CGK kroniek – 5.2
D.J. Bolt
10-01-26
Tot nu toe hebben we in deze kroniek veel aandacht gegeven aan de moeiten en handelingen op het 'generaal-synodale vlak'. Maar de problemen op het 'mindere niveau' zou vergelijkbaar groot. Hoe vaak wordt er in de classisverslagen niet gemeld dat de broeders vastlopen en niet meer weten hoe ze verder moeten…
Een markant voorbeeld daarvan is wat zich afspeelt in de classis Zwolle. Daartoe behoren de kerken van Doornspijk, Dronten, Elburg, Emmeloord, Genemuiden, Hasselt, Hattem, Heerde, Kampen, Lelystad, St. Jansklooster, Urk (Eben-Haëzer), Urk (Ichthus), Urk (Maranatha) en Zwolle.
Ook in deze classis speelt het probleem dat kerken zich niet aan de synodebesluiten m.b.t. vrouw-in-ambt en homoseksuele relaties houden. Besprekingen daarover zijn vastgelopen en de agenda van de classisvergaderingen werden beperkt tot het uiterst noodzakelijke. En we horen nu ook van een bekende zaak: er is geen 'roepende kerk' aangewezen voor een volgende classisvergadering.
Waarom niet? En wat dreigt er nu te gebeuren?
Ds. B. Hofland van CGK Hasselt plaatste een stuk op Cvandaag. Daarin geeft hij een bepaalde voorstelling van zaken die volgens een reactie van ds. A.C. Uitslag van CGK Urk (Eben-Haëzer) ver beneden de maat is en neerkomt op 'verdraaiing van feiten en 'moddergooien'.
We laten beide artikelen hieronder in extenso volgen.
Kerkpijn slaat om in polarisatie: Urk en Rijnsburg forceren breuk in CGK
Ds. B. Hofland, predikant van de christelijke gereformeerde kerk in Hasselt.
Cvandaag, 11 december 2025.
De Christelijke Gereformeerde Kerken (CGK) zijn gescheurd, zo meldde de NOS afgelopen week. Het blijft vreemd om je eigen kerkverband in de nieuwsberichtgeving voorbij te zien komen. Wat er landelijk gebeurt, speelt zich namelijk net zo goed af op lokaal niveau. Alles wat zich aftekent binnen de CGK als geheel, weerspiegelt zich in de classis Zwolle, waar ik inmiddels bijna negen jaar als predikant mag dienen.
Laat ik eerlijk zijn: er zijn redenen om uit elkaar te gaan. Aan beide kanten is pijn ontstaan. Er is geestelijke verwijdering. De krappe meerderheden bij besluiten laten zien dat er binnen één kerkverband diepgaande verschillen bestaan. De dubbele rapporten bevestigen dat. Lastig? Zeker. Onleefbaar? Dat hoeft niet. Zolang je samen het centrum blijft zoeken rondom Jezus Christus. Dat was altijd de kracht van de CGK.
Maar in plaats van de weg van een gezamenlijke en ordelijke scheiding te gaan, waarin je elkaar ruimte geeft om elders een geestelijk thuis te vinden, wordt nu doelbewust koers gezet richting scheuring. Het frame waarachter de gemeente Rijnsburg zich verschuilt, en in onze classis Zwolle de gemeente Urk Eben-Haëzer, is ronduit gevaarlijk.
In plaats van samen naar de generale synode te gaan om daar een gezamenlijke conclusie te trekken, wordt de kerkelijke eenheid van binnenuit doorgesneden. In Zwolle blijkt dat uit het feit dat Urk Eben-Haëzer weigert haar taak als roepende kerk uit te voeren. De gemeente weigert ook die taak over te dragen aan de volgende gemeente op de lijst. Dat is geen liefdevolle kerkordelijke weg, maar het resultaat van macht, politiek spel en halsstarrigheid.
Wat blijft er dan over? Moeten we werkelijk de gang naar de rechter maken om elkaar recht te doen? Moeten we een civiele rechter vragen Urk te verplichten haar kerkelijke taak te vervullen, zodat we gezamenlijk kunnen vaststellen dat samen verder gaan niet langer mogelijk is? Het zou een tragische illustratie zijn van hoe diep we zijn gezonken. Kerken raken zo verstrikt in polarisatie dat de blik niet meer op de zaak gericht is, maar op de persoon.
Pijnlijk is ook dat de groep Rijnsburg zegt niet te willen procederen. Strategisch is dat slim, want zo manoeuvreer je jezelf in een slachtofferrol. Maar door intussen een eigen kerkelijke structuur op te tuigen en een scheuring te forceren, werk je niet mee aan een ordelijke en respectvolle scheiding. De weigering van Urk om de classis bijeen te roepen is een blokkade die elke mogelijkheid tot vrede en gesprek onderdrukt. Het is alsof een echtgenoot zegt: “Ik wil weg”, de koffers pakt en vertrekt, en tegen de ander zegt: “Zoek het zelf maar uit met een mediator.” Waarom zo hard? Waarom zo strijdlustig?
Het meest schrijnende vind ik dit. Er is geen afkeurende reactie gekomen vanuit de deputaten vertegenwoordiging op de stukken uit Rijnsburg. Er is ook geen gezamenlijke bidstond geweest om ons te verootmoedigen voor de Koning van de Kerk. Er kwam geen oproep tot gesprek. Er kwam niets. Rijnsburg en Urk zeggen: we zijn uitgepraat.
Maar dan blijft één vraag over, die zich niet laat wegduwen. Hoe moet dat straks, wanneer we elkaar ontmoeten in de eeuwigheid? Dat wordt een lange stilte.
In de CGK worden feiten verdraaid en met modder gegooid
Ds. A. C. Uitslag, predikant van de christelijke gereformeerde kerk op Urk/Eben-Haezer.
Cvandaag, 12 december 2025.
Met verbazing en verbijstering heb ik de column van collega Bram Hofland gelezen. Zijn pijn deel ik. Het verdriet om de situatie binnen de Christelijke Gereformeerde Kerken (CGK) ook. Zijn behoefte om met modder te gaan gooien bedroeft mij echter. Zijn bewust verdraaien van feiten om zo de schuldvraag bij de ander neer te leggen, verbijstert mij zelfs.
Hij vergelijkt de handelswijze van Rijnsburg en Urk Eben Haëzer met een echtgenoot die zonder opgaaf van reden vertrekt en zijn partner achterlaat. Als hij dat beeld al wil gebruiken, moet hij daar wel aan toevoegen dat het gaat om een echtgenoot die voortdurend bedrogen is. Dat bedrog vindt nog steeds plaats, zelfs in zijn eigen huis, en de partner geeft aan hiermee te blijven doorgaan. Hij vindt dat echte liefde dat moet verdragen. Als je er zo in staat, wordt het wel een lastig verhaal.
Wat de classis Zwolle werkelijk besloot
Bij alles wat collega Hofland beweert, is het nodig dat hij nog eens kijkt naar het besluit van de classis Zwolle uit maart 2023. Dat besluit werd genomen toen het inhoudelijke gesprek op de classis vastliep door verschillend beleid in de gemeenten. Daarom is gekozen voor afschaling van activiteiten tot het hoogst noodzakelijke. Er werd ook besloten dat de classis zo min mogelijk vergadert en dat er geen vergadering komt zonder agenda.
Diezelfde vergadering deed een noodkreet uitgaan richting de Generale Synode van Rijnsburg 2024 met het verzoek om duidelijkheid te geven over kerkenraden die afwijkende besluiten nemen. Ook is uitgesproken dat zolang die duidelijkheid er niet is, alleen het hoogst noodzakelijke wordt gedaan en het inhoudelijke gesprek niet wordt gevoerd. Het besluit werd unaniem genomen en door geen enkele gemeente bestreden. Dat betekent dat de classis zich naar dit besluit heeft te verhouden, zowel Urk in de rol van roepende kerk als Hasselt.
Synode '24 en een onwerkbare situatie
De Generale Synode van Rijnsburg 2024 kon geen helderheid bieden en gaf de verantwoordelijkheid terug aan de plaatselijke kerken. Dat is de kerkelijk gewezen weg. We kunnen nu niet doen alsof deze synode niet heeft plaatsgevonden.
Het vastlopen van de synode laat zien dat er geen uitkomst mogelijk was in de chaos die ontstond doordat kerkenraden bewust tegen synodale uitspraken ingaan. Die chaos wordt nu alleen maar groter doordat nog steeds zusters in het ambt worden bevestigd, ook recent in Dronten.
We staan nu voor twee feiten: een synode die geen oplossing kon bieden en kerkenraden die bewust besluiten negeren. Dat maakt het classicale werk vrijwel onmogelijk, zeker gezien het besluit uit 2023. We kunnen niet samenkomen alsof er niets aan de hand is. Een vergadering zou ons meteen confronteren met het synodebesluit dat de verantwoordelijkheid bij de plaatselijke kerken legt. Voor de kerkenraad van Urk Eben Haëzer ontstond daarmee een ernstig dilemma.
De vraag naar kerkelijke geloofwaardigheid
Voor ons is het helder dat elke CGK-kerkenraad gebonden is aan de kerkorde en de besluiten van het kerkverband. Het zou vreemd zijn om CGK te willen zijn met de kerkorde van een ander kerkgenootschap.
Na jaren vergeefs spreken met ongehoorzame kerkenraden binnen classis Zwolle, kunnen wij het niet langer verantwoorden om afgevaardigden te ontvangen uit gemeenten die zich niet houden aan de besluiten. Nu de synode geen duidelijkheid biedt, moeten wij dat zelf doen.
Dit betekent dat bij een volgende vergadering eerst helder moet zijn welke kerkenraden daadwerkelijk Christelijk Gereformeerd willen zijn. Dat ben je niet wanneer je bewust afwijkt van synodale besluiten en daarmee tegen je eigen ja-woord ingaat.
Het bijeenroepen van een formele vergadering na sluiting van de synode zou direct tot grote spanning leiden. Daarom kozen wij als roepende kerk voor een informele ontmoeting tussen de gemeenten. De achterliggende gedachte was om met elkaar het gesprek aan te gaan over de ontstane situatie en de spanning die dat geeft in de eigen regio. Die vond in november plaats. We kijken terug op een open en eerlijke ontmoeting.
Wie wegbleef en wat dat betekent
Helaas kwamen Dronten, Lelystad en Zwolle bewust niet. De uitnodiging voor een broederlijk gesprek werd afgewezen. Van Hasselt waren twee broeders aanwezig, maar collega Hofland was er niet. Dit was juist het moment om zonder druk van besluitvorming elkaar in de ogen te kijken. Bewust wegblijven en nu wel dreigen met een rechtszaak, is beneden peil. En dan zeggen dat Urk Eben Haëzer de vrede blokkeert.
Het willen doordrukken van een officiële classisvergadering is vragen om brokken. Er is geen dringende reden om samen te komen. We hebben zelf afgesproken dat dit verstandig is. Als we ooit weer samenkomen, moeten we eerst bespreken wie geloofwaardig aanwezig kan zijn op een vergadering van de CGK wanneer men zich niet aan de besluiten houdt.
Een oproep tot vrede
Wij zien niet in waarom een confrontatie nu nodig is. Omdat er geen dringende reden is om te vergaderen, kiezen wij voor de weg van vrede en voorkomen we verdere wanorde.
Misschien bezinnen kerkenraden met afwijkend beleid zich in de tussentijd. Als zij daarvan terugkomen, verdwijnt de angel uit deze zaak. Dan kunnen we weer één kerk zijn, samen met alle 181 gemeenten. Christelijk Gereformeerd naar Schrift, belijdenis, kerkorde en synodale besluiten.
***
Wat ons betreft is dit volstrekt helder. Nog een enkele opmerking.
Als kerken volhardend de bekende besluiten van het kerkverband verwerpen en daar ook bewust niet naar willen handelen dan is er toch in ons land een eenvoudige oplossing? Kies voor 'een liefdevolle kerkordelijke weg' zoals Hofland die typeert. Namelijk heel simpel, wordt onderdeel van het NGK kerkverband waar het handelen van hem en de kerken die eensgeestes met hem zijn, geen enkel probleem is.
Waarom niet?
Maar als Hofland voornemens is als 'liefdevolle kerkordelijke weg' toch de wereldlijke rechter in te schakelen dan kan misschien het ND-interview met de rechter die 'de-synodale-roepende-kerk zaak' behandelde, hem misschien nog op andere gedachten brengen, zie CGK kroniek – 5.3.
Hopelijk!
***
Enkele voorbeelden hoe het in classes toegaat.
Classis Haarlem
Uit De Wekker, verslag 02-10-25
'… De situatie in het kerkverband werd kort besproken: onder andere de notitie van de hand van mr. H. de Hek en prof. mr. WA Zondag. Vanuit Aalsmeer kwam het voorstel 'de roepende kerk van de particuliere synode van het Westen te verzoeken aan de roepende kerk van de v:olgende generale synode een verzoek te doende generale synode vervroegd te laten samenkomen (). Een ruime meerderheid van de afgevaardigden steunt dit verzoek, drie afgevaardigden zien hiertoe de noodzaak niet en stemmen tegen. ()
Den Helder vroeg de classis of de gemeente vanwege recente besluitvorming (openstelling van de ambten voor zusters in de gemeente), nog kan blijven functioneren als zusterkerk binnen het kerkverband. Dit leverde, gezien de situatie in het kerkverband en de intentieverklaring van juli, enkele gefronste wenkbrauwen op. Dat deed niets af aan het feit dat deze vraag in het verleden reeds instemmend was beantwoord.
…'
Classis Middelburg
Uit De Wekker, verslag 23-1-25
Op 23 oktober jl. vergaderde de classis Middelburg. Aan deze vergadering
~ing op 3 september een informeel )Verleg vooraf. Tijdens dit overleg werd iiepgaand gesproken over de situatie in onze kerken. Enkele kerkenraden gaven aan niet langer afgevaardigden met last en macht naar de classis te willen sturen, of dat te overwegen, dan wel hun lastbrief te willen voorzien van een clausule waarin zij expliciet zouden aangeven geen verantwoordelijkheid te dragen voor het afwijken van synodebesluiten door zusterkerken. Er werd tijdens dit overleg ook op aangedrongen het kerkelijke
leven op classicaal niveau in stand te houden, uitgaande van wat Schrift en belijdenis leren over de kerk. Temeer daar in de classis Middelburg altijd broederlijk vergaderd kon worden, ook als er reden werd gezien tot vermaan.
Op 23 oktober waren weliswaar alle kerkenraden vertegenwoordigd maar
die van Kerkwerve, Oud-Vossemeer en Zaamslag als waarnemer, en die van Biezelinge en Tholen met een lastbrief, voorzien van bovengenoemde clausule. Er werd dankbaarheid verwoord dat we elkaar nog ontmoeten konden, maar ook verdriet dat het klaarblijkelijk niet anders kon dan zo. Bij de verslagen naar artikel 41 gaven de 'waarnemende' kerkenraden wel een impressie van hun plaatselijk gemeenteleven, maar
bij de bespreking van een comitézaak konden zij niet aanwezig zijn. Ook
werd in de bespreking duidelijk dat het gezamenlijk invulling geven aan de regelingen betreffende kerkvisitatie en consulentschap niet meer mogelijk is.()