Printen

Gedenken en navolgen

 

D.J. Bolt

02-05-26

 

A.s. dinsdag vieren wij hoe Nederland 81 jaar geleden werd bevrijd van het Nazi-regiem in Duitsland! En daaraan voorafgaand gedenken we hen die voor onze vrijheid vielen. Het is lang geleden en we zijn zo gewend aan onze levensruimte. Maar toch is het van groot belang dat wat er gebeurde niet te vergeten!

Deze keer willen we dat doen door aandacht te geven aan het leven en sterven van een predikant wiens naam wij ook refereren in deze editie, Flitsen - 22: ds. J.W. Tunderman.

 

Wim

Jan Willem (Wim) werd als vijfde kind in het gezin Tunderman op 14 januari 1903 te Rotterdam geboren. Groot was het verdriet toen in 1912 moeder Tunderman, Wim was nog maar 9 jaar, overleed.

Hij bezocht eerst de Mulo en ging daarna werken. Maar zijn droom – predikant worden - bleef. In zijn vrije tijd bereidde hij zich voor op het toelatingsexa­men voor de studie theologie, en slaagde daarvoor. Daarna ging hij studeren aan de Vrije Universiteit (VU), fietste heen en weer tussen Rotterdam en Amsterdam om treinkosten uit te sparen …

De jonge student las de Institutie van Calvijn en leerde 'het verbond Gods in zijn volle rijkdom' kennen. Hij onderging de invloed van H. Dooyeweerd, D.H.Th. Vollenhoven en de Amsterdamse predikant S.G. de Graaf, die Calvijns gedachten over het verbond tussen God en mens verder uitwerkte.

 

Predikant

In 1933 werd Tunderman gereformeerd predikant in de Zeeuwse dorpen Vrouwenpolder en Gapinge. In datzelfde jaar trouwde hij met Bastiaantje ('Jeanne') Kurpershoek. Ze kregen geen kinderen.

Na vijf jaar ontving Tunderman een beroep uit het noorden van het land, Helpman bij de stad Groningen. Daar was namelijk ds. E.Th. van den Born (1900-1982) vertrokken naar Amersfoort.

De kerkenraad nodigde predikanten uit om te ‘spreken en de Catechismus te behandelen’, zodat de gemeente kon kiezen. De predikant die men zocht moest ‘spontaan zijn en graag ijverig studie maken van de Heilige Schrift en over voldoende voordracht- en spreekgaven beschikken’. En de kerkenraad liet hem weten dat ‘wij van u begeren de hechte band aan het Woord, de belijdenisgeschriften en de Orde der Kerken’

Uit het tweetal predikanten, ds. F. Guillaume en ds. Tunderman koos de gemeente

de laatste met meerderheid van stemmen. Hij nam het aan.

 

Strijd

De predikant waarschuwde van meet af aan tegen het nationaalsocialisme. Net als de gereformeerde generale synode al in 1936 had verklaard, achtte ook hij het lidmaatschap van de NSB niet verenigbaar met dat van de Gereformeerde Kerken. Toen de mobilisatie in 1939 werd afgekondigd kwam hij van vakantie terug om de families van opgeroepen soldaten te bemoedigen!

Na de Duitse inval ging hij in het verzet. Hij maakte in zijn preken een onderscheid tussen het door Hitler beleden geloof in de 'Voorzienigheid' en het geloof in de God van het christendom. Als een van de belangrijkste zonden beschouwde hij het knielen voor een nieuw afgodsbeeld.

Maar preken als deze accepteerde de Duitse bezetter niet. De Sicherheitsdienst in Groningen maakte gebruik van de ex-gereformeerde kerkspion Jan Albert van der Warf om ook Tundermans preken af te luisteren.

Op 10 januari 1942 werd Tunderman gearresteerd. Na verhoor in het beruchte hoofdkwartier van de SD in Groningen - het Scholtenhuis – werd hij via kamp Amersfoort naar concentratiekamp Dachau overgebracht, 26 juni 1942.

 

Dachau

Dachau, strafkamp voor politieke gevangenen, behandelde gevan­genen niet alleen slecht maar stelde sommigen ook bloot aan medische experimenten. De geneeskundige dienst van de ss wilde namelijk een medicijn vinden tegen 'flegmone' (een etterige infectueuze ontsteking) en probeerde chemische geneesmiddelen uit op de gevangenen. Men zocht daarvoor gezonde, zij het verzwakte, men­sen uit.

Ook Tunderman werd slachtoffer van zo'n experiment net als 39 andere (Poolse) geestelijken. Hij kreeg etter toegediend van zieke mensen en stierf op tweede kerstdag 1942, 39 jaar oud, letterlijk en figuurlijk verziekt door de nazi's.

 

Echtgenote

Zijn vrouw, Jeanne Kurpershoek, leed zwaar onder de gevangenschap en dood van haar geliefde echtgenoot zo bleek ook uit een in 2003 ontdekt dagboek van haar. Zij stierf enkele maanden later, op 4 april 1943. Het ontroert mij, drie dagen later werd ik geboren…

 

Getuigenis

We vonden ook de rouwkaart van het overlijden van ds. Tunderman.

 

 

De tekst die wordt vermeld, Openbaring 14:12, 13, luidt:

 

'Hier zien we de volharding van de heiligen. Hier komen openbaar die de geboden van God en het geloof in Jezus in acht nemen.

En ik hoorde een stem uit de hemel tegen mij zeggen: Schrijf: Zalig zijn de doden die in de Heere sterven, van nu aan. Ja, zegt de Geest, opdat zij rusten van hun inspanningen, en hun werken volgen met hen.'

 

Wat een prachtig getuigenis ook van deze broeder-voorganger die het volgen van Jezus Christus onder zwaar lijden het leven heeft gekost!

Wij leven nog in vrijheid. Zullen wij de komende dagen van gedenken en vieren deze broeder en zijn vrouw in gedachten houden? Wat meer is, de weg die hij wees, achter Christus aan, volhardend navolgen?!

 

Bronnen: