlating en de volstrekte secularisering in Nederland (en heel Noordwest Europa) een totaal andere context hebben doen ontstaan in het licht waarvan kerkelijke eenheid gezocht dient te worden. In dat licht kunnen de NGK gezien worden als een verwante kerkgemeenschap, qua geloven en belijden. Daarbij speelt het gezamenlijke verleden van de breuk in de 60-er jaren van de vorige eeuw steeds minder een rol. In een context van toenemende kerkverlating achten we het als kerken meer van belang elkaar te zoeken vanuit een besef elkaar nodig te hebben. Bovendien is de generatie die de breuk bewust meegemaakt heeft, bijna niet meer in de kerken aanwezig, door vergrijzing en overlijden. Nieuwe generaties kunnen zich minder voorstellen waarom kerken die zo dicht bij elkaar staan in geloof en belijden nog langer afzonderlijk van elkaar zouden moeten blijven bestaan. Jongeren leven meer in een wereld waarin de meesten van hun leeftijdsgenoten zelfs geheel onkerkelijk en ongelovig zijn.

 

In dit zelfde verband staat de verontrusting bij zusterkerken m.b.t. de deelname aan de “Nationale Synode”. Deputaten kerkelijke eenheid hebben in een aanvullend rapport aan de vorige synode nader uitleg gegeven over de aard van die deelname. Aanwezigheid op de “Nationale Synode” moet niet uitgelegd worden als een verkapte erkenning van kerkgenootschappen waar wij als GKv veel verder van af staan, vanwege in die kerken getolereerde liberale theologie en prediking. De “Nationale Synode” moet meer gezien worden als een platform of forum.[6] In een verregaand seculariserend Nederland is het van steeds groter belang dat kerken elkaar ontmoeten en het gesprek zoeken.

 

Daar komt bij, dat ook in een kerkverband als de PKN een herbronning waar te nemen is. Nadat mensen massaal de kerken verlaten hebben en er een kleine veelal vergrijsde minderheid overgebleven is, gaan deze kerken steeds meer op zoek naar hun basisidentiteit. Daarbij zien we regelmatig een hernieuwde oriëntatie op de Schrift en op het evangelie van de verzoening en genade van de Heer Jezus Christus. Deze ontwikkeling willen wij met dankbaarheid vaststellen, zonder dat dit betekent, dat er al spoedig sprake zou kunnen zijn van daadwerkelijke eenheid met deze kerken.

 

Een veranderende manier van omgaan met kerkverband en plaatselijke verschillen

Plaatselijke kerken zijn steeds meer op zoek naar een eigen kleur en plaatselijke cultuur. Zo is er bijvoorbeeld duidelijk verschil in ‘cultuur’ tussen een kerk met veel studenten in een grote stad en een gemeente met gezinnen en kinderen op het platteland, al moeten we dergelijke verschillen niet verabsoluteren. Deze trend uit zich vooral op het gebied van de liturgie. Ten opzichte van landelijke en kerkverbandelijke afspraken zoeken steeds meer kerken enige ruimte voor een eigen invulling of manier van omgaan hiermee. Lied- en muziekkeus worden afgestemd op de huidige doelgroepen van jongeren en ook anderen die steeds meer afstand ervaren ten opzichte van de strakke regels in het verleden en van een traditionele zang- en muziekcultuur in de kerk. Deze trend wordt ook kerkverbandelijk steeds meer erkend, zoals blijkt uit rapporten van deputaten Liturgie & Kerkmuziek, en uit besluiten en uitspraken hierover door vorige synodes. Daaruit blijkt dat deze ontwikkeling in de kerken gesteund en gedragen wordt.

 

Toch is de conclusie dat de kerken in de GKv elkaar  los laten en alles overlaten aan plaatselijke wensen volstrekt bezijden de waarheid, laat staan dat men dit als ‘independentisme’ zou kunnen afficheren. Een dergelijke kwalificatie achten wij buitenproportioneel. De intentie van de GKv is en blijft, dat wij voor de praktijk en koers van de kerken eerbiedig willen luisteren naar het Woord van de Heer, echter zonder dat dit onmiddellijk en onverwijld een veroordeling van plaatselijke behoeften en praktijken impliceert.

In deze ontwikkelingen zien wij namelijk veelal ook een oprechte betrokkenheid van gemeenteleden bij de wekelijkse eredienst en een integer verlangen om samen de Heer te dienen en aanbidden. In tegenstelling tot de praktijk van de eredienst enkele decennia geleden, toen diensten slechts door de voorganger werden ingevuld en geleid, kiezen kerkenraden er vandaag juist voor om de participatie door gemeenteleden in de liturgie te stimuleren. Zo komt meer tot uiting, dat de eredienst de aanbidding is van de hele gemeente als door de Geest begaafde gemeenschap. Het oprechte verlangen om zo samen de Heer te ontmoeten en hem te loven en te prijzen, wordt in de kerken dus aangemoedigd. Het besef dringt door, dat ook hier de tendens is om in een seculariserende context te zoeken naar nieuwe inspiratie en geloofsverbondenheid, om in die wereld van ongeloof samen de band met God in Jezus Christus des te intenser te vieren en beleven. Het verwijt dat dit slechts het toegeven aan menselijke behoeften en gevoelens is zonder te vragen wat de Heer wil, is dus van een dermate grove oppervlakkigheid, dat wij als kerken onszelf hierin niet eerlijk weergegeven menen te zien.

 

Zorgen over secularisatie

Als buitenlandse zusterkerken in de GKv in Nederland een tendens van verwereldlijking menen te moeten aanwijzen, zijn wij de laatste om deze zorg te ontkennen! Ja, er is onder invloed van de moderne media en de groeiende openheid naar de wereld zeker ook sprake van veel oppervlakkigheid en afnemende betrokkenheid. De vraag is echter wel, hoe men deze taxeert en waarin men deze invloed meent te kunnen aanwijzen. Is bijvoorbeeld een alom geconstateerd afnemend kerkbezoek in de middagdienst zonder meer een uiting van geestelijk verval? Opnieuw menen we, dat dit een veel te oppervlakkige peiling zou zijn. Er zijn mensen bij wie we het kerkbezoek zien verflauwen als gevolg van geestelijke verslapping (zoals deze er altijd zijn geweest). Maar in de kerken worden ook heel andere motieven waargenomen.[7]

 

In het algemeen kan gezegd worden, dat de wijze waarop mensen vandaag participeren veranderd is. De individualiserende tendens in de samenleving betekent niet, dat wij onmiddellijk moraliserend en veroordelend moeten spreken van ‘subjectivisme’ en ‘individualisme’. Allereerst is de ontwikkeling naar meer individualisering mede door de invloed van de Reformatie en dus door de inwerking van kerk en geloof op de West-Europese cultuur gevormd. Daar komt bij, dat de ‘Grote Verhalen’ van de periode van verzuiling in de hele samenleving zijn weggevallen, zeker ook doordat deze verbonden waren met een eenzijdig rationeel-ideologisch denkraam. Wij ontkennen niet, dat het denken vanuit de individualiteit geen ontsporingen kent, maar wijzen erop dat deze ontsporingen ook in de voorgaande fase volop aanwezig waren, in bijvoorbeeld een eenzijdig rationele en normatieve inslag in de manier waarop we geloofden en kerk waren. Daarom achten wij het vruchtbaarder om te erkennen dat mensen van nu zich niet minder maar anders verbonden voelen met de kerk en het gezamenlijk beleden geloof.

 

In de spiegel kijken

Tenslotte. De brieven van de buitenlandse zusterkerken, met name die van Nederlandse gereformeerde origine, doen ons als GKv anno 2014 in de spiegel kijken. In die spiegel zien we onszelf, zoals wij zelf zo’n twintig, dertig jaar geleden, ook waren.

Sindsdien hebben we een ontwikkeling doorgemaakt naar steeds meer openheid. In de defragmentatie van de huidige samenleving en de vaste sociologische verbanden, en in een proces van steeds verdergaande secularisatie en dus marginalisering van de kerk in de samenleving is dit tevens een proces geweest waarin we als kerken en gelovigen steeds meer gedwongen werden terug te gaan naar de bron of basis van ons geloof. Niet de institutionele structuren en kaders, maar de innerlijke verbondenheid met Christus en zijn Woord zijn steeds meer ons houvast geworden.

Daarom is dit alles niet maar een heilloos maar misschien juist ook wel heilzaam proces. Dat we zeggen ‘misschien’, is omdat we de uitkomst van dit proces ook niet precies kunnen weten. Gelet op mooie en goede ontwikkelingen in de kerken mogen we echter vol vertrouwen zeggen, dat Gods Geest bij ons is en ons leidt. In een door seculariserend Noord West Europa en als kerk in de marge, krijgt het geloof dat de poorten van het dodenrijk Christus’ gemeente niet zullen overweldigen (Matteus 16,18) nieuwe betekenis. Juist in de marge kan de kerk opnieuw haar vitaliteit en kracht zoeken in Jezus Christus als het enige fundament.

In die zin komen de ‘vermaningen’ en uitingen van verontrusting van deze buitenlandse zusterkerken in hoe wij als kerken onze positie in de wereld vandaag ervaren naar ons toe als vanuit een andere wereld. Wellicht leven deze kerken nog in een betrekkelijk veilig isolement, waarin het mogelijk is lange tijd de eigen wereld in stand te houden en af te schermen van de boze wereld. Maar juist vanwege die gemarginaliseerde positie van de kerken hier vragen we van onze zusterkerken support in onze strijd om onszelf zuiver van de wereld te bewaren. Wij hopen en bidden, dat onze zusterkerken willen beseffen dat dit inderdaad een andere wereld ís. Dat is een oproep, die we hen niet alleen van de overkant willen toeroepen, maar waarmee we hen willen vragen om, met ons verbonden op dat ene fundament, juist met ons mee te zoeken en in onze worsteling om kerk van Christus te blijven in deze tijd samen de strijd aan te gaan, waartoe onze Heer ons roept.

 

Maar wij willen eindigen met het aller-, allerbelangrijkste: dat wij ons hebben te verootmoedigen. Wij willen de synode en kerken ook oproepen tot eerlijkheid en oprechtheid. Wij mogen er niet onze ogen voor sluiten, hoe we als GKv in Nederland in een nog zelfs vrij recent verleden ook zelf in een betrekkelijk veilig isolement levend hebben geoordeeld over anderen. Onze oordelen over mensen ‘van de wereld’ en over kerken die andere wegen gingen verschilden niet eens zoveel van elkaar. Wij wisten ze vrij eenvoudig en categorisch af te wijzen en af te keuren. Wie kerkelijk niet met ons mee gingen, zagen we vanuit een heldere door ons zelf vastgestelde waarheid allen jammerlijk op weg naar een onontkoombare zelfgekozen afgrond en ondergang. Inmiddels zullen wij over allerlei grote woorden en oordelen schuld moeten erkennen, naar Prediker 7,16 (“Wees niet al te rechtvaardig en meet jezelf geen overdreven wijsheid aan. Waarom zou je jezelf te gronde richten?”) en naar de vermaning van onze Heer die zei: “Oordeel niet, opdat er niet over jullie geoordeeld wordt. Want op grond van het oordeel dat je velt, zal er over je geoordeeld worden, en met de maat waarmee je meet, zal jou de maat genomen worden” (Matteus 7, 1-2).

De tijd is aangebroken, dat wij als kerken, ook in de richting van bijvoorbeeld de Nederlands Gereformeerde Kerken werk zullen moeten maken van een proces van “waarheid en verzoening”, waarin we oprecht schuld zullen hebben te belijden tegenover onze Heer en tegenover elkaar. De kritiek van zusterkerken maakt ons beschaamd en attendeert ons daarmee tegelijk ook op de noodzaak van zo’n publiek te zetten stap. Alleen zo en dan kunnen we als kerken op een geloofwaardige wijze onze reis op de weg van Gods koninkrijk voortzetten, samen met allen die van dezelfde Heer zijn.

Alleen met een dergelijke nederige houding maken wij uiteindelijk zijn naam groot, die gebeden heeft: “Heilig hen door de waarheid” (Johannes 17,17). Waarheid is ook waarachtigheid, de betrouwbaarheid van onze Heer ook in ons eigen leven en kerk zijn werkelijkheid doen worden. Dat kan alleen in diepe afhankelijkheid van zijn Geest en in een eerbiedig luisteren naar zijn Woord.

 

De commissie:

H.H. Bouma

M. de Jong

K. van den Geest

 

Bijlage 2 – Notitie commissie ‘BBK – Grieven’

 

voorbereiding bespreking vermaanbrieven buitenlandse zusterkerken

 

1.     Opdracht en materiaal

  1. Opdracht:
    Het moderamen stelde een commissie in, bestaande uit de broeders H.H. Bouma, M. de Jong en ds. K. van den Geest. Ds. R.J. Vreugdenhil is contactpersoon met deze commissie vanuit het moderamen.
    De opdracht van het moderamen aan de commissie is: voor de synode een beantwoording voorbereiden van de ‘vermaan- en bezwaarbrieven’ van een aantal buitenlandse zusterkerken. Gevraagd wordt een concrete besluittekst, met aandacht voor:
  • ontvankelijkheid (confronteren met uitspraken GS Harderwijk (2011);
  • de vraag waarover de GS wel en niet uitspraken kan doen, met name met betrekking tot theologische publicaties;
  • de inhoud van de bezwaren.
  1. De brieven (Materiaal)
    Het gaat om de volgende brieven: zie Materiaal in concept besluittekst

    Naast deze brieven is kennis genomen van de brieven van deputaten BBK (32-D-2) en van de reactie hierop van deputaten MV in de kerk (32-D-8).
    Op zaterdag 29 maart 2014 heeft een informeel gesprek plaatsgevonden tussen enkele afgevaardigden van de zusterkerken te Australië (de predikanten P.K.A. de Boer en R.D. Anderson) en te Canada (ouderling G.J. Nordeman), de commissie, enkele moderamenleden en enkele deputaten BBK. Van ds. D.J. van Garderen (op de GS aanwezig namens de RCNZ, Nieuw-Zeeland) die niet aanwezig kon zijn, kwam nog een reactie per email. Op woensdag 22 april 2014 vond een bespreking plaats tussen commissie en enkele leden van deputaten BBK, te Zwolle.

2.     Rubricering/clustering van de bezwaren

  1. Bezwaren tegen publicaties vanuit de TUK
    Genoemd worden de publicaties van K. van Bekkum (historiciteit van de Schrift), S. Paas (idem), J.J.T. Doedens (exegese Gen. 1/2) en A.L.Th. de Bruijne (hermeneutiek). Ook uitlatingen van G. Harinck (Schrift en homoseksualeit) worden genoemd.[8]
    Men constateert, dat achtereenvolgende generale synodes van de GKv genoemde bezwaren niet in behandeling hebben genomen. De GS Zwolle-Zuid (2008) verwees naar het feit dat het College van Toezicht deze zaken heeft behandeld.[9] T.a.v. A.L.Th. de Bruijne werd bovendien verwezen naar de kerkenraad van Rotterdam-C.[10] Een beroep op art. 31 KO werd eveneens door deze synode ongegrond verklaard.[11] Een  historisch-kritische benadering van de Bijbel leidt volgens de briefschrijvers tot het aanvaarden van Schriftkritische wetenschap aan de TUK en betekent op termijn een verminderde waardering van het gezag en de nauwkeurigheid van het Woord van God onder nieuw opgeleide predikanten.[12]
    Daarnaast maken de briefschrijvers zich zorgen over de manier waarop de GKv “bezig zijn met hermeneutiek”.[13] Dit is ook een nadrukkelijk terugkerend zorgpunt bij het rapport M/V en diverse besluiten van synodes, zoals over huwelijk & echtscheiding. Zie bij het volgende onderdeel.
  1. Bezwaren tegen besluiten van generale synodes en de inhoud van deputatenrapporten
    1. De GKv geven ruimte voor “een spreken van de Heilige Geest dat buiten het Woord van God omgaat en niet gebaseerd is op duidelijke bijbelse voorschriften” en doet daarmee afbreuk aan de volkomenheid van de Heilige Schrift.[14] Verwezen wordt naar het rapport van deputaten Kerkelijke Eenheid aan de GS Harderwijk.[15]
    2. Dezelfde zorg wordt geuit m.b.t. een “nieuwe manier van ethiek bedrijven”, waarbij de “stijl van het koninkrijk” als richtinggevend kader wordt gehanteerd bij de beoordeling van situaties rond echtscheiding en hertrouwen. Men acht deze benadering subjectief en een loslating van letterlijke bijbelse voorschriften.[16]
    3. De studie over de vraag of de Schrift ruimte geeft voor vrouwen om de ambten te vervullen gaat in tegen de duidelijke leer van de Bijbel, dat de bijzondere ambten voor mannen zijn gereserveerd (1 Tim. 2: 11-14; 1 Kor. 14: 33-35; verg. ook NGB art. 30).[17] Ook de manier waarop het rapport spreekt over de betekenis van de cultuur leidt tot een ontkrachting van het exclusieve gezag van de Bijbel.[18] Met name de manier waarop het rapport de hermeneutiek hanteert is bij een aantal zusterkerken voorwerp van grote zorg en verontrusting.[19] Men vreest, dat hiermee tal van andere zaken in de kerken getolereerd zullen gaan worden.[20] Verder is men ernstig bezorgd over het feit, dat het rapport stelt dat wat de Schrift duidelijk openbaart (nl. dat de ambten alleen door mannen vervuld kunnen worden) gezien kan worden als een optie náást andere mogelijke opvattingen.[21] Tegen personen die deze opvattingen hebben en een dergelijke hermeneutische benadering voorstaan dienen de kerken maatregelen te nemen in het kader van leertucht.[22]
    4. De verruiming van de regels voor het plaatselijk samengaan met een Nederlands Gereformeerde kerk, door de GS van Amersfoort-Centrum (2005) en van Zwolle-Zuid (2008). In de NGK zijn vrouwelijke ambtsdragers toegestaan en wordt studie gedaan naar het toelaten van praktiserende homoseksuelen tot de ambten; de kerken tolereren een lossere binding aan de belijdenis. Het samengaan met de NGK leidt tot ondermijning van het Schriftgezag.[23]
    5. De GS Zwolle-Zuid (2008) besloot tot deelname aan de Nationale Synode en bevordert daarmee vals oecumenisme.[24]
    6. De voortgaande uitbreiding van het aantal nieuwe liederen waarvan vele niet bijbels en gereformeerd zijn.[25]
    7. Het wegvallen van het oude artikel 31 KO in de herziene kerkorde. Wel blijft in de nieuwe kerkorde ruimte voor een bezwaar vanwege persoonlijke gewetensnood, maar de mogelijkheid voor kerken om besluiten niet te aanvaarden wanneer men deze strijdig acht met Schrift of kerkorde, valt weg. Dit is in strijd met de zelfstandigheid van de plaatselijke kerk zoals beleden en vastgehouden in de Vrijmaking van 1944.[26]
    8. Enkele kerken geven aan de zusterkerkrelatie of het bestaande contact te zullen herzien als de GKv niet krachtig afstand nemen van een Schriftkritische theologie en het rapport M/V niet duidelijk afwijzen.[27]
  1. Behandelvoorstel

Tijdens de bespreking van de ‘vermaanbrieven’ op de synodesessie van 16 mei a.s. zullen er delegaties aanwezig zijn van de volgende buitenlandse zusterkerken die een brief schreven:

  • CanRC (Canada)
  • FRCA (Australië)
  • EPCI (Ierland)
  • EPCEW (Groot-Brittannië: Engeland & Wales): De aanwezigheid van deze afvaardiging is op dit moment nog onzeker.

Twee zusterkerken schreven geen brief, maar kozen wel om bij deze bespreking aanwezig te zijn:

VGKSA (Zuid-Afrika)

KPCK (Zuid-Korea)

 

De vergaderdag van 16 mei is ingedeeld in de volgende drie blokken:

1: 09.30 u. - 10.45 u. – opiniërend gedeelte

2: 11.00 u. - 12.30 u. – ) besluitvormend gedeelte

3: 13.30 u. - 15.00 u. – )

 

Opiniërend gedeelte

  1. De afgevaardigden van de buitenlandse zusterkerken die hun bezwaren aan de synode schriftelijk kenbaar hebben gemaakt, krijgen het woord: elk 10 minuten spreektijd om hun bezwaren toe te lichten. Vragen die deze zusterkerken hebben gesteld over (en bezwaren tegen) het rapport M/V kunnen in deze vergadering wel genoemd maar nog niet beantwoord worden; zij worden meegenomen in de discussie op 17 mei, als het rapport M/V aan de orde is.
  2. Leden van de synode kunnen hierna verhelderingsvragen stellen aan de afgevaardigden van deze zusterkerken. Afgesproken is, dat de voertaal Nederlands zal zijn (deputaten BBK zorgen zo nodig voor tolken).
  3. De kerken die geen brieven schrijven, krijgen het woord om hun advies aan de synode te geven.

Besluitvormend gedeelte

In de blokken 2 en 3 wordt de bespreking gevoerd aan de hand van de stukken die door de commissie zijn aangeleverd en voorbereid. Dan zijn niet meer de aanwezige kerken onze gesprekspartner, maar spreken we intern met onze commissie. In het derde blok dienen we te komen tot het vaststellen van de besluiten en zal hierover uiteindelijk gestemd worden.

Wij willen de bespreking niet belasten met een voortijdige tekst van een antwoordbrief in concept. Wel geven onderstaande concept-besluitteksten en toelichting een beeld van de richting waarin wij als commissie hebben gedacht. Deze overwegingen zullen wij tijdens de vergadering zo nodig toelichten.

 

4. Concept besluittekst

 

Concept-besluittekst BBK - grieven
in coöperatie van Commissie BBK grieven en moderamen

 

Materiaal

  1. vermaanbrief van de Synode van de Free Reformed Churches of Australia te Armadale (2012), d.d. 22 april 2013 + 19 bijlagen (72-D-4 FRCA);
  2. brief van de Synode van de Canadian Reformed Churches te Carman (2013), d.d. 21 mei 2013 (72-D-5 CanRC);
  3. brief van de Synode van de Reformed Church in the United States, d.d. 5 juni 2013 (72-D-3 RCUS);
  4. brief van de Evangelical Presbyterian Church in England and Wales, d.d. 6 december 2013 (72-D-6 EPCEW);
  5. brief van de Evangelical Presbyterian Church of Ireland, d.d. 12 december 2013 (72-D-7 EPC of Ireland);
  6. brief van de Committee for Ecumenical Contact with Churches Abroad van de United Reformed Churches in North America, d.d. 15 januari 2014 (72-D-10 URCNA);
  7. brief van de Deputies of the Free Reformed Churches of Australia for Relations with Sister Churches, d.d. 3 maart 2014 (72-D-12 FRCA, aanvulling bij 72-D-4).

De bezwaren uit deze brieven kunnen als volgt geordend en samengevat worden:

  1. Bezwaren tegen publicaties vanuit de TUK:
    Genoemd worden de publicaties van K. van Bekkum (historiciteit van de Schrift), S. Paas (idem), J.J.T. Doedens (exegese Gen. 1/2) en A.L.Th. de Bruijne (hermeneutiek). Ook uitlatingen van G. Harinck (Schrift en homoseksualeit) worden genoemd.
    Men constateert, dat achtereenvolgende generale synodes van de GKv genoemde bezwaren niet in behandeling hebben genomen. De GS Zwolle-Zuid (2008) verwees naar het feit dat het College van Toezicht deze zaken heeft behandeld.  T.a.v. A.L.Th. de Bruijne werd bovendien verwezen naar de kerkenraad van Rotterdam-C.  Een beroep op art. 31 KO werd eveneens door deze synode ongegrond verklaard.  Een  historisch-kritische benadering van de Bijbel leidt volgens de briefschrijvers tot het aanvaarden van Schriftkritische wetenschap aan de TUK en betekent op termijn een verminderde waardering van het gezag en de nauwkeurigheid van het Woord van God onder nieuw opgeleide predikanten.
    Daarnaast maken de briefschrijvers zich zorgen over de manier waarop de GKv “bezig zijn met hermeneutiek”.  Dit is ook een nadrukkelijk terugkerend zorgpunt bij het rapport M/V en diverse besluiten van synodes, zoals over huwelijk & echtscheiding. Zie bij het volgende onderdeel.
  1. Bezwaren tegen besluiten van generale synodes en de inhoud van deputatenrapporten:
  1. De GKv geven ruimte voor een spreken van de Heilige Geest dat buiten het Woord van God omgaat en in tegenspraak is met duidelijke bijbelse voorschriften en doen daarmee afbreuk aan de volkomenheid van de heilige Schrift. Verwezen wordt naar het rapport van deputaten Kerkelijke Eenheid aan de GS Harderwijk.
  2. Dezelfde zorg wordt geuit m.b.t. een “nieuwe manier van ethiek bedrijven”, waarbij de “stijl van het koninkrijk” als richtinggevend kader wordt gehanteerd bij de beoordeling van situaties rond echtscheiding en hertrouwen. Men acht deze benadering subjectief en een loslating van letterlijke bijbelse voorschriften.
  3. De studie over de vraag of de Schrift ruimte geeft voor vrouwen om de ambten te vervullen gaat in tegen de duidelijke leer van de Bijbel, dat de bijzondere ambten voor mannen zijn gereserveerd (1 Tim. 2: 11-14; 1 Kor. 14: 33-35; verg. ook NGB art. 30).  Ook de manier waarop het rapport spreekt over de betekenis van de cultuur leidt tot een ontkrachting van het exclusieve gezag van de Bijbel.  Met name de manier waarop het rapport de hermeneutiek hanteert is bij een aantal zusterkerken voorwerp van grote zorg en verontrusting.  Men vreest, dat hiermee tal van andere zaken in de kerken getolereerd zullen gaan worden.  Verder is men ernstig bezorgd over het feit, dat het rapport stelt dat wat de Schrift duidelijk openbaart (nl. dat de ambten alleen door mannen vervuld kunnen worden) gezien kan worden als een optie náást andere mogelijke opvattingen.  Tegen personen die deze opvattingen hebben en een dergelijke hermeneutische benadering voorstaan dienen de kerken maatregelen te nemen in het kader van leertucht.
  4. De verruiming van de regels voor het plaatselijk samengaan met een Nederlands Gereformeerde kerk, door de GS van Amersfoort-Centrum (2005) en van Zwolle-Zuid (2008). In de NGK zijn vrouwelijke ambtsdragers toegestaan en wordt studie gedaan naar het toelaten van praktiserende homoseksuelen tot de ambten; de kerken tolereren een lossere binding aan de belijdenis. Het samengaan met de NGK leidt tot ondermijning van het Schriftgezag.
  5. De GS Zwolle-Zuid (2008) besloot tot deelname aan de Nationale Synode en bevordert daarmee vals oecumenisme.
  6. De voortgaande uitbreiding van het aantal nieuwe liederen waarvan vele niet bijbels en gereformeerd zijn.
  7. Het wegvallen van het oude artikel 31 KO in de herziene kerkorde. Wel blijft in de nieuwe kerkorde ruimte voor een bezwaar vanwege persoonlijke gewetensnood, maar de mogelijkheid voor kerken om besluiten niet te aanvaarden wanneer men deze strijdig acht met Schrift of kerkorde, valt weg. Dit is in strijd met de zelfstandigheid van de plaatselijke kerk zoals beleden en vastgehouden in de Vrijmaking van 1944.
  8. Enkele kerken geven aan de zusterkerkrelatie of het bestaande contact te zullen herzien als de GKv niet krachtig afstand nemen van een Schriftkritische theologie en het rapport M/V niet duidelijk afwijzen.

Besluit 1
de brieven met bezwaren van deze buitenlandse zusterkerken in behandeling te nemen als ingekomen stukken, gericht aan de Gereformeerde Kerken (vrijgemaakt).

 

Gronden

  1. Langs deze weg geven deze zusterkerken uiting aan hun verontrusting. De synode neemt hier kennis van op grond van de aard van de betrekkingen die er met deze zusterkerken zijn: de kerken zullen elkaar zo veel mogelijk bijstaan in de handhaving, verdediging en bevordering van de gereformeerde belijdenis naar de Schriften in leer, kerkregering, tucht en eredienst (regels voor het beoefenen van zusterkerkrelaties, GS Ommen 1993).
  2. De generale synode is het enige en in het verlengde van de zusterkerkrelaties ook enige juiste adres voor deze zusterkerken om aan hun zorgen en bezwaren uiting te geven. Dat de synode hun bezwaren in behandeling neemt, mogen deze zusterkerken verwachten, ook gezien het feit dat de GS Harderwijk 2011 uitsprak dat buitenlandse zusterkerken zich voor eventuele bezwaren tot de generale synode dienden te wenden (Acta art. 87 besluit 3).

Besluit 2

  1. uit te spreken
  1. dat de zorgen van deze zusterkerken gewaardeerd worden als meeleven vanuit verbondenheid in Jezus Christus;
  2. dat de Gereformeerde Kerken aanspreekbaar willen zijn en blijven op de binding aan de Schrift en de gereformeerde belijdenissen;
  3. dat de Gereformeerde Kerken van vandaag niet meer dezelfde kerken zijn als veertig jaar geleden, maar daarmee niet minder gereformeerde kerken;
  4. dat verschillen van mening met bepaalde auteurs of met (onderdelen van) rapporten van deputaten niet uitvergroot mogen worden tot bezwaren tegen ‘de Gereformeerde Kerken’.

Gronden:

  1. De Gereformeerde Kerken zijn levende kerken die bovendien opereren in een snel veranderende kerkelijke context in Nederland. De visie op contact met andere kerken, op de rol van het kerkverband (bijv. op de noodzaak van uniformiteit binnen een kerkverband), op de taak van kerken in de samenleving en de noodzaak van relevante verwoording van het evangelie voor mensen van vandaag is onmiskenbaar anders dan in de jaren tachtig van de vorige eeuw. De kerken zoeken daar een weg in die bewust in lijn is met de Schrift en de gereformeerde belijdenissen. Die weg is niet onfeilbaar en vraagt om permanente oplettendheid. In dat kader is ook de verwoording van de zorg van de zusterkerken welkom.
  2. De Gereformeerde Kerken zijn aanspreekbaar op de besluiten die zij gezamenlijk nemen, niet op allerlei meningen van personen of deputaten die de kerken niet voor hun rekening genomen hebben.
  1. vanuit de verbondenheid in Jezus Christus over de onder 2. weergegeven zorgen en bezwaren uit te spreken:
  1. dat het verwijt dat de Gereformeerde Kerken ruimte geven voor een spreken van de Heilige Geest dat buiten het Woord van God omgaat en in tegenspraak is met duidelijke bijbelse voorschriften en daarmee afbreuk doen aan de volkomenheid van de heilige Schrift niet onderbouwd wordt door het daarvoor aangedragen bewijs;

    Grond:
    Het aangevoerde citaat uit het rapport van deputaten Kerkelijke eenheid gaat over het vinden van een weg in het christelijk leven dat voor het overgrote deel bestaat uit het maken van keuzes waar geen directe bijbelse voorschriften voor zijn, maar waarin Gods kinderen wel kunnen ‘wandelen door de Geest’. De verbinding van dat citaat met overtuigingen in andere discussies, bijv. over echtscheidingsgronden, kan niet worden gehandhaafd.
     
  2. dat de ethische bezinning vanuit ‘de stijl van het koninkrijk’ door het verbinden van hoofdlijnen uit de bijbel de bijbelse gegevens juist meer recht doet dan het werken met ‘losse’ bijbelse uitspraken;

    Grond:
    In het beroep op ‘de stijl van het koninkrijk’ wordt niet een nieuwe categorie van buiten de bijbel ingevoerd in de ethische bezinning, maar worden belangrijke bijbelse gegevens samengenomen en in de bezinning ingebracht. Net als in het beroep op ‘het verbond’ wordt zo aandacht gevraagd voor de samenhang van het bijbelse spreken.
     
  3. 1. dat over het rapport van deputaten m/v door de generale synode nog niet besloten is en dat de zorgen van de zusterkerken bij de bespreking ervan worden meegewogen;
    2. dat geen hermeneutiek legitiem is waarin de context van de bijbel of de context van de huidige lezer bij de uitleg en toepassing van teksten i. geen rol speelt of ii. een zelfstandige rol speelt;

    Grond:
    Het is goed om ook al vóór de behandeling van het rapport van deputaten m/v de verontrusting in de zusterkerken tegemoet te komen door een kader-uitspraak over hermeneutiek. Die bevat geen beslissing in technisch-inhoudelijke hermeneutische discussies, maar geeft de grenzen aan waarbinnen die discussie in de kerken plaats vindt: er is niemand die deze grenzen te buiten wil gaan. Omdat er zorgen over zijn dat dit toch gebeurt is een aparte uitspraak op zijn plaats.
     
  4. dat de zorgen over de gesprekken met de Nederlands Gereformeerde Kerken geen recht doen aan de overeenstemming die door deputaten Kerkelijke eenheid met de Commissie voor contact en samenwerking op diverse terreinen is bereikt (vgl. de rapporten van deputaten Kerkelijke eenheid op dit punt aan de laatste synodes);
     
  5. dat de Nationale Synode een gespreksforum is, met activiteiten waar de Gereformeerde Kerken waar mogelijk aan deelnemen, met inachtneming van de eigen identiteit en verantwoordelijkheid van de Gereformeerde Kerken (besluit 9 mei j.l.);
     
  6. 1. dat de uitbreiding van de liedbundel tot dusver heeft plaatsgevonden in lijn met de richtlijnen daarvoor die beogen het gereformeerde karakter van de eredienst te handhaven (GS 1999 art. 58; GS 2008 art. 64);
    2. dat ook bij gebruik van andere liederen de verantwoordelijkheid voor de inrichting van de eredienst bij de kerkenraden ligt, die daarop via de normale kerkelijke procedures aanspreekbaar zijn (Kerkorde ed. 2015, C37.1, F73 e.v.);
     
  7. dat het bezwaar over het wegvallen van artikel 31 KO uitgaat van een lezing van dat artikel die al onder de Kerkorde editie 1978 niet meer van kracht was; voor de uitzonderingssituatie waarin kerkenraden synodale besluiten niet menen te kunnen uitvoeren is daarvoor de normale weg die van verantwoording aan de classis.

    Grond:
    De lezing van artikel 31 KO in het kader van het zg. ratificatie-recht, zoals bijv. verdedigd door P. Deddens in zijn De ratificeering der besluiten van meerdere vergaderingen (1946) is bestreden door J. Kamphuis in zijn Kerkelijke besluitvaardigheid (1970) en wordt niet meer gevolgd in de Gereformeerde Kerken. De vaststelling van de Kerkorde editie 2015 heeft daarin geen verandering gebracht.

Besluit 3

  1. De Raad van Toezicht van de TU op te dragen de synode te dienen met een concept voor beantwoording van de door de buitenlandse zusterkerken ingebracht kritiek op publicaties van docenten/onderzoekers aan de TU; dit antwoord moet de vorm hebben van een royale, voor breed publiek geschikte uitleg die tevens ingaat op de afzonderlijk genoemde publicaties en die in bovengenoemde brief ingevoegd kan worden.
  2. De Raad van Toezicht te adviseren ernaar te streven dat vanuit de  TU gewerkt wordt aan voortzetting van het wetenschappelijke gesprek met theologen die verbonden zijn aan de kerken die hun bezwaren hebben kenbaar gemaakt.

Gronden

  1. Het CvB ziet toe op het gereformeerde karakter van onderwijs en onderzoek aan de TU en is primair verantwoordelijk voor de beantwoording van hiertegen ingebrachte bezwaren (Statuut TU).
  2. Eerder ingebrachte bezwaren zijn weerlegd, maar mogelijk is deze weerlegging onvoldoende breed gecommuniceerd.
  3. Het is van belang voor de relaties met zusterkerken dat er goede uitwisseling is op theologisch gebied, zoals onlangs op de conferentie over hermeneutiek in Hamilton.

4. Toelichting

 

Bovenstaande besluiten en overwegingen willen we in het volgende onderdeel nader toelichten ten behoeve van de bespreking door de synode. Nemen we alle brieven in hun geheel in ogenschouw, dan kunnen we de volgende kernthema’s onderscheiden:

 

1. Bijbelvisie en hermeneutiek

Vooral op dit punt meent men ingrijpende verschuivingen te moeten constateren. Daarbij ziet men de Theologische Universiteit in Kampen (TUK) als de bron van deze ‘nieuw’ genoemde hermeneutische benadering. Tevens stelt men, dat deze benadering door diverse generale synodes tot kerkelijk geijkte omgang met de Schrift is gemaakt. Dit laatste wordt aangewezen in de kerkelijke rapporten en besluiten rond de onderwerpen Sabbat & Zondag, Huwelijk & Echtscheiding, en met name ook in het rapport M/V in de kerk.

 

Het zou goed zijn in dit verband een appel op deze zusterkerken te doen om geen overhaaste conclusies te trekken en het gesprek hierover te blijven voeren in het vertrouwen dat wij aanspreekbaar zijn op de eerbied voor Gods Woord.

In de brieven wordt gesproken van ‘de hermeneutische ontwikkelingen in de GKv’. Dit geeft de indruk alsof het hier gaat om ontwikkelingen waarmee de kerken een weg zijn ingeslagen, die afwijkt van het spoor van het geloof in de betrouwbaarheid van de Bijbel. Het gaat hierbij inderdaad om nieuwe bezinning op de theologische discipline van de hermeneutiek, vooral aan de TUK, en om uitwerking daarvan in diverse publicaties, waaronder rapporten van deputaatschappen van de laatste generale synodes.

 

Het is voorstelbaar, dat deze ontwikkelingen tot enige verontrusting kunnen leiden. Het gaat om bezinning op een terrein dat in de GKv lange tijd werd geassocieerd met Schriftkritische Bijbelwetenschap. Bovendien, omdat het gaat om nieuwe bezinning, is er op dit terrein nog geen sprake van een uitgebalanceerde en gemeenschappelijke overtuiging.

Toch is er ook een andere kant. Om te beginnen is de bewering dat het gaat om een nieuwe hermeneutiek onjuist. De terminologie ‘nieuwe’ hermeneutiek betreft een ontwikkeling in de filosofie in de 20e eeuw m.b.t. de epistemologie (kenleer), en niet de voortzetting van gereformeerde beoefening van Schriftonderzoek en -uitleg aan een gereformeerde universiteit, waarbij men gebruik maakt van sommige inzichten uit die kenleer. Niet alleen is het niet ongebruikelijk om vanuit andere dan strikt theologische disciplines inzichten en kennis binnen te halen, ook is het van belang vast te stellen dat deze hermeneutische bezinning juist plaatsvindt met het oog op het gesprek met de moderne Bijbelwetenschap en met het oog op de verdediging van Gods Woord tegen de Schriftkritische ontmanteling daarvan.

Dit is ook zeer urgent. Omdat in de GKv de overtuiging bestond, dat ‘hermeneutiek’ als zodanig de weg opende naar liberale Bijbeluitleg, was dit vakterrein in de theologiebeoefening jarenlang min of meer veronachtzaamd. Dit heeft ertoe geleid, dat studenten en huidige predikanten onvoldoende vakkennis meekregen en zodoende niet werkelijk in staat waren tot een gedegen en goed gefundeerde repliek op Schriftkritische Bijbeluitleg, wat hen in deze confrontatie juist kwetsbaar maakte en buiten de discussie plaatste. De kerken dienen te erkennen, dat zij hier een belangrijke inhaalslag hebben te maken, juist ook met het oog op de verdediging van Gods Woord in de cultuur van een volstrekt geseculariseerd Noord West Europa.

 

Het meest gevoelige punt in de verontrusting is de rol die de eigen cultuur en context van de bijbellezer speelt bij de uitleg en toepassing van Bijbelse teksten. Echter, wanneer het daarbij zou gaan om een zelfstandige rol, zou inderdaad de weg geopend zijn naar een mogelijk terzijde stellen van Bijbelse uitspraken wanneer deze niet meer in overeenstemming met die cultuur zijn te brengen.

Daarom moeten we vaststellen en valt het niet te ontkennen, dat die eigen cultuur en context van de bijbellezer altijd en wel degelijk enige rol speelt bij uitleg en toepassing van Bijbelse teksten. Wij kunnen nooit anders dan onze eigen vragen stellen aan de tekst. De eigen context moet wel een rol spelen: wij kunnen ons de Bijbel niet anders eigen maken dan met behulp van de methoden van het verwerven van kennis waarover wij nu beschikken en met behulp van de middelen die ons hier en nu ter beschikking staan.

Geen enkele hermeneutiek is dus legitiem, waarin de eigen cultuur van de lezer geen rol speelt bij de lezing en toepassing van Bijbelse teksten. En geen enkele hermeneutiek is legitiem, waarin de eigen cultuur van de lezer een zelfstandige rol speelt bij de lezing en toepassing van Bijbelse teksten. Tussen deze beide afgrenzingen loopt de weg van wat gereformeerde hermeneutiek als bezinning op (de methodiek van) het verstaan van de Bijbel is en in alle tijden geweest is.

 

Er kan dus geen enkele Schriftverklaring bestaan zonder dat men zich afdoende verantwoordt m.b.t. de hermeneutische vooronderstellingen die men al dan niet bewust hanteert. Met andere woorden: men kan de Bijbel niet lezen en uitleggen zonder zich rekenschap te geven van de rol die de eigen context van de lezer speelt bij de lezing en toepassing van de Bijbelse teksten.

In de brieven van de buitenlandse zusterkerken geeft men zich echter geen rekenschap van die eigen hermeneutische uitgangspunten. Zo wordt gesteld, dat het rapport van deputaten M/V in de kerk ingaat tegen de “duidelijke” boodschap van de Bijbel m.b.t. de vrouw in de kerk in relatie tot de ambten, en dat daarin “duidelijk sprake van een vrijzinnige wijze van Schriftverklaring”.[28] Als men dit zo stellig poneert, is de vraag: maar wát staat er dan zo duidelijk? Kan men zonder meer uit de veelal aangehaalde Bijbelpassages in 1 Kor. 14 en 1 Tim. 2 afleiden, dat vrouwen niet mogen dienen in ‘het ambt’? Zonder enige onderbouwing lijkt te worden gesteld, dat in deze passages sprake is van wat wij vandaag ‘het ambt’ noemen. In hoeverre is men zich ervan bewust, dat daarmee mogelijk een bepaald ambtsbegrip ingelezen wordt in het Nieuwe Testament?

 

Als synode kunnen we hier geen definitieve uitspraak over doen. Van ons wordt noch een theologische noch een leerstellige uitspraak gevraagd. Een synode is niet de instantie die theologisch-hermeneutische uitspraken kan en moet doen: er is vanuit de kerken niet om een dergelijke uitspraak gevraagd, en een synode is een bestuurlijk orgaan, geen theologisch studiegezelschap. Bovendien kunnen en moeten we als kerken geen kerkelijk-confessionele uitspraken doen over hermeneutiek of het lezen van de Bijbel, die uit gaan boven wat wij in onze belijdenissen uitspreken.

 

Ook de kritiek van sommige zusterkerken, dat de overtuiging dat de Geest van Christus zijn kerk leidt, zonder meer ruimte introduceert voor onschriftuurlijke opvattingen, in strijd met wat wij belijden in artikel 7 van de Nederlandse Geloofsbelijdenis, is onjuist. De door voorgaande synodes aangenomen beleidslijnen betreffende sabbat & zondag, en betreffende huwelijk & echtscheiding, zijn als Bijbelse richtlijnen aanvaard, omdat wij vertrouwend op de Geest van God en ons al biddend aan hem overgevend, geloven dat hij ons inzicht geeft in de bedoeling en boodschap van Gods Woord voor vandaag.

 

2. Visie op de verhouding tussen geloof en cultuur
 

In de brieven wordt elke argumentatie ontleend aan de cultuur zonder nadere verantwoording als illegitiem beschouwd.[29] Wij constateren, dat daarbij sprake is van identificatie tussen wat men de moderne cultuur noemt en het begrip ‘wereld’ zoals we dat in het Johannesevangelie aantreffen en dat betekent de van God vervreemde mensheid die de Christus verwerpt (Johannes 1, 10/11). Deze visie op de verhouding tussen Bijbel/geloof en moderne cultuur gaat uit van een tegenstelling tussen die beide. De Bijbel zelf maakt wel een tegenstelling tussen geloof en ongeloof, tussen de gelovige en de wereld, maar niet tussen geloof en cultuur. In de cultuur is veel goeds, dankzij Gods in en met de schepping gegeven mogelijkheden en mede door de invloed van christenen daarin door de geschiedenis heen.

 

Door de kerk als ‘contrastgemeenschap’ te zien kan men kwetsbaar zijn voor een doperse tendens wanneer men niet tegelijk de verwevenheid onderkent die er is tussen geloof en kerk, en de cultuur. Pas binnen dat kader kan en moet de kerk zoeken naar eigen accenten en koers. Deze koers dient de koers te zijn van het koninkrijk van de hemel. Dat normeert pas de manier waarop men in de huidige cultuur en wereld keuzes dient te maken in het licht van Gods Woord en wil. De kerk is een volk dat in de richting van dat koninkrijk onderweg is en is nu nog kerk in ballingschap. Daardoor beschikt zij niet over een eigen domein of territorium, waar men vrij van alle invloeden een eigen alternatieve samenleving vormt. Men leeft in de wereld, maakt gebruik van haar verworvenheden en inzichten, zonder echter van de wereld te zijn. Onontkoombaar draagt de kerk daardoor het stempel van de cultuur waarin zij leeft. Als kerk onderweg maakt zij gebruik van het goede dat de huidige cultuur bevat, mede door de invloed daarin van het christelijk geloof zelf in de loop van de historie.

 

3. Waarheid en waarheidsbegrip

 

Diverse brieven spreken zonder enige restrictie over wat er (kennelijk evident!) “staat”, of “geschreven staat”. Men roept op om alleen de “waarheid van Gods Woord” doorslaggevend te doen zijn in de wijze waarop we Gods Woord in de context van vandaag dienen te verklaren.[30] Ook bij de beoordeling van door eerdere synodes van de GKv aangenomen beleidsdocumenten (over “Sabbat & Zondag” en over “Huwelijk & Echtscheiding”) wijst men erop, dat losgelaten is wat er “staat”. Daarbij is men van oordeel, dat in deze beleidsdocumenten een subjectieve benadering van ethische vraagstukken wordt gehanteerd, die kan leiden tot uitkomsten die tegengesteld zouden zijn aan de Schrift.[31] Daarmee trekt men een onterechte consequentie uit wat in het rapport en door de GS Harderwijk (2011) is uitgesproken. Daarin wordt niet gezegd, dat de kerk onder de leiding van de Geest van God bij elke willekeurige conclusie kan uitkomen, zelfs als deze haaks staat op de Schrift. Wel wordt gezegd, dat de Bijbel niet voor alle vaak complexe situaties “concrete (…) voorschriften” heeft. Dit valt niet te ontkennen en is in alle tijden onder ogen gezien. De Geest van God geeft ons wijsheid om in de praktijk van het leven, waarin Bijbelse richtlijnen niet altijd voorzien, bij het licht van de Schrift keuzes te maken om daarin Christus na te volgen.

 

Bovendien wijzen wij erop, dat de kerken met de beleidsnotities die achtereenvolgende generale synodes hebben aangenomen m.b.t. huwelijk & echtscheiding juist beoogd hebben een dam op te werpen tegen de echtscheidingsgolf als gevolg van de seculariseringstendens in de kerken! Opnieuw een zaak waarin juist bijval en steun van zusterkerken nodig zijn, geen veroordeling. Laten we toch schouder aan schouder samen strijden tegen de verdergaande secularisering van het leven, ook dat van gelovigen! En dan moeten we zeggen: deze rapporten en adviezen zijn geen knieval voor die seculariserende tendens in de cultuur, ze waren juist bedoeld als een radicalisering van de christelijke gehoorzaamheid aan de wil van God, en zo een helder christelijk antwoord op die cultuur!

Daarbij had voortschrijdend inzicht tot de conclusie geleid, dat de ‘echtscheidingsgronden’ die in het verleden gehanteerd werden in de praktijk op tal van situaties werden geplakt, om zo ook heel andere situaties te kunnen rechtvaardigen. Daarop is gezegd, dat er vele situaties zijn, waarover de Schrift geen expliciete uitspraken doet, maar die toch ingaan tegen de wil van de Heer, zoals we deze onder de leiding van de Geest van God samen als gemeente mogen leren verstaan.

 

In deze wijze van redeneren in een aantal van de brieven van deze zusterkerken, waarbij men zich uitsluitend wil baseren op expliciete Bijbelse regels en geboden, wordt dan ook niet onderkend dat deze ook zelf voortkomt uit een cultureel bepaalde denkwijze. Het zich uitsluitend beroepen op letterlijke expliciete teksten en voorschriften is een denkwijze die verbonden is met de fase van het modernisme, die voortkomt uit de Verlichting. Deze denkwijze identificeert wat “geschreven staat” met een tijdloos waarheidsbegrip. Dit begrip van wat waarheid is mag men echter beslist niet zo maar vereenzelvigen met de manier waarop de Bijbel over waarheid spreekt. Waarheid in de Bijbel is verbonden met de Persoon, die zichzelf de “Weg, de Waarheid en het Leven” noemt (Joh. 14:6)!

 

Afzonderlijk moet hier nog iets gezegd worden over de wijze waarop de zusterkerken hun beeld en oordeel gevormd lijken te hebben. Uit de contacten met afgevaardigden van enkele zusterkerken (met name FRCA en CanRC) is gebleken, dat de bronnen waarop de beeldvorming nu gebaseerd is, ongelijksoortig zijn. Deels wordt gewerkt met de voorlichting door websites als gereformeerdekerkblijven.nl en eeninwaarheid.info, en door bladen als De Bazuin, deels lijkt men zich te laten informeren door wat personen op familiebezoek in Nederland hebben ervaren m.b.t. bijvoorbeeld de liturgische praktijk in diverse GKv-kerken.

Het is van belang elkaar duidelijk te maken, dat men zich voor zorgvuldige en eerlijke beeldvorming dient te baseren op wat officieel door kerkelijke vergaderingen is uitgesproken en vastgesteld. Daarin is geen sprake van verlating van de weg van Gods Woord, zeker niet als men in rekening brengt dat de afgevaardigden op kerkelijke vergaderingen uitdrukkelijk met Schrift en belijdenis hebben ingestemd. Wanneer dan met meerderheid van stemmen een besluit is aangenomen, wat vervolgens door de plaatselijke kerken aanvaard is, mag men in goed vertrouwen erop rekenen dat de kerken daarin de blijvende gereformeerde koers hebben her- en erkend. Het zou goed zijn om er als synode bij de zusterkerken op aan te dringen, dat men zorgvuldigheid betracht in de beeldvorming, ook door middel van de wijze waarop men de eigen achterban informeert m.b.t. situatie en ontwikkelingen in de GKv.

 

Tenslotte merken wij met betrekking tot de deputaten M/V op, dat zij hun rapport schreven in opdracht van de synode Harderwijk (2011). Dit rapport heeft de status van een studie. Men kan over de inhoud daarvan vragen of zorgen hebben, maar de deputaten hebben niets anders gedaan dan de opdracht van de synode uitvoeren. De deputaten om deze reden schorsen of afzetten, zoals door sommigen gesuggereerd is, is dan ook in het geheel niet aan de orde en zou de menings- en besluitvorming bij voorbaat in een polariserend kader plaatsen.

Op dit moment heeft er bovendien nog geen enkele definitieve besluitvorming plaatsgevonden over het rapport. Ook wanneer het rapport geheel of deels wel door de synode zou worden aangenomen, is dit te allen tijde het resultaat van rechtmatige besluitvorming door daartoe gerechtigde afgevaardigden die bij hun aantreden trouw beloofd hebben aan Gods Woord en de belijdenis van de kerk.

 

5.     Beschouwing betreffende de veranderingen in de GKv

 

In aansluiting op de voorgaande paragraaf geven we afzonderlijk aandacht aan een ander aspect van de verontrusting bij de zusterkerken. De verontrusting van zusterkerken is in meerdere brieven verwoord als een verlating van het goede spoor. Het lijkt ons goed als de GS Ede uitspreekt, dat de GKv inderdaad in een ingrijpend veranderingsproces verkeren en niet meer het kerkverband zijn, dat ze waren toen deze zusterkerken een zusterkerkrelatie aangingen.[32] Een aantal overwegingen.

 

1. Een veranderende kerkvisie

 

Diverse zusterkerken zijn verontrust over het doorgaande proces van intensivering van de contacten en samenwerking met de NGK. In deze kerken ziet men een grotere vrijblijvendheid ten aanzien van de (binding aan) de belijdenissen, en een losser kerkverband waarin kerken zelfstandig een eigen koers kunnen varen. Grootste punt van verontrusting is de toelating van vrouwen tot de ambten van predikant, ouderling en diaken. In het rapport van deputaten kerkelijke eenheid leggen deze uitvoerig rekenschap af van de genomen stappen en de gevoerde gesprekken. De verschillen, waarover ook van GKv zijde vragen bestonden, zijn diepgaand besproken, met als uitkomst dat men het vertrouwen in elkaar over en weer heeft uitgesproken. Beide kerkverbanden willen eerbiedig luisteren naar het Woord van God. De GS Ede zal zich hierover moeten uitspreken.

In het algemeen kan echter gesteld worden, dat de huidige kerkelijke situatie, de toenemende kerkverlating en de volstrekte secularisering in Nederland (en heel Noordwest Europa) een totaal andere context hebben doen ontstaan in het licht waarvan kerkelijke eenheid gezocht dient te worden. In dat licht kunnen de NGK gezien worden als een verwante kerkgemeenschap, qua geloven en belijden. Daarbij speelt het gezamenlijke verleden van de breuk in de 60-er jaren van de vorige eeuw steeds minder een rol. In een context van toenemende kerkverlating achten we het als kerken meer van belang elkaar te zoeken vanuit een besef elkaar nodig te hebben. Bovendien is de generatie die de breuk bewust meegemaakt heeft, bijna niet meer in de kerken aanwezig, door vergrijzing en overlijden. Nieuwe generaties kunnen zich minder voorstellen waarom kerken die zo dicht bij elkaar staan in geloof en belijden nog langer afzonderlijk van elkaar zouden moeten blijven bestaan. Jongeren leven meer in een wereld waarin de meesten van hun leeftijdsgenoten zelfs geheel onkerkelijk en ongelovig zijn.

 

In dit zelfde verband staat de verontrusting bij zusterkerken m.b.t. de deelname aan de “Nationale Synode”. Deputaten kerkelijke eenheid hebben in een aanvullend rapport aan de vorige synode nader uitleg gegeven over de aard van die deelname. Aanwezigheid op de “Nationale Synode” moet niet uitgelegd worden als een verkapte erkenning van kerkgenootschappen waar wij als GKv veel verder van af staan, vanwege in die kerken getolereerde liberale theologie en prediking. De “Nationale Synode” moet meer gezien worden als een platform of forum.[33] In een verregaand seculariserend Nederland is het van steeds groter belang dat kerken elkaar ontmoeten en het gesprek zoeken.

 

Daar komt bij, dat ook in een kerkverband als de PKN een herbronning waar te nemen is. Nadat mensen massaal de kerken verlaten hebben en er een kleine veelal vergrijsde minderheid overgebleven is, gaan deze kerken steeds meer op zoek naar hun basisidentiteit. Daarbij zien we regelmatig een hernieuwde oriëntatie op de Schrift en op het evangelie van de verzoening en genade van de Heer Jezus Christus. Deze ontwikkeling willen wij met dankbaarheid vaststellen, zonder dat dit betekent, dat er al spoedig sprake zou kunnen zijn van daadwerkelijke eenheid met deze kerken.

 

2. Een veranderende manier van omgaan met kerkverband en plaatselijke verschillen

 

Plaatselijke kerken zijn steeds meer op zoek naar een eigen kleur en plaatselijke cultuur. Zo is er bijvoorbeeld duidelijk verschil in ‘cultuur’ tussen een kerk met veel studenten in een grote stad en een gemeente met gezinnen en kinderen op het platteland, al moeten we dergelijke verschillen niet verabsoluteren. Deze trend uit zich vooral op het gebied van de liturgie. Ten opzichte van landelijke en kerkverbandelijke afspraken zoeken steeds meer kerken enige ruimte voor een eigen invulling of manier van omgaan hiermee. Lied- en muziekkeus worden afgestemd op de huidige doelgroepen van jongeren en ook anderen die steeds meer afstand ervaren ten opzichte van de strakke regels in het verleden en van een traditionele zang- en muziekcultuur in de kerk. Deze trend wordt ook kerkverbandelijk steeds meer erkend, zoals blijkt uit rapporten van deputaten Liturgie & Kerkmuziek, en uit besluiten en uitspraken hierover door vorige synodes. Daaruit blijkt dat deze ontwikkeling in de kerken gesteund en gedragen wordt.

 

Toch is de conclusie dat de kerken in de GKv elkaar  los laten en alles overlaten aan plaatselijke wensen volstrekt bezijden de waarheid, laat staan dat men dit als ‘independentisme’ zou kunnen afficheren. Een dergelijke kwalificatie achten wij buitenproportioneel. De intentie van de GKv is en blijft, dat wij voor de praktijk en koers van de kerken eerbiedig willen luisteren naar het Woord van de Heer, echter zonder dat dit onmiddellijk en onverwijld een veroordeling van plaatselijke behoeften en praktijken impliceert.

In deze ontwikkelingen zien wij namelijk veelal ook een oprechte betrokkenheid van gemeenteleden bij de wekelijkse eredienst en een integer verlangen om samen de Heer te dienen en aanbidden. In tegenstelling tot de praktijk van de eredienst enkele decennia geleden, toen diensten slechts door de voorganger werden ingevuld en geleid, kiezen kerkenraden er vandaag juist voor om de participatie door gemeenteleden in de liturgie te stimuleren. Zo komt meer tot uiting, dat de eredienst de aanbidding is van de hele gemeente als door de Geest begaafde gemeenschap. Het oprechte verlangen om zo samen de Heer te ontmoeten en hem te loven en te prijzen, wordt in de kerken dus aangemoedigd. Het besef dringt door, dat ook hier de tendens is om in een seculariserende context te zoeken naar nieuwe inspiratie en geloofsverbondenheid, om in die wereld van ongeloof samen de band met God in Jezus Christus des te intenser te vieren en beleven. Het verwijt dat dit slechts het toegeven aan menselijke behoeften en gevoelens is zonder te vragen wat de Heer wil, is dus van een dermate grove oppervlakkigheid, dat wij als kerken onszelf hierin niet eerlijk weergegeven menen te zien.

 

3. Zorgen over secularisatie

 

Als buitenlandse zusterkerken in de GKv in Nederland een tendens van verwereldlijking menen te moeten aanwijzen, zijn wij de laatste om deze zorg te ontkennen! Ja, er is onder invloed van de moderne media en de groeiende openheid naar de wereld zeker ook sprake van veel oppervlakkigheid en afnemende betrokkenheid. De vraag is echter wel, hoe men deze taxeert en waarin men deze invloed meent te kunnen aanwijzen. Is bijvoorbeeld een alom geconstateerd afnemend kerkbezoek in de middagdienst zonder meer een uiting van geestelijk verval? Opnieuw menen we, dat dit een veel te oppervlakkige peiling zou zijn. Er zijn mensen bij wie we het kerkbezoek zien verflauwen als gevolg van geestelijke verslapping (zoals deze er altijd zijn geweest). Maar in de kerken worden ook heel andere motieven waargenomen.[34]

 

In het algemeen kan gezegd worden, dat de wijze waarop mensen vandaag participeren veranderd is. De individualiserende tendens in de samenleving betekent niet, dat wij onmiddellijk moraliserend en veroordelend moeten spreken van ‘subjectivisme’ en ‘individualisme’. Allereerst is de ontwikkeling naar meer individualisering mede door de invloed van de Reformatie en dus door de inwerking van kerk en geloof op de West-Europese cultuur gevormd. Daar komt bij, dat de ‘Grote Verhalen’ van de periode van verzuiling in de hele samenleving zijn weggevallen, zeker ook doordat deze verbonden waren met een eenzijdig rationeel-ideologisch denkraam. Wij ontkennen niet, dat het denken vanuit de individualiteit geen ontsporingen kent, maar wijzen erop dat deze ontsporingen ook in de voorgaande fase volop aanwezig waren, in bijvoorbeeld een eenzijdig rationele en normatieve inslag in de manier waarop we geloofden en kerk waren. Daarom achten wij het vruchtbaarder om te erkennen dat mensen van nu zich niet minder maar anders verbonden voelen met de kerk en het gezamenlijk beleden geloof.

  1. In de spiegel kijken

Tenslotte. De brieven van de buitenlandse zusterkerken, met name die van Nederlandse gereformeerde origine, doen ons als GKv anno 2014 in de spiegel kijken. In die spiegel zien we onszelf, zoals wij zelf zo’n twintig, dertig jaar geleden, ook waren.

Sindsdien hebben we een ontwikkeling doorgemaakt naar steeds meer openheid. In de defragmentatie van de huidige samenleving en de vaste sociologische verbanden, en in een proces van steeds verdergaande secularisatie en dus marginalisering van de kerk in de samenleving is dit tevens een proces geweest waarin we als kerken en gelovigen steeds meer gedwongen werden terug te gaan naar de bron of basis van ons geloof. Niet de institutionele structuren en kaders, maar de innerlijke verbondenheid met Christus en zijn Woord zijn steeds meer ons houvast geworden.

Daarom is dit alles niet maar een heilloos maar misschien juist ook wel heilzaam proces. Dat we zeggen ‘misschien’, is omdat we de uitkomst van dit proces ook niet precies kunnen weten. Gelet op mooie en goede ontwikkelingen in de kerken mogen we echter vol vertrouwen zeggen, dat Gods Geest bij ons is en ons leidt. In een doorseculariserend Noord West Europa en als kerk in de marge, krijgt het geloof dat de poorten van het dodenrijk Christus’ gemeente niet zullen overweldigen (Matteus 16,18) nieuwe betekenis. Juist in de marge kan de kerk opnieuw haar vitaliteit en kracht zoeken in Jezus Christus als het enige fundament.

In die zin komen de ‘vermaningen’ en uitingen van verontrusting van deze buitenlandse zusterkerken in hoe wij als kerken onze positie in de wereld vandaag ervaren naar ons toe als vanuit een andere wereld. Wellicht leven deze kerken nog in een betrekkelijk veilig isolement, waarin het mogelijk is lange tijd de eigen wereld in stand te houden en af te schermen van de boze wereld. Maar juist vanwege die gemarginaliseerde positie van de kerken hier vragen we van onze zusterkerken support in onze strijd om onszelf zuiver van de wereld te bewaren. Wij hopen en bidden, dat onze zusterkerken willen beseffen dat dit inderdaad een andere wereld ís. Dat is een oproep, die we hen niet alleen van de overkant willen toeroepen, maar waarmee we hen willen vragen om, met ons verbonden op dat ene fundament, juist met ons mee te zoeken en in onze worsteling om kerk van Christus te blijven in deze tijd samen de strijd aan te gaan, waartoe onze Heer ons roept.

 

Maar wij willen eindigen met het aller-, allerbelangrijkste: dat wij ons hebben te verootmoedigen. Wij willen de synode en kerken ook oproepen tot eerlijkheid en oprechtheid. Wij mogen er niet onze ogen voor sluiten, hoe we als GKv in Nederland in een nog zelfs vrij recent verleden ook zelf in een betrekkelijk veilig isolement levend hebben geoordeeld over anderen. Onze oordelen over mensen ‘van de wereld’ en over kerken die andere wegen gingen verschilden niet eens zoveel van elkaar. Wij wisten ze vrij eenvoudig en categorisch af te wijzen en af te keuren. Wie kerkelijk niet met ons mee gingen, zagen we vanuit een heldere door ons zelf vastgestelde waarheid allen jammerlijk op weg naar een onontkoombare zelfgekozen afgrond en ondergang. Inmiddels zullen wij over allerlei grote woorden en oordelen schuld moeten erkennen, naar Prediker 7,16 (“Wees niet al te rechtvaardig en meet jezelf geen overdreven wijsheid aan. Waarom zou je jezelf te gronde richten?”) en naar de vermaning van onze Heer die zei: “Oordeel niet, opdat er niet over jullie geoordeeld wordt. Want op grond van het oordeel dat je velt, zal er over je geoordeeld worden, en met de maat waarmee je meet, zal jou de maat genomen worden” (Matteus 7, 1-2).

De tijd is aangebroken, dat wij als kerken, ook in de richting van bijvoorbeeld de Nederlands Gereformeerde Kerken werk zullen moeten maken van een proces van “waarheid en verzoening”, waarin we oprecht schuld zullen hebben te belijden tegenover onze Heer en tegenover elkaar. De kritiek van zusterkerken maakt ons beschaamd en attendeert ons daarmee tegelijk ook op de noodzaak van zo’n publiek te zetten stap. Alleen zo en dan kunnen we als kerken op een geloofwaardige wijze onze reis op de weg van Gods koninkrijk voortzetten, samen met allen die van dezelfde Heer zijn.

Alleen met een dergelijke nederige houding maken wij uiteindelijk zijn naam groot, die gebeden heeft: “Heilig hen door de waarheid” (Johannes 17,17). Waarheid is ook waarachtigheid, de betrouwbaarheid van onze Heer ook in ons eigen leven en kerk zijn werkelijkheid doen worden. Dat kan alleen in diepe afhankelijkheid van zijn Geest en in een eerbiedig luisteren naar zijn Woord.

 

De commissie:

H.H. Bouma

M. de Jong

K. van den Geest

 

Bijlage 3 – Brief VGKSA aan Synode Ede

 

[met bijlagen]

 

30 april 2014

 

Aan de generale synode van De Gereformeerde Kerken (vrijgemaakt) in Nederland, bijeen in Ede in 2014

 

Geachte broeders in Christus,

 

Wij groeten u in de almachtige naam van onze Heer en Redder Jezus Christus. Wij prijzen onze drieënige God dat Hij zijn kerk blijft vergaderen ook in Nederland. Zowel in het verleden als in het heden bestaat er een sterke band tussen de GKv en Die Vrye Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika. Daar danken wij Hem voor. Wij zijn één door hetzelfde fundament waarop wij bouwen, zij het in heel verschillende delen van Gods wereld. Wij zijn dankbaar voor de trouwe prediking van het evangelie in uw midden en het getuigenis van uw leden met woord en daad in een wereld die van zijn Schepper en Herschepper weg dwaalt. Wij zijn vooral ook dankbaar voor de jarenlange  steun die wij vanuit Nederland ontvangen voor het zendingswerk in Zuid-Afrika.

 

Wij schrijven u in de bescheiden maar toch brandende hoop, dat deze brief welwillend door u gelezen wordt omdat u beseft dat de liefde van Christus ons ertoe bracht zo te schrijven. Onze regels voor een zusterkerkverhouding geven het volgende aan: De VGKSA onderhouden zusterkerk relaties met andere kerkverbanden die de kenmerken van de kerk van Jezus Christus vertonen. Het doel van deze relatie is elkaar te ondersteunen in het handhaven, verdedigen en bevorderen in leer en leven van de waarheid van de Schrift, die samengevat is in de gereformeerde belijdenissen (1). Het is in de context van deze wederzijdse verantwoordelijkheid dat wij in deze brief een aantal oproepen aan u doen.

 

Het feit dat wij besloten hebben deze brief te schrijven, geeft aan dat bepaalde zaken niet opgelost konden worden in de besprekingen die onze Deputaten voor betrekking met buitenlandse April 30th 2014 hadden met de Deputaten BBK van de GKv. Laatstgenoemden gaven ons toen het advies direct aan u te schrijven met betrekking tot de onopgeloste zaken. De twee hoofdzaken zijn:

 

1. Handhaving van de gereformeerde leer aan de Theologische Universiteit (TU) in Kampen

 

Onze zorgen betreffende de handhaving van de gereformeerde leer aan de TU werden bij verscheidene gelegenheden voorgelegd aan de Deputaten BBK van de GKv. Aangezien er geen aanduiding was dat onze zorgen herkend en gedeeld werden, zien wij ons genoodzaakt de volgende zaken nu rechtstreeks aan u voor te leggen:
 

De opvattingen van dr. Stefan Paas gepubliceerd in zijn dissertatie Creation and Judgment (2003) zijn zorgwekkend. Dit geldt ook voor zijn handboek Als een kerk opnieuw begint. Zie bijlage 1.

Wij maken ons ook zorgen over de methode en conclusies zoals verwoord in de dissertatie van dr. Koert van Bekkum, From Conquest to Coexistence (2010). Zie bijlage 2.

Wij maken ons zorgen dat Schriftkritisch onderzoek geaccepteerd wordt aan de TU, een instelling die valt onder de verantwoordelijkheid van de GKv. Zie bijlagen 1 &2.

 

Helaas konden de weerleggingen tegen de beschuldigingen van Schriftkritiek, zoals gepubliceerd door de TU, door sommige docenten aan de TU, door de Raad van Toezicht en College van Bestuur, onze zorgen niet wegnemen. Het feit dat Paas en Van Bekkum met apologetische motieven te werk gingen, en ‘in de huid van hun tegenstanders kropen’ is voor ons geen reden tot minder zorg. In de zuidafrikaanse context hebben wij waargenomen hoe dit soort Schriftkritische opvattingen op een soortgelijke wijze hun opwachting maakten in gereformeerde academische instellingen, en hoe dit later een desastreuse geestelijke achteruitgang tot gevolg had in de kerkverbanden waaraan deze instellingen verbonden zijn. We zullen waakzaam moeten zijn dat de liefde voor de (academische) wereld niet uitstijgt boven de liefde voor de levende God, zijn Woord en zijn Kerk. Onze liefde voor u dringt ons om er bij u op aan te dringen onze zorgen serieus te nemen en op resolute wijze standpunten en wetenschappelijke hypothesen die de onfeilbaarheid, helderheid en volkomenheid van de heilige Schrift niet honoreren, te weerleggen (Nederlandse Geloofsbelijdenis, art. 7). We roepen u op het gepaste respect voor de heilige Schrift te handhaven en te blijven bij de juiste uitleg van de heilige Schrift.

 

2. Vrouwen in de bijzondere kerkelijke ambten

 

Wij zijn gedwongen ook onze zorgen te uiten  over ontwikkelingen in uw kerkverband met betrekking tot vrouwen in het ambt. Zie bijlage 3.

 

Wij roepen u op hierin de orthodoxe koers vast te houden. In een kerk die trouw wil blijven aan de heilige Schrift, kan de vraag of vrouwen in de bijzondere kerkelijke ambten mogen dienen, niet als een open vraag ter discussie gesteld worden. Wanneer het ondubbelzinnige onderricht van het Woord van God over mannelijk leiderschap in de kerk een zaak van debat geworden is, dan is dit een indicatie dat een gevaarlijke hermeneutische benadering zijn invloed doet gelden. Wij sporen u aan in de Heer, dat u de bijbelse waarheid dat God trouwe broeders roept in de kerk om de leiding te nemen, blijft verdedigen. Wij vragen u uw kerken aan te moedigen de aanslagen van het hedendaagse egalitaire en emancipatorische denken met betrekking tot de kerkelijke ambten het hoofd te bieden.

 

Conclusie

 

Wij vragen u de wederzijdse afspraak inzake onze zusterkerkrelatie ernstig te nemen, en dat u puur op basis van de liefde voor God en zijn Woord ernstige aandacht schenkt aan de zaken die wij  in deze brief noemden. Het is deze liefde die ons ertoe bracht deze brief te schrijven.

 

Het is onze oprechte hoop dat u aan deze brief werkelijk inhoudelijke aandacht zult schenken en dat u de katholieke richting zult blijven handhaven met betrekking tot de punten die genoemd zijn. Wij roepen u en uw kerken op standvastig te zijn in het belijden van de hele waarheid van het Woord van God en deze waarheid dapper en krachtig te verdedigen, zelfs wanneer die door de wereld gehaat en verworpen wordt. Wij hopen en bidden dat onze zorgen weggenomen mogen worden en dat onze en uw kerken trouw mogen blijven tot de wederkomst van de Heer Jezus Christus in glorie, majesteit en kracht.

 

Met broedergroet

 

Synode Bethal 2014

Vrye Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika

 

Voorzitter:  w.g. Ds. P.G. Boon

Ondervoorzitter: w.g. Ds. C. Kleijn

Scriba: w.g. Br. E. Bijker

 

Brief VGKSA bijlage 1

 

Publicaties van Dr. S. Paas

 

Conform de opdracht aan hen gegeven, hebben onze deputaten voor betrekkingen met buitenlandse kerken een nadere studie gemaakt van het proefschrift van dr. S. Paas Creation and Judgement: Creation Texts in Some Eighth Century Prophets (Leiden, 2003). Beweringen waren gepubliceerd over dit proefschrift die een nader onderzoek noodzaakten. Paas zou onbijbelse opvattingen handhaven, zoals de stelling dat het volk Israël afkomstig was van migranten en Kanaänitische populaties, iets dat een vraagteken

plaatst achter de exodus van het volk Israël uit Egypte. Ook zou de historiciteit van de beschrijving van de schepping in Genesis bevraagtekend worden. Er waren ook beweringen dat hij schriftkritische opvattingen zou blijven handhaven in latere publicaties. Dr. Paas werd benoemd als universitair docent in Kampen. In 2009 schreef prof. Kwakkel dat het Paas niet toegestaan zou zijn een soortgelijk proefschrift aan de Universiteit van Kampen te verdedigen (2).  Toch is dr. Paas momenteel docent aan deze universiteit.

 

In zijn proefschrift maakt Paas een onderscheid tussen ‘history of religion’ en de ontologie of de metafysische werkelijkheid. Het historisch getuigenis van het Oude Testament wordt opgeschort totdat buitenbijbelse bronnen, in samenwerking met een modern hermeneutisch proces dat de tekst van literaire conventies stroopt, de historiciteit kan garanderen.  Paas stelt dat de geschiedenis van religie een geschiedenis is van religie in zijn historische manifestatie en niet een geschiedenis van God (p.24). Een geschiedenis van de openbaring van de levende God wordt niet in rekening wordt gebracht. Volgens Paas schenkt hij hieraan geen aandacht, vanwege de restricties van het modern wetenschappelijk oudtestamentisch debat. 

 

Paas volgt in de voetsporen van Troeltsch door te stellen dat de geschiedenis van religie streng immanent is in haar beschrijving. In de beschrijving en verduidelijking van historische fenomenen, wordt in het traditioneel historisch onderzoek geen ruimte toegelaten voor ‘bovennatuurlijke’ agenten (p.25). Hoewel hij erkent dat voor een dieper verstaan van het Oude Testament en voor een theologisch oordeel over de religie van oud Israël, meer dan een historische benadering nodig is, benadrukt hij wel dat voor een theologisch lezen van het Oude Testament de historische benadering tot de religie van oud Israël niet overgeslagen kan worden (27-28).

 

Wij nemen hier een ethisch conflict waar. Een studie van bijbelse teksten, waarbij men a priori ‘bovennatuurlijke’ agenten uitsluit, is op zijn minst eenzijdig. Als de Schrift Gods openbaring is en het gezag aan zichzelf ontleend, welke positieve bijdrage kan het onderzoek van de Schrift ingeperkt door slechts de menselijke rationaliteit, zonder aandacht voor Gods werk, maken? Ieder resultaat zal de Schrift ondermijnen, want als men zich ondergeschikt stelt aan de beperkingen van de historisch kritische school, zullen de resultaten voorspelbaar zijn. Neem bijvoorbeeld de volgende conclusies waar dr. Paas bij uitgekomen is:

  • Gen 2:4b-25 wordt gedegradeerd tot een auteur genaamd de Yahwist (3) die het mogelijk geschreven heeft in de vroege- of middenperiode van de monarchie en Gen 1-2:4a wordt beschouwd als een priesterdocument daterend uit de Persische periode (post-exilisch) (p.32-34). Wat Genesis dus zegt is daarom van weinig waarde voor de geschiedenis van de preexilische scheppingstheologie (p.36). In het licht van dit alles, komt Paas tot de conclusie dat de eerste oudtestamentische verwijzingen naar Israël’s geloof in YHWH als Schepper van de wereld stammen uit de vroeg monarchische periode (p.49). Dit is in strijd met wat de Schrift hierover getuigt. Als men niet het getuigenis van Genesis 1 en 2 wil accepteren, moet men dan ook niet Gods openbaring van het vierde gebod vanaf de berg Sinaï ontkennen? Want volgens Paas wist Israël dit niet over de schepping tot en met de vroeg monarchische periode.
     
  • Israëls scheppingsgeloof heeft een Kanaänitische achtergrond en is mogelijk beïnvloed door Egyptische noties (p.49, 121-132, 437)
     
  • Israël ontstond uit migranten en Kanaänitische populaties rond 1175 voor Christus, de stammen die later bekend werden als ‘Israël’ (p.113-114)
     
  • De narratieven van de exodus en de intocht zijn ideologische en theologische reflecties die mogelijk een bepaalde historische waarde hebben (p.120)
     
  • Paas beschouwt de schepping als een mythe, samen met veel materiaal uit Genesis 1-11 (p.104). Voor Paas is een belangrijk element wat iets als een mythe definieert, het feit dat het buiten de tijd staat, buiten de geschiedenis (p.102). Dingen die door God geregeld zijn in een tijd die buiten de onze staat, vormen specifiek onderdeel van de Oer-geschiedenis (Gen. 111) ... We kunnen zeggen dat Israël van Kanaänitisch oorsprong was ... en was, daarom, ook geworteld in een mythisch klimaat van denken. Op deze wijze is het mogelijk de mythe te beschouwen als een van de grondslagen (en misschien de grondslag par excellence) van Israël’s religie (p.104)
    Het is mogelijk een gedetailleerde discussie te voeren met betrekking tot de betekenis van de (literaire) term ‘mythe’. Als we echter gebruik maken van de definitie die dr. Paas zelf geeft (p.97v), komen wij tot de overtuiging dat het onmogelijk is voor een theoloog die trouw aan de Schrift wil blijven, om op deze wijze met het OT om te gaan. Er wordt geen recht gedaan aan de ‘scheppingsverhalen’ van het Oude Testament, zoals ze genoemd worden, wanneer men met hen omgaat in termen van de gegeven definitie (p.97v). Dit is niet alleen een exegetische zaak, het is een hermeneutische en confessionele zaak.
     
  • YHWH is een afgeleide van El. Volgens Paas is dit niet een uitspraak over de theologische realiteit van de goddelijke waarheid. Het is alleen de constatering dat in de vroege stadia van de religieuze geschiedenis van Israël, de aanbidders van YHWH tot een grote mate dezelfde kwaliteiten aan hem toeschreven als aan El, en dat de Kanaänitische El-aanbidding tot een grote mate de bron vormde voor de concepten die het volk Israël gebruikte om hun geloof in hun God vorm te geven. Paas verdedigde dat de link die hij legde tussen Jahweh en de Kanaänitische El alleen van godsdiensthistorische aard was, vergelijkbaar met hoe ons woord voor God etymologisch afgeleid is van de aanbidding van Wodan. Toch is het in zijn proefschrift evident dat het om meer gaat dan alleen woorden die zogeheten morfologische kruiken zijn die gevuld kunnen worden met een nieuwe betekenis. Het proefschrift wekt de indruk dat er substantiële en conceptuele links zijn tussen de Kanaänitische El en Jahweh. Het argument dat dit alleen godsdiensthistorie is van de wijze waarop Israël geloofde, en dat niets gezegd word over goddelijke openbaring, norm en waarheid, is niet overtuigend. De vraag naar het actuele verband tussen de historische openbaring (door de levende God) aan Israël enerzijds, en de realiteit van Israëls dagelijks geloof anderzijds, wordt te gemakkelijk gepasseerd. Een orthodox theoloog kan dit niet doen.

Een belangrijke vraag met betrekking tot het proefschrift van dr. Paas is in hoeverre een orthodox theoloog zich kan aanpassen – met apologetische motieven – bij het vrijzinnig debat. Wanneer men zich op apologetische wijze dompelt in de manier van denken van het wetenschappelijk debat van de dag, en opereert binnen deze begrenzingen, met deze instrumenten en axioma’s, mag dat als een loffelijke prestatie beschouwd worden. Toch moet men bedacht zijn op het ethisch spanningsveld wat dit met zich meebrengt. Men mag zich afvragen of er niet een te grote discrepantie bestaat tussen je gedrag gemikt op bredere acceptatie in academische kringen aan de ene kant, en je christelijke identiteit aan de andere. De vraag moet gesteld worden of het doel de middelen heiligt.

Wat het proefschrift van dr. Paas betreft, ontstaat de indruk dat de formuleringen die hij gebruikt, verschillend gelezen wordt in theologisch academische kringen, vergeleken bij hoe de kerken ze behoren te lezen volgens dr. Paas.

 

Samenvattend waarderen wij, uit een apologetisch oogpunt, de goede elementen in het proefschrift van dr. Paas, zoals zijn hoofdstelling dat een scheppingsgeloof aanwezig was bij de profeten van de achtste eeuw. Toch zijn we teleurgesteld dat hij zich volledig identificeert met de godsdiensthistorische benadering. Wij zouden op zijn minst verwachten dat hij als zijnde een gereformeerde wetenschapper duidelijk zou stellen dat, hoewel hij de godsdiensthistorische methode volgt, hij deze methode volgt om aan te tonen dat zelfs met deze vooronderstellingen het mogelijk is aan te tonen dat een scheppingsgeloof aanwezig was bij de profeten van de achtste eeuw. Zoals het proefschrift er nu uitziet is er geen aanduiding dat de auteur zichzelf distantieert van deze methode. Zelfs in latere publicaties distantieert dr. Paas zichzelf niet van de godsdiensthistorische methode, maar herhaalde hij dezelfde standpunten! (4)

 

Wij betreuren het dat de benoeming van dr. Paas aan de TU in Kampen gehandhaafd werd ondanks geldige kritiek. Wij zouden verwachten dat een predikant die zulke standpunten handhaaft, summier als zijnde ambtsdrager onder de tucht geplaatst zou worden. Wij vellen geen oordeel over dr. Paas’ persoonlijk geloof. Wij beoordelen alleen zijn publicaties.

Door zijn benoeming te handhaven, de geldige kritiek tegen zijn wetenschappelijk werk ten spijt,  zal Kampen mogelijk in de toekomst niet langer in staat zijn wie dan ook ter verantwoording te roepen die schriftkritische standpunten publiceert. Het komt ons voor dat dit incident Kampen kwetsbaar zal maken voor toekomstige tolerantie van onderwijs van de Schrift op een wijze die de Schrift en haar Auteur oneer aandoen. Wij vrezen dat, door geen tuchtstappen te nemen, het heel moeilijk zal worden op een bijbelse wijze met soortgelijke gevallen in de toekomst om te gaan. De zaak is ernstig omdat wij het hier per slot van rekening niet alleen om een methode hebben, maar om een ongelovige ideologie. Deze ideologie bepaalt hoe wij de feiten rangschikken en beoordelen. De evidente betekenis en bedoeling van de Schriften hebben niet meer het laatste woord, maar de mens. Wij vrezen dat deze benadering uiteindelijk de integriteit van de TU in Kampen zal aantasten en de opvatting van de studenten en dus toekomstige predikanten zal beïnvloeden.

 

Verder is het zo dat Paas’ gebruik van ongereformeerde hermeneutische methoden en schriftkritische hypothesen met betrekking tot het Oude Testament niet tot zijn proefschrift beperkt zijn. Wij maken ons ook zorgen om het missiologisch handboek Als een kerk opnieuw begint. Handboek voor missionaire gemeenschapsvorming (2008), waarvan S. Paas de hoofdauteur is. Ook in deze publicatie worden standpunten en een hermeneutiek uitgedragen die niet gereformeerd zijn. In dit handboek komt een ongezonde polarisatie tussen de zogeheten geïnstitualiseerde kerken en de nieuwe kerkplantingen aan de oppervlakte. Zaken als ruimte creëren voor het toelaten van vrouwen in de kerkelijke ambten, het optioneel maken van de kinderdoop, het optioneel maken van de zondag als dag voor de eredienst, het optioneel maken van een ledenadministratie, dragen bij tot het effect van polarisatie. Het handboek ademt een sfeer van mensgerichte kerkplanting (vgl. de 5 zogeheten ‘existentialen’). Gereformeerde zending en kerkplanting behoren primair uit te gaan van Gods eer, en zijn recht op deze wereld. Wij verwijzen in dit verband ook naar de kritische bespreking van dit handboek in de artikelen van ds. H. Drost in Nader Bekeken (maart 2010).

 

Brief VGKSA bijlage 2

 

Proefschrift van Dr. K. van Bekkum

 

Conform de opdracht aan hen gegeven, hebben onze deputaten voor betrekkingen met buitenlandse kerken een nadere studie gemaakt van het proefschrift van dr. Van Bekkum. In 2010 verdedigde dr. K. van Bekkum zijn proefschrift From Conquest to Coexistence. Ideology and antiquarian intent in the Historiography of Israel’s Settlement in Canaan.

 

Overzicht

 

In het westers oudtestamentisch onderzoek is een debat gaande over de intocht in Kanaän of de verovering van het volk Israël zoals beschreven in Jozua. Verschillende hypothesen worden gehandhaafd, ook met gebruikmaking van archeologisch materiaal. Dezen variëren van de stelling dat er geen verovering had plaatsgevonden, tot de opvatting dat er een lang proces van vreedzame infiltratie had plaatsgevonden. Wat Van Bekkum poogt te demonstreren in zijn proefschrift is dat de vestiging van Israël in Kanaän een proces from conquest to coexistence was. Hij poogt te demonstreren dat de verovering geen mythisch ideologisch concept van latere tijden is. In zijn proefschrift poogt Van Bekkum de communicatie te herstellen tussen de exegese van het Oude Testament en de archeologie. Hij beperkt zichzelf tot de exegese van Jozua 9:1-13:7, en met betrekking tot de archeologie beperkt hij zichzelf tot de periode van de 14e – 8e eeuw voor Christus. Met betrekking tot het wonder in Jozua 10 – de zon en de maan die bleven stilstaan – probeert Van Bekkum dit te verklaren in termen van de conventies van oud oosterse narratieven. Dit leidt er toe dat het een literaire topos wordt, die de totaliteit en radicaliteit van de triomf onderstreept. 

 

Verder levert Van Bekkem zijn eigen historiografische hypothese met betrekking tot Jozua 9-13. Enerzijds hebben de auteurs van deze hoofdstukken gebruik gemaakt van contemporaine literaire vormen. Anderzijds hadden zij ook respect voor overgeleverd materiaal en tradities. In zijn proefschrift komt Van Bekkum tot de conclusie dat historische ‘truth claims’ die in het boek Jozua gemaakt worden, noch door de archeologie bewezen, noch ontkend worden. De verdienste van zijn proefschrift kan hierin gezien worden dat het poogt een exegetisch-archeologische verdediging te geven voor de historiciteit van Israëls verovering in Kanaän (p.560). In het contemporaine westerse debat poogt Van Bekkum te staan voor de historiciteit van de Exodus en Intocht van Israël in Kanaän. 

 

Methode van Van Bekkum’s exegese van Jozua 9-13

 

Methodisch beschrijft Van Bekkum het historisch materiaal in het Oude Testament als het product van het geloof en verwachtingen van een gemeenschap. In welke mate het historisch materiaal echte gebeurtenissen weergeeft, kan alleen vastgesteld worden door een dialogisch proces met ‘artifactual evidence’ (p.31-32, 357). Artefacten zijn objecten door mensen vervaardigd, die als bewijs functioneren.

 

In zijn exegese maakt Van Bekkum een onderscheid tussen ‘truth claim’ en ‘truth value’

(p.32). Deze wijze waarop Van Bekkum met historische teksten uit het Oude Testament omgaat, heeft tot gevolg dat hun historiciteit opgeschort wordt, aangezien zij eerst ontdaan dienen te worden van conventies als simplificatie, selectiviteit, suggestieve detail, retorische overdrijving, anachronisme en dergelijke (p.32f, 114f, 179, 201, 184, 194). Buitenbijbelse bronnen kunnen met dit proces helpen. Pas hierna kan vastgesteld worden wat historisch is en wat niet, en hoeveel van de story in werkelijkheid history is.

 

De zogenaamde poëtische fragmenten van Jozua 10:12b-13 worden vervolgens door Van Bekkum voorzien van een eigen interpretatie. Van Bekkum wil niet ontkennen dat God een wonder verricht heeft in antwoord op Jozua’s gebed. Maar volgens hem is Jozua’s gebed beantwoord met een overwinningswonder, beschreven volgens oud oosterse conventies als zijnde een militaire overwinning in één dag. In werkelijk had het wonder dus niets te maken met de ware lengte van die dag. Het ‘feit’ dat de zon stil stond (Jozua 10:12-14) wordt verklaard op een metaforische wijze, met de conclusie dat de zon en maan niet echt stil hebben gestaan. Integendeel, de verlenging van de dag om de vijand in één keer te verslaan wordt verstaan als een retorische strategie, die de algemeen literaire techniek uit het oude nabije oosten reflecteert om namelijk een grote militaire overwinning samen te bundelen tot één enkele tijdsduur. (p.250)

 

Deze interpretatie wijkt echter af van de verklaring die Jozua 10 over zichzelf geeft. In de verzen 13 en 14 wordt genoem dat er iets zeer buitengewoons op die dag gebeurd is. Mensen moeten niet denken dat dit alleen beeldspraak is of overdrijving, zegt de tekst zelf! De verzen 13e-14c geven dus bijbels commentaar op de verzen 12d13d: het was een historische dag. De klem wordt gelegd op de unieke wijze waarop het gebed beantwoord werd. Vers 13 spreekt over de dag waarop de HEER dit concreet gebed beantwoord heeft: “De zon bleef een volle dag boven aan de hemel staan voordat ze onderging.” Jozua’s gebed, in combinatie met de verklaring die de Bijbel zelf geeft, laat geen ruimte te denken dat hier iets anders plaatsgevonden had dan een wonder in die zin dat deze dag echt langer was. Toch gaat Van Bekkum door en bestempelt de verklaring in de bijbeltekst als een secundaire betekenis (p.247), terwijl hij zelf de primaire verklaring geeft. De secundaire verklaring bestempelt hij als een hyperbolische interpretatie met een verminderde historiciteit (p.249-250). Van Bekkum gaat zelfs zo ver te stellen dat de gebeurtenissen van Jozua 10:12-14 op een metaforische wijze geïnterpreteerd kunnen worden. Het wordt alleen een beeld dat Gods overwinning beklemtoont, en we hoeven het niet als letterlijk te beschouwen (p.250).

 

In dit verband moet de vraag gesteld worden hoe een orthodoxe exegeet zijn eigen exegese primair kan noemen, terwijl de tekst hiervoor geen aanleiding geeft. De tekst stelt namelijk bij herhaling het omgekeerde. Het overtuigt niet Gods overwinning te beamen, maar vraagtekens te plaatsen achter hoe Hij het gedaan heeft. Een exegeet heeft niet het recht dit te doen. Wie geeft ons het recht iets als metaforische taal te bestempelen als de tekst er geen aanleiding toe geeft? Van Bekkum doet dit ook in een ander artikel als hij stelt dat de strijd tussen David en Goliat niet echt heeft plaatsgevonden, maar dat het in geestelijke en historische zin exemplarisch is voor de strijd van David tegen de Filistijnen (1 Sam 17). Hoe kan iets historisch exemplarisch zijn, als het voorbeeld niet historisch is? (5) Een exegeet zal in zo’n geval bij voorkeur andere verklaringsmogelijkheden kiezen, die zeker ook voorhanden zijn.

 

De vraag naar de inspiratie van het boek Jozua is ook relevant in dit opzicht. Van Bekkum stelt dat Gods Woord samenvalt met de ideologische processering van de zogenaamde tekstgemeenschap (de groep mensen die de tekst heeft voortgebracht). De tekst van het boek Jozua is een reflectie van de verwachtingen van de tekstgemeenschap. Hoe houdt deze stelling verband met het profetisch karakter van Gods Woord, dat vaak lijnrecht tegen de verwachtingen van de gemeenschap inging? Profeten moesten met een boodschap van God komen, een boodschap waar de gemeenschap niet op zat te wachten, en vaak ook verdrong.

 

Wij moeten concluderen dat Van Bekkums exegese buiten de kaders beweegt die men ‘vrijheid van exegese’ zou kunnen noemen. Van Bekkum geeft in de Epiloog van zijn proefschrift aan dat hij art. 5 van de Nederlandse Geloofsbelijdenis aanvaardt – dat handelt over de goddelijke oorsprong van de Bijbel (p.499). Maar het schijnt dat er een discrepantie is tussen woorden en daden in dit proefschrift. De klaarblijkelijke betekenis van de tekst zoals deze door de eeuwen heen gefunctioneerd heeft, wordt niet gehonoreerd. De betekenis van de tekst wordt onduidelijk, tot het moment dat de oudtestamentische wetenschapper met zijn hermeneutische benadering de tekst aan de bijbellezer kan openbaren.

 

Datering van de verovering en de gevolgen hiervan

 

Het zijn niet alleen de exegese van Van Bekkum en zijn hermeneutische benadering van Jozua 9-13 die vragen oproepen. Met betrekking tot de datering van de Verovering maakt Van Bekkum gebruik van bepaalde archeologische vondsten, terwijl hij andere ontdekkingen negeert (p.360-361). Dit heeft te maken met de datering van de intocht van Israël in Kanaän. Van Bekkum stelt dat heel waarschijnlijk de steden Jericho en Ai niet bewoond waren tijdens de intocht, dit in tegenstelling tot wat we in Jozua 5-8 lezen. Deze hoofdstukken beschrijven de intocht van het volk Israël zowel als de daaropvolgende verwoesting van deze steden. Een probleem duikt echter op omdat Van Bekkum de heersende datering in de vrijzinnige westerse wetenschap gebruikt (p.343, 359-361, 558-559). Het is opvallend dat Van Bekkum ervoor koos de archeologische vondsten van de 15e eeuw niet systematisch te onderzoeken. Volgt hij hier de trend van de vrijzinnige theologie door de 15e eeuw a priori buiten beschouwing te laten? De vrijzinnige theologie wilde tot op heden het bestaan van Israël als etnische groep zo vroeg als de 15e eeuw niet aanvaarden, omdat er volgens hen geen buitenbijbelse bronnen zijn om dit te bevestigen. Wij concluderen dat ook met betrekking tot de datering van de Verovering Van Bekkum ervoor kiest de heersende methode in de vrijzinnige theologie te volgen, namelijk om de bijbelse geschiedschrijving buiten beschouwing te laten en niet als bewijsmateriaal te gebruiken.

Daarom is de wijze waarop Van Bekkum met het dateringsvraagstuk omgaat niet alleen een technische discussie, maar van hermeneutische aard. Het lijkt of Van Bekkum a priori besloten heeft archeologische vondsten van de 15e eeuw geen ruimte in zijn argumentatie te geven.

 

Ook wat de zaak van de datering betreft zien we dat de duidelijke historische claims van de Schrift aan de kant geschoven worden. 1 Koningen 6:1 geeft bijvoorbeeld aan dat de Exodus 480 jaren voor het vierde regeringsjaar van  Salomo plaatsvond. Maar deze datering aanvaarden is volgens Van Bekkum een “lazy man’s solution” (p.33). Volgens Van Bekkum is het methodisch niet correct bijbelse data te accepteren zoals die zich aandienen. “It’s literary artistry and use of genre conventions should be studied first” (p.33). Het gevolg is dat de contemporaine interpretatie van archeologisch materiaal uiteindelijk het bijbelse getuigenis overtroeft en de traditionele interpretatie wordt niet eens besproken. Ook in deze zin is Van Bekkum’s proefschrift vrijzinnig, het woord vrijzinnig in die zin definiërend dat de historische betrouwbaarheid van bijbelgedeelten opgeschort wordt totdat die weer door buitenbijbelse bronnen bevestigd is.

 

Voor lange tijd stond de Theologische Universiteit in Kampen ervoor bekend dat men ervoor koos, de methoden van de vrijzinnige theologie ten spijt, om door te gaan de theologie (zoals de oudtestamentische wetenschap) te ontwikkelen in lijn met de klassiek orthodoxe traditie. Zoals hierboven aangetoond, is het kenmerkend voor het proefschrift van Van Bekkum dat de historiciteit van het Oude Testament opgeschort wordt, en pas weer bevestigd wordt nadat er buitenbijbelse gegevens hiertoe aanleiding geven, een zogeheten dialogisch proces met ‘artefactual evidence’ (p.59).

 

Het kan als positief beschouwt worden dat Van Bekkum poogde de historiciteit van Israëls verovering te verdedigen. Maar aan zijn conclusies hangt een prijskaartje – vraagtekens achter de verwoesting van Jericho (ook Hebr 11:30 verliest hiermee zijn historische basis), vraagtekens achter de datering die het Oude Testament zelf geeft van de exodus en intocht. Wat je aan de ene kant schijnt te winnen, verlies je weer aan de andere kant. Concluderend kan gezegd worden dat er waardering is voor zijn intenties, maar zorgen wat betreft zijn hypothesen en methode.

Er dient op gewezen te worden dat bij dit soort hermeneutiek die Van Bekkum gebruikt om passages van het Oude Testament te exegetiseren, het gemiddelde gereformeerde kerklid volledig afhankelijk wordt van de wetenschapper voor het lezen en verstaan van het Oude Testament. Van Bekkum’s woordgebruik op p.193 is openbarend wat dit betreft: “So if there is anything historical in 2 Samuel 8 and 10...” Is het gepast voor een orthodoxe exegeet op een dergelijke wijze te formuleren?

 

Wij moeten concluderen dat in dit proefschrift twee basale gereformeerde hermeneutische principes geschonden worden – de transparantie en de historische betrouwbaarheid van het Oude Testament.

 

Er is één aspect dat nog overwogen dient te worden. Heeft het enigszins meriete als Van Bekkum in zijn proefschrift een apologetische benadering kiest? Heeft hij – apologetisch gesproken – iets bereikt op een gebied waar christenen, moslims, joden etc. elkaar ontmoeten? Als dit het geval zou zijn, is degelijke communicatie naar de kerken van vitaal belang, ten einde misverstanden en mogelijk achterdocht te voorkomen. En wat nog belangrijker is – de auteur dient zelf ook transparant te zijn – ik gebruik wel de heersende methode om iets te bewijzen, maar dat betekent niet dat ik met alle axioma's instem.

 

Wij zijn bezorgd over het feit dat de Theologische Universiteit in Kampen een proefschrift met dergelijke methodische uitgangspunten kon goedkeuren. Betekent dit dat Kampen niet langer de traditioneel gereformeerde beschouwing van de Schrift als helder, duidelijk en haar eigen uitlegster handhaaft? Als het Oude Testament niet meer zegt wat er staat, waar eindigen we? Het is onduidelijk hoe je kunt onderscheiden tussen het aanvaarden van de tekst van de Schrift en wat de tekst zegt (p.499). Wij maken ons zorgen dat hiermee een voorbeeld is gesteld waarin de klaarblijkelijke betekenis van de tekst niet langer gehandhaafd wordt.

Door niet de diepgaande discussies over het proefschrift van dr. Van Bekkum aan te gaan, en door hem aan te stellen als docent Oude Testament in Kampen, heeft de Synode van Harderwijk 2011 volgens ons geloofwaardigheid verleend aan deze nieuwe en volgens ons ongereformeerde wijze van Schriftuitleg.

 

Brief VGKSA bijlage 3

 

Vrouwen in de bijzondere kerkelijke ambten

 

Hoewel uw synoden nog geen besluit genomen hebben om vrouwelijke ambtsdragers toe te laten, maken wij ons zorgen over het werk van Deputaten M/V in de kerk en de wijze waarop voorgaande synoden toezicht hielden op hun activiteiten. 

Toen deputaten, aangesteld door Synode Amersfoort-Centrum 2005, studiemateriaal schreven om de reflectie op de rol van vrouwen in de kerk te faciliteren, lieten zij na de kerken te wijzen op wat de heilige Schrift hierover zegt. Wat de Schrift duidelijk openbaart over deze zaak, werd integendeel gedegradeerd tot één optie naast anderen. De daaropvolgende synoden hebben dit niet gecorrigeerd. De Synode van Harderwijk 2011 heeft deputaten aangesteld met het mandaat de vraag te beantwoorden of het volgens de Schrift geoorloofd is vrouwen in de ambten van ouderling en predikant aan te stellen. Dit op zich toont aan dat er een verminderde achting is voor het duidelijk onderwijs van de Schrift dat deze ambten bediend moeten worden door trouwe mannen die gekozen zijn in overeenstemming met de instructies die daarvoor door de heilige Geest gegeven zijn door de apostel Paulus (1 Timoteüs 2:11-14, 1 Korintiërs 14:33-35). De Synode van Harderwijk 2011 heeft ook niet de afwijkende opvattingen van de Deputaten M/V in de kerk gecorrigeerd. Zij hadden namelijk aan de kerken gecommuniceerd dat de gereformeerde belijdenisgeschriften geen uitspraak over deze zaak doen. Artikel 30 van de Nederlandse Geloofsbelijdenis, terugverwijzende naar de regel die de apostel Paulus gaf aan Timoteüs, stelt dat personen (in de oorspronkelijke Latijnse tekst staat: mannen) die trouw zijn deze ambten zullen bedienen.

 

Onze Deputaten voor betrekkingen met buitenlandse kerken hebben verzocht de Deputaten M/V in de kerk te ontmoeten tijdens hun bezoek aan Nederland in februari-maart 2013. Dit verzoek werd door de Deputaten BBK GKv afgewezen. Volgens ons was dit verzoek niet vergezocht. Het was in lijn met het mandaat dat de Synode van Harderwijk aan Deputaten M/V gaf, namelijk “goede aandacht te geven aan uitspraken van verwante kerken in binnen- en buitenland” en “voor de verschillende onderdelen relevante informatie en advies in te winnen bij de TU en deputaatschappen, m.n. BBK, DKE, GDD, HKO en OOG.” Dit is des te meer pijnlijk, nadat wij het rapport van Deputaten M/V in de kerk aan de Synode van Ede 2014 hebben gelezen, waarin zij een eenzijdig beeld van onze kerken schetsen, waarin wij ons niet kunnen vinden.

 

Noten:

 

1. Acta Synode Harderwijk 2011, p.67-68. 11.

2. De Reformatie 11 April & 2 Mei 2009.

3. De wijze waarop Dr. Paas in zijn proefschrift van de term Jahwist gebruik maakt is op zijn minst verwarrend. Bedoelt hij met de term alleen maar te verwijzen naar een vereerder van Jahwe? Hoe kan dit het geval zijn op bijv. p.33 van zijn proefschrift?

4. Cf. De Wapenveld (51:5 – 2001); Theologia Reformata 46,4 (2003), p.308-327: “Het Oude Testament als religieus document”.

  1. Van Bekkum in: Theologia Reformata 46,4 (Dec 2003) , p.328-355.

[met correctie van enige tikfouten, djb]

 


 

Bijlage 4 - Address to Synod

 

Rev. Andrew Lucas - EPCI

 

16th, May, 2014

 

Mr. Moderator, members of Synod, and esteemed foreign delegates. Once again it is my privilege to bring the warm and sincere fraternal greetings of the Evangelical Presbyterian Church of Ireland. We appreciate this opportunity to articulate in a little  more detail, our concerns regarding the report on ‘Men and Women in the service of the Gospel’.

 

When we first wrote to you, Mr. Moderator, we had only read the ‘executive summary’ of this report, but since then, we have read prayerfully the report in its entirety, and I am instructed to inform you, Mr. Moderator, that our opinion has not changed. We continue to believe ‘that both the lines of argumentation employed and the conclusions drawn, represent a radical departure from the plain teaching of Scripture and the Confessional Standards of the Reformed community. [and] To accept this report, would mean that you have replaced the authority of God’s Word with the cultural norms of a fallen world.’

 

Mr. Moderator, there is much that we could say, but to save time, we will strict ourselves to three areas:

 

Sister Churches.

 

Firstly, we would like to address the issue of the report’s approach towards sister churches abroad, which in our humble opinion, is both dismissive, and at times, condescending. Mr. Moderator, the cultural context in which you operator, is by no means unique to the Netherlands. Those of us who live and work in modern, western, liberal, democracies, have witnessed similar changes in society’s attitude towards the role of women, and like you, we feel the pressure of those changes.

 

However, as the report recognises, none of your sister churches are considering admitting women to the teaching and ruling offices. But rather then seriously engaging with those Churches, their opinions seem to be regarded as largely irrelevant, and are explained away, as reflecting ‘local culture’ and as holding on to the ideas and norms of the past (1.2.1, page 6 & 6.1, page 28). In fact, Mr. Moderator, the only opinions that do seem worthy of consideration in this report, are the opinions of those churches that have already admitted women to the offices. Many of which, because of their loose approach to Confessional subscription, could not be members of ICRC (i.e. PCI, PKN, NGK, etc).  Mr. Moderator, we confess that we find this approach to sister churches, baffling (see 1.2.1 page 6; 6.1 page 28 for PCI, and 6.1 page 28 ‘traditional migrant churches - strong inclination to hold the dutch culture of the previous century, also when it comes to the way that the Bible is read and applied’).

 

Dominance of Culture.

 

Secondly, we would like to address the issue of the dominance of culture in this report. Mr. Moderator, the Westminster Confession of Faith states that ‘The [only] rule of interpretation of Scripture is the Scripture itself: and therefore, when there is a question about true and full sense of any Scripture (which is not manifold, but one), it must be searched and known by other places that speak more clearly’ (I:IX). This position is of course, by no means unique to the Westminster Standards, but reflects the common position of the Reformed Faith more generally. However, it is our opinion, Mr. Moderator, that the approach taken in this report dethrones Scripture as it’s own infallible rule of interpretation. The plain reading of Scripture is in effect denied, and the cultural context becomes the all important thing in Biblical interpretation. We could say a lot more on this issue, Mr. Moderator, but as we find ourselves in general agreement with the objections raised in the minority report of Brother Slump, and we would urge you to weigh heavily what he says  (see pages 38-42).

 

Divisive Nature.

 

Finally, Mr. Moderator, we would like to address the issue of the divisive nature of this report. The authors of the report recognise that there are differing opinions within your own domination, but state ‘It is our opinion that these differences need not create division within the church, provided they are seen in their right proportions. After all, we are not talking about a doctrinal dispute. Nor is the authority of the Word of God at stake’  (chapter 7, second paragraph).

 

Obviously, Mr. Moderator, we cannot predict how your own people will react, should this report be adopted. However, adoption of this report will undoubtedly prove divisive in the wider Reformed community. It will so, Mr. Moderator, because for those of us in the sister churches, this is a doctrinal issue, and we all believe, that the authority of God’s Word is most definitely at stake here. The adoption of this report, will strain relationships to the point of breaking, both directly with the sister churches and within ICRC. Therefore, we appeal to you, to act in a way that will preserve the unity of Christ’s Church.

 

Conclusion.

 

As I stated in March, Mr. Moderator, being so small, the EPCI has little right to be heard by this august body. But we are your brothers and we wish you to understand, that what we say, is said with deep brotherly affection and a real concern for your wellbeing. Therefore as brothers, we exhort you to re-affirm the supremacy of Scripture and your allegiance to the historic Reformed Faith, as expressed in our Confessions, by rejecting this report.        

 



[1] Vermaanbrief FRCA, 2 (curs. door ons); Brief EPCEW, 2 (N.B. bijv.: “in conflict with the plain teaching of the apostle Paul”, curs. door ons; en:“the infallible rule of interpretation is Scripture itself”); Brief EPC (“a radical departure from the plain teaching of Scripture”; opnieuw curs. door ons).

[2] “Scripture tells us that people in a fallen world are without God and without hope because they are without Christ and are strangers to his will. Why then should we listen to them?” (brief EPCEW, 2); “To accept this report, would mean that you have replaced the authority of God’s Word with the cultural norms of a fallen world” (brief EPC Ireland).

[3] Zo o.a. in de Vermaanbrief FRCA, 3

[4] Zie wat gezegd wordt in de Vermaanbrief FRCA, 7 (en noot 19)

[5] De bespreking zal moeten uitwijzen, of de synode zo’n uitspraak wijs acht. In dat geval zal nog een aanvullende besluittekst opgesteld moeten worden waarin dit wordt verwoord.

[6] ( Passage rapport DKE; pagina: 19 besluit 3, grond 2)

[7] Zo werd in navolging van andere classes in 2005 door de classis Enschede een onderzoek gedaan bij alle classiskerken naar achtergronden van het vermeende afnemende kerkbezoek in de middagdiensten. Door het getalsmatig in beeld te brengen en de daarbij een rol spelende motieven te taxeren kan er meer gezegd worden over de manier waarop dit beoordeeld dient te worden. Zonder dit nu hier op te sommen, kan gezegd worden dat dit een heel wat genuanceerder beeld gaf dan de gemakkelijke oordelen die hierover soms ten beste gegeven worden.

[8] Vermaanbrief aan de GKv van de synode van de Free Reformed Churches Aaustralia (FRCA) te Armadale (2012), 4-6; Brief aan de GKv van de synode van de Canadian Reformed Churches (CRC) te Carman (2013), 2-3; Brief van de Synode van de Reformed Church in the United States, 1

[9] Acta GS Zwolle-Zuid 2008, art. 105

[10] Acta GS Zwolle-Zuid 2008, art. 53

[11] Acta GS Zwolle-Zuid 2008, art. 54

[12] Brief CanRC, 2-3; Brief RCUS, 1

[13] Vermaanbrief FRCA, 2

[14] Vermaanbrief FRCA, 6-7

[15] Acta GS Harderwijk 2011, art. 81 (besluit 1); bijlage 9 rapport DKE

[16] Vermaanbrief FRCA, 8

[17] Vermaanbrief FRCA, 8-9; brief van de Evangelical Presbyterian Church of Northern Ireland.

[18] Brief Deputies of the FRCA for Relations with Sister Churches, 2: “(The report) can therefore conclude that if the culture changes, so does the force of the argument”; Brief van de Committee for Ecumenical Contacts with Churches Abroad van de United Reformed Churches in North America (URCNA), 2: “What is written is no longer the deciding factor in the interpretation, but the two contexts are (…). The text itself no longer has the last word, but the debatable context does”; Brief RCUS, 2 (punt 2 en derde alinea)

[19] Brief URCNA; Brief RCUS, 2 (punt 2)

[20] Zoals: ongehuwd samenwonen, homohuwelijk, hulp bij zelfdoding, echtscheiding en hertrouwen. Deze zaken worden genoemd in de brief van Committee etc. van de URCNA, 2; zo ook de brief van de Evangelical Presbyterian Church in England and Wales (EPCEW), 2.

[21] Brief CanRC, 4

[22] Brief Deputies FRCA, 1

[23] Vermaanbrief FRCA, 9-10; Brief CRC, 4; Brief RCUS, 2 (punt 3)

[24] Vermaanbrief FRCA, 10

[25] Vermaanbrief FRCA, 10-11

[26] Brief Deputies of the FRCA for Relations with Sister Churches, 1

[27] Brief CanRC, 5; Brief EPCEW, 2; Brief EPCNI

[28] Vermaanbrief FRCA, 2 (curs. door ons); Brief EPCEW, 2 (N.B. bijv.: “in conflict with the plain teaching of the apostle Paul”, curs. door ons; en:“the infallible rule of interpretation is Scripture itself”); Brief EPC (“a radical departure from the plain teaching of Scripture”; opnieuw curs. door ons).

[29] “Scripture tells us that people in a fallen world are without God and without hope because they are without Christ and are strangers to his will. Why then should we listen to them?” (brief EPCEW, 2); “To accept this report, would mean that you have replaced the authority of God’s Word with the cultural norms of a fallen world” (brief EPC Ireland).

[30] Zo o.a. in de Vermaanbrief FRCA, 3

[31] Zie wat gezegd wordt in de Vermaanbrief FRCA, 7 (en noot 19)

[32] De bespreking zal moeten uitwijzen, of de synode zo’n uitspraak wijs acht. In dat geval zal nog een aanvullende besluittekst opgesteld moeten worden waarin dit wordt verwoord.

[33] ( Passage rapport DKE; pagina: 19 besluit 3, grond 2)

[34] Zo werd in navolging van andere classes in 2005 door de classis Enschede een onderzoek gedaan bij alle classiskerken naar achtergronden van het vermeende afnemende kerkbezoek in de middagdiensten. Door het getalsmatig in beeld te brengen en de daarbij een rol spelende motieven te taxeren kan er meer gezegd worden over de manier waarop dit beoordeeld dient te worden. Zonder dit nu hier op te sommen, kan gezegd worden dat dit een heel wat genuanceerder beeld gaf dan de gemakkelijke oordelen die hierover soms ten beste gegeven worden.